Кіріспе
Нигериялық-американдық ғылыми фантастика және фантастика жазушысы Ннедимма Нкемили "Ннеди" Окорафор (бұрынғы Okorafor Mbachu; 8 сәуірде 1974 жылы туған) – балалар мен ересектерге арналған ғылыми фантастика мен фантастика жазушысы. Ол "Бинти" сериясымен және "Өлімнен қорқушылар", "Жел іздеуші Захра", "Аката сиқыршысы", "Аката жауынгері", "Лагуна" және "Қашықтан басқару" романдарымен ең көп танылады. Ол сонымен қатар комикстер мен фильмдерге де материал жазған. Оның туындылары африкалық футуризм және африкалық жужуизм стилінде жазылған, оған нигериялық және американдық тегінің күшті әсері бар.
Nnedimma Nkemdili "Nnedi" Okorafor///audio=Ig Nnedimma Nkemdili Okorafor. ogg/ (formerly Okorafor Mbachu; born April 8, 1974) is a Nigerian American writer of science fiction and fantasy for both children and adults. She is best known for her Binti Series and her novels Who Fears Death, Zahrah the Windseeker, Akata Witch, Akata Warrior, Lagoon and Remote Control. She has also written for comics and film. Her writing is Africanfuturism and Africanjujuism, which is heavily influenced by her dual Nigerian and American heritage.
Түпнұсқасы мен жеке өмірі
Ннедимма Нкемили Окорафор 1974 жылы Огайо штатының Цинциннати қаласында, 1969 жылы оқу үшін Америкаға келген, бірақ Нигериядағы азамат соғысының салдарынан Нигерияға орала алмаған игбо ұлттық нигериялық ата-анасының отбасында дүниеге келді. Ол Америка Құрама Штаттары мен Нигерия азаматтығын иеленеді. Окорафор төрт баланың үшіншісі және Чикаго, Иллинойс штатында өсті, көбінесе мерекелерді үлкен отбасымен Нигерияда өткізеді. Оның есімі игбо тілінде "анасы жақсы" деген мағынаны білдіреді. Иллинойс штатының Флосмур қаласындағы Хоумвуд Флосмур орта мектебінде оқыған жылдары Окорафор елдегі танымал теннисші және жеңіл атлетика шебері болды, сондай-ақ математика және табиғаттану пәндерінде жақсы оқыды. Ол энтомолог болуды армандады. Ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы бөлімін бітіргеннен кейін Мичиган мемлекеттік университетінен журналистика мамандығы бойынша магистр дәрежесін, ал Чикагодағы Иллинойс университетінен ағылшын тілінде магистр және доктор ғылымдарының дәрежесін алды. Ол 2001 жылы Мичиган штатының Лансинг қаласындағы Clarion Writers Workshop-ты бітірді. Қазір ол отбасымен Аризона штатында тұрады.
Қысқа әңгімелері
Окорафор 2001 жылы "Amphibious Green" әңгімесі үшін Хёрстон Райт әдеби сыйлығын алды. Окорафордың қысқа әңгімелері антологиялар мен журналдарда жарияланды, оның ішінде Dark Matter: Reading The Bones, Enkare Review, Strange Horizons, Moondance журналы және Writers of the Future Volume XVIII. 2013 жылы Prime Books баспасы "Кабу-Кабу" атты әңгімелер жинағын шығарды. Онда Алан Дин Фостермен бірлесіп жазылған атақты әңгіме, басқа алты жаңа, бұрын жарияланбаған әңгіме және 2001 жылдан бері басқа басылымдарда жарияланған 14 әңгіме кірді, ал кіріспе сөзді Вупи Голдберг жазды.
Роман және новеллалар
2001 жылы Хёрстон Райт сыйлығын алғаннан кейін ол жасөсперімдерге арналған екі сәтті кітап – «The Shadow Speaker» (Hyperion/Disney Book Group) және «Zahrah the Windseeker» (Houghton Mifflin Harcourt) кітаптарын жариялады. «The Shadow Speaker» Карл Брэндон Параллакс сыйлығының иегері, 2007/2008 жылғы қысқы Booksense Pick, Tiptree Honor Book, Essence Magazine әдеби сыйлығының финалисі, Андре Нортон сыйлығы және Golden Duck сыйлығына ие болды, сондай-ақ NAACP Image Award номинациясын алды. Оның балалар кітабы «Long Juju Man» 2007–08 жылдары Африка үшін Macmillan Writer’s Prize сыйлығын жеңіп алды. Окорафордың ересектерге арналған тұңғыш романы «Who Fears Death» (DAW/Penguin Books) 2011 жылы World Fantasy Award сыйлығын «Үздік роман» номинациясы бойынша жеңіп, 2010 жылғы Nebula Award сыйлығына ұсынылды. «The Book of Phoenix» преквелі 2018 жылғы Kurd Laßwitz Preis сыйлығын жеңіп алды және Arthur C. Clarke Award сыйлығының финалисі атанды. 2011 жылы ол «Akata Witch» (Viking/Penguin) кітабымен жасөсперімдер әлеміне қайта оралды, бұл «Nsibidi Scripts Series» сериясының бірінші кітабы болды және Junior Library Guild Selection таңдауына ілікті. «Akata Warrior» жалғасы 2018 жылы «Жасөсперімдерге арналған үздік кітап» номинациясында Locus Award сыйлығын жеңіп алды. Окорафордың ғылыми-фантастикалық романы «Lagoon» British Science Fiction Association Award (Үздік роман), Red Tentacle Award (Үздік роман) және Tiptree Honor Book сыйлықтарының финалисі болды. «Binti» трилогиясы 2015 жылы жарық көрген «Binti» повесімен басталды. Одан кейін 2017 жылы «Binti: Home» және 2018 жылы «Binti: The Night Masquerade» кітаптары жарық көрді. «Binti» 2016 жылы Nebula Award және 2016 жылы Hugo Award сыйлықтарын «Үздік повесть» номинациясы бойынша жеңіп алды, сондай-ақ British Science Fiction Association Award (Үздік қысқа жұмыс) және BooktubeSFF Award (Үздік қысқа жұмыс) сыйлықтарының финалисі болды. «Binti: Home» және «Binti: The Night Masquerade» кітаптары 2018 және 2019 жылдары «Үздік повесть» номинациясы бойынша Hugo Award сыйлығына ұсынылды. 2016 жылы Нигерияның United Bank for Africa банкі Cassava Republic Press баспасымен бірлесіп, Окорафордың «Akata Witch» романының 24 000 данасын Африканың тоғыз елінде таратуға келісім жасады. 2020 жылы Окорафор Эдгар сыйлығына ұсынылған «Ikenga» романын жариялады. Окорафордың болашақ Ганада өтетін ғылыми-фантастикалық романы «Remote Control» 2021 жылдың қаңтар айында жарық көрді. Оның ересектерге арналған «Noor» романы 2021 жылдың қараша айында жарық көрді, бұл роман болашақ Солтүстік Нигерияда өтеді. 2022 жылдың қаңтарында «Nsibidi Scripts Series» сериясының үшінші романы – Окорафордың «Akata Woman» кітабы жарық көрді. Романның жарық көргенімен, серия The New York Times бестселлер тізіміне енді. 2023 жылы Окорафор «She Who Knows» трилогиясын жариялады, ол 2010 жылғы «Who Fears Death» романына преквел және жалғас болады, және Онисонвудың анасы Наджибаның өміріне тоқталады. Трилогияның бірінші повесі 2024 жылы жарық көреді.
Бейімделулер
2017 жылдың ақпан айында Окорафор Facebook желісінде өзінің "Hello, Moto" атты ғылыми-қияли және жын-сыйыр әңгімесі Нигерияның Fiery Film компаниясымен келісімге қол қойылғанын жариялады. Бұл әңгіме кинорежиссер С. Дж. Обаси тарапынан "Hello, Rain" атты қысқаметражды фильмге бейімделді. Оқиғада бір әйел тылсым мен технологияны біріктіре алатынын жасайды, өзіне және достарына киімдер тігіп, оларға ықпал мен билік беру арқылы жемқорлыққа қарсы күресуге көмектеседі. Бірақ, ол достарының өзінің де бұзылып бара жатқанын көреді. 2018 жылдың қаңтар айында тизер жарияланды. "Hello, Rain" фильмінің әлемдік премьерасы 2018 жылдың 6 мамырында Оберхаузендегі Халықаралық қысқаметражды фильмдер фестивалінде өтті. 2017 жылдың шілдесінде Окорафор Twitter желісінде "Who Fears Death" романы HBO арнасымен телесериалға айналдырылатынын, ал романист және "Трон ойыны" сериалының продюсері Джордж Р. Р. Мартин жобаның атқарушы продюсері ретінде қатысатынын мәлімдеді. Окорафор жобаға кеңесші ретінде қатысады. 2021 жылдың қаңтар айында Тесса Томпсонның жаңадан құрылған Viva Maude продюсерлік компаниясы жобаға қосылғаны хабарланды. 2019 жылдың сәуірінде Окорафор Amazon Prime Video үшін режиссер Ванури Кахиупен бірлесіп Октавия Батлердің "Wild Seed" романының сценарийін жазатыны, ал оны Виола Дэвис өндіретіні туралы мәлімдеме жасалды. 2020 жылдың қаңтар айында Окорафор өзінің "Binti" трилогиясының адаптациясының сценарийін жазушы Stacy Osei Kuffourмен бірге Hulu арнасы үшін жазатыны хабарланды.
Басқа жұмыстар
2005 жылы Окорафор өзінің тұңғыш пьесасын жазды және жариялады, ол «Толық ай» деп аталады. Чикагодағы Buxville Theater Company бұл толық метражды театрлық туындыны жасауға көмектесті. 2009 жылы Окорафор өзінің мұрағатын Солтүстік Иллинойс университетінің кітапханасындағы Сирек кітаптар және арнайы жинақтар бөлімінің Америка ғылыми фантастика және фантастика жазушылары (SFWA) жинағына тапсырды. Окорафор 2014 жылы Detcon1, Солтүстік Америка ғылыми фантастика конвенциясында жас ересектер авторларының арнайы құрметті қонағы болды; Detcon1 жас ересектерге арналған ғылыми фантастикаға ерекше назар аударды. Ол 2017 жылдың тамызында Танзанияның Аруша қаласында өткен TEDGlobal конференциясында сөз сөйледі. 2017 жылдың қазан айында Окорафор Twitter арқылы Marvel's Black Panther комиксі үшін үш нөмір жазатынын хабарлады, бұл автор Та Нехиси Коутс тоқтатқан жерден жалғасатын еді. Black Panther: Long Live the King комиксінің бірінші саны 2017 жылдың желтоқсан айында жарық көрді. Одан бір ай бұрын, оның «Жасырын нығмет» атты қысқа комиксі Marvel's Venomverse War Stories No. 1 жинағына енді, ол 2014 жылы «Боко Харам» тобының 200-ден астам нигериялық қызды ұрлап кеткен оқиғасына негізделген. 2017 жылдың наурызында ол «Wakanda Forever» жобасында «Қара пантера» комиксінен алынған материалдарды жазуға қайта оралатыны жарияланды, онда Дора Милаже командасы «Жақар жәндік», «Х-Адамдар» және «Қорғаушылар» командаларымен бірігіп жұмыс істейді. 2018 жылдың шілдесінде Окорафор «Қара пантераның» қарындасы Шуриге арналған жеке комикс жазатынын мәлімдеді. Окорафордың алғашқы беллетристика емес кітабы Broken Places & Outer Spaces 2019 жылы Simon & Schuster баспасынан жарық көрді. Окорафор Маргарет Бусби редакциялаған 2019 жылғы «Африканың жаңа қыздары» антологиясына «Төртінші сыныптың ойын алаңындағы Зула» атты эссесін қосты. 2018 жылы оның LaGuardia комикс кітаптарының шектеулі сериясы Berger Books баспасынан жарық көрді. 2020 жылы жинақ Eisner және Hugo сыйлықтарын жеңіп алды.
Табыс пен тақырыптар
Окорафордың романдары мен әңгімелері оның Батыс Африка мұрасы мен американдық өмірін көрсетеді. Нигериялық америкалық ретінде танысудың орнына, ол өзін "Naijamerican" деп атайды және 2016 жылы NPR сұхбатында өзінің екі жақты мұрасының маңыздылығын түсіндіреді: Бұл менің жеке болмысымның бір бөлігі, сонымен қатар, менің ойымша, ғылыми фантастика мен фантастика жазуға себеп болды, себебі мен осы шекараларда өмір сүремін – және осы шекаралар маған түрлі көзқараспен қарауға, түрлі идеялар мен оқиғаларды ерекше тәсілмен қабылдап, өңдеуге мүмкіндік береді. Осының нәтижесінде мен осы ерекше фантастиканы жазамын, бірақ егер оны бұрыштан қарасаңыз, ол соншалықты ерекше емес. Окорафор фантастика мен ғылыми фантастика жанрында әртүрліліктің аздығын байқады, және осы себепті Африкада өтетін осы жанрдағы кітаптар жазуға ынталанды. Ол түрлі этностың өкілдерін көбірек қосып, Африкада оқиғалар өрбитін әңгімелер жасағысы келді, өйткені ондай оқиғалар өте сирек кездесетін. Ол алғашқы әңгімесін колледждің екінші курсында жазды, оқиғаның ортасы Нигерия болды. Гари К. Вулф оның туындылары туралы былай деп жазды: "Окорафордың шеберлігі – африкалық мәдениеттің, әсіресе нигериялық және көбінесе игбо мәдениетінің есімдерін мен дәстүрлерін табу және оларды фантастикалық лексикасына біте қатар енгізу үшін жеткілікті түрде өзгерту". Оның жұмысы көбінесе "маңызды әлеуметтік мәселелерді: нәсілдік және гендерлік теңсіздікті, саяси зорлық-зомбылықты, қоршаған ортаның қырылуын, геноцид пен жемқорлықты" "фантастика аясында" қарастырады. 2019 жылға қарай, ол өзінің туындыларын сипаттау үшін "афрофьютуризм" терминін қабылдаудан бас тартып, оның орнына "африканфутуризм" және "африканджуизм" терминдерін ұсынды. 2019 жылдың қазан айында ол "Африканфутуризмді анықтау" атты эссе жариялады, онда екі термин де егжей-тегжейлі түсіндірілген.