Кіріспе
Тамаққа жарамды сабақтары, жапырақтары, гүлдері, жемістері мен тұқымдары үшін өсірілетін өсімдік түрлері. Cucurbita ficifolia – жемістері мен көкөністері үшін өсірілетін қымыздың бір түрі. Оның жалпы атаулары: Азиялық қымызы, қара тұқымды қымыз, чилакают, сидра, өрік жапырағы, Малабар қымызы. Зерттеушілер C. ficifolia-ның әртүрлі аймақтардағы морфологиясы мен генетикалық құрамы басқа отандық түрлерімен салыстырғанда салыстырмалы түрде ұқсас екенін атап өтті. Жемістер мен тұқымдардың түсінде, кейбір изоэнзимдерде және фотопериодқа сезімталдықта айырмашылықтар бар. Бұл түр Аргентина мен Чилиден Мексикаға дейін кеңінен таралған. Сондай-ақ, Үндістан, Жапония, Корея, Қытай, Филиппин, Эфиопия, Кения, Танзания және Ангола сияқты әлемнің көптеген аймақтарында өсіріледі. Белгілі ауыл шаруашылығы сорттары жоқ. Зерттеулер C. ficifolia басқа егістікке пайдаланылатын Cucurbita түрлеріне қарағанда ертерек эволюциялық тармақ екенін көрсетеді, бірақ биосистематикалық зерттеулер C. ficifolia ерте ботаниктердің айтқандай, басқа үйретілген Cucurbita түрлерінен айқын емес екенін анықтады. Ол Cucurbita maxima, Cucurbita moschata және Cucurbita pepo түрлерімен будандасады. Қара тұқымды қымыз, лакают, Сиам қымызы, Виктория. Өсімдік сабағы бес-он бес метрге дейін өсе алады және оған жақын өсімдіктер мен құрылымдарға көтерілуге көмектесетін жіпшелер шығарады. Жапырақтары өрік жапырақтарына ұқсайды, сондықтан латынша түрінің атауы ficifolia, яғни өрік жапырағы дегенді білдіреді. Өсімдік бір үйлі, гүлдері жартылай ерекек немесе толық әйел (яғни гүлдері еркек немесе әйел, бірақ екі жынысты да бір өсімдікте кездеседі) және оларды жәндіктер, әсіресе аралар тозаңдатады. Гүлдерінің түсі сарыдан қызғылт сарыға дейін. Басқа үйретілген Cucurbita түрлерінен айырмашылығы, олардың жемісі әртүрлі болса, C. ficifolia жемісінің мөлшері, пішіні және түсі біркелкі. Жемісі әрқашан жұмыртқа тәрізді, қарбызға ұқсайды. Бұл түр Curcubita-ның қара тұқымы бар жалғыз түрі, бірақ кейбір C. ficifolia-да қара қоңыр немесе ақшыл-қоңыр тұқымдары бар, олар тұқымдас басқа түрлеріне ұқсас. Археологиялық жазбалар көрсеткендей, бұл өсімдік Америкада ең көп таралған түр болған. C. ficifolia алғаш рет Оңтүстік Америкадан Үндістанның Малабар жағалауына 16-17 ғасырларда, кейіннен Еуропаға тараған деп есептеледі. Оның кейбір жалпы атаулары, соның ішінде Азиялық қымызы, Малабар қымызы, Сиам қымызы және Тай қымызы, Еуропаға таралу жолын көрсетеді. Ол көбінесе басқа төзімділігі төмен қымыздардың тамыр жүйесі ретінде қолданылады. C. ficifolia тұқымдарды себу және қабаттастыру арқылы көбейтілуі мүмкін. Тамырлар өсе алады, кейде спиртті дақылдарға айналады. Жемісінің бета-каротин мөлшері аз, оны ақ етінен көруге болады, сонымен қатар витаминдер мен минералдардың мөлшері төмен, ал көмірсулардың мөлшері орташа жоғары. Испанияда бұл қымызбен "cabello de ángel" (аңгел шашы), каталан тілінде "cabell d'àngel" деп аталатын джем жасалады, ол пирогтарға, тәттілерге және кондитерлік өнімдерге салынады. Португалияда жеміс "чила" немесе "гила" деп аталады, джем "досе де гила" деп аталады және португалдық дәстүрлі тәттілер мен кондитерлік өнімдерді жасауда кеңінен қолданылады. Чилиде жемістен көбінесе джем дайындалады. Коста-Рикада Пасха кезінде қантталған толтырғышпен емпанада жасау дәстүрі бар. Гондураста, әсіресе Сигуатепеке қаласында, оны пісіріп, алцитрон деп аталатын кондитерлік өнімге айналдырады. Азияда бұл талшықтарды шұбат жасауға пайдаланады, ол акуланың қанаты шұбағына ұқсас, сондықтан "акуланың қанаты қарбыз" деп атайды. Өсімдікті өсіру және оны пайдалану туралы қысқаша фильмде айтылған.
Cucurbita ficifolia is a species of squash, grown for its edible seeds, fruit, and greens. It has common names including Asian pumpkin, black seed squash, chilacayote, cidra, fig leaf gourd, and Malabar gourd. Compared to other domesticated species in its genus, investigators have noted that samples of C. ficifolia from throughout its range are relatively similar to one other in morphology and genetic composition. Variations do occur in fruit and seed color, some isozymes, and photoperiod sensitivity. This species is grown widely from Argentina and Chile to Mexico. It is also cultivated in regions of the world including India, Japan, Korea, China, the Philippines, Ethiopia, Kenya, Tanzania, and Angola. No named agricultural cultivars have been recognized. Research suggests that C. ficifolia represents an earlier evolutionary branch than the other major cultivated Cucurbita species, but biosystematic investigations have established that C. ficifolia is not as distinct from the other domesticated Cucurbita species as early botanists had concluded. It has been noted to form interspecific hybrids with Cucurbita maxima, Cucurbita moschata, and Cucurbita pepo. black seed squash
lacayote
Siam squash
Victoria The plant stem can grow five to fifteen meters and produces tendrils that help it climb adjacent plants and structures. Its leaves resemble fig leaves, hence its Latin species name ficifolia, which means fig leaf. The plant is monoecious with imperfect flowers (meaning its flowers are either male or female but both sexes can be found on the same plant) and are pollinated by insects, especially bees. The color of the flowers is yellow to orange. In contrast to other domesticated Cucurbita that have highly variable fruit, the fruit of C. ficifolia is uniform in size, shape, and color. The fruit is always oval, resembling a watermelon. This species is the only Curcubita to have black seeds, but some C. ficifolia also have dark brown or buff colored seeds that are similar to other species in the genus. Archeological records show that it was once the most widespread variety of Cucurbita in the Americas, cultivated from northern Chile and Argentina northwest to Mexico. C. ficifolia is believed to have spread first from South America to the Malabar Coast of India in the 16th and 17th centuries before later reaching Europe. Some of its common names including Asian pumpkin, Malabar gourd, Siam squash, and Thai marrow reflect this route of dispersal to Europe. It is often used as a grafting rootstock for other less resistant cucurbits. C. ficifolia can be propagated through planting seeds and by layering. Nodes can grow roots, sometimes alcoholic. The fruit is low in beta carotene, as can be seen from its white flesh, and is relatively low in vitamins and minerals, and moderately high in carbohydrates. In Spain this squash is used to make a jam known as "cabello de ángel" (angel's hair), "cabell d'àngel" in Catalan, that is used to fill pies, sweets and confectionery. In Portugal, where the fruit is known as "chila" or "gila", the jam is known as "doce de gila", is used extensively in the production of traditional Portuguese sweets and confectionery. In Chile jam is often made out of the fruit. In Costa Rica, it is traditional to make empanadas stuffed with sugared filling at Easter time. In Honduras, particularly in the city of Siguatepeque, it is cooked, and made into confectionary called alcitrón. In Asia, the pulp strands are used to make soup, quite similar to shark fin soup, hence the name "shark's fin melon". The cultivation and this usage feature briefly in the film Grow Your Own.
Тұқымдар
Cucurbita ficifolia-ның ең қоректі бөлігі – оның майға және белокқа бай тұқымдары. Мексикада цилакайот тұқымдары арахис қанты сияқты тәтті, паланкета жасау үшін қолданылады. Ол жоғары D-хиро-инозитол мөлшеріне ие болғандықтан қант диабетін емдеуде тиімді.
Мал азығы
Жүзім мен жемісі мал азығы ретінде қолданылады. Португалияда шошқаларды осымен тамақтандырып келген.