Кіріспе

Американдық тарихшы, христиан апологы, редактор. Жапондық антрополог.

Эдвин Масао Ямаучи (1937 жылы Гавайи штатының Хило қаласында туған) – жапон-американдық тарихшы, (протестант) христиан апологы, редактор және ғалым. Ол 1969 жылдан 2005 жылға дейін оқытқан Майами университетінің зейнеткер профессорларының бірі. Ол Ким Ямаучиге (құрметті аты Хонда) үйленген.

Білім және мансап

Ямаучи Гавай университетінде тілдерді зерттеуді бастады, бірақ кейін кандидатурасын Нью-Джерси штатының Рингвуд қаласындағы Шелтон колледжінде Киелі кітап тілдерін оқуға ауыстырды және B.A. дәрежесін алды. Содан кейін ол Брандейс университетінде өнер магистрі дәрежесін алу үшін Жерорта теңізі аймағын зерттеуге түсті, сосын Ph.D. диссертациясын да Брандейс университетінде қорғады. Брандейсте ол марқұм Сайрус Х. Гордонның басшылығымен оқыды және лингвистикалық білімін ежелгі Жакын Шығыс тілдері бойынша кеңейтті, оларға еврей, арамей, аккад, угариттік, араб, сириялық және копт тілдері кірді. Барлығы ол 22 түрлі тілді меңгерді. Ямаучи бір кезде Шелтон колледжінде оқытты, содан кейін Рутгерс университетінде тарих профессорының көмекшісі болды. Одан кейін Майами университетінде профессорлық қызметке тағайындалды. Ямаучидің мамандықтары: Ежелгі тарих, Ескі өсиет, Жаңа өсиет, ертедегі шіркеу тарихы, гностицизм және Киелі кітап археологиясы. Ол сегіз стипендия алды, бірнеше кітапқа тараулар, анықтамалық еңбектердегі мақалалар жазды және 37 ғылыми журналда 80 эссе жариялады. Ол Киелі кітапты зерттеу институтының мүшесі және лауазымды тұлғасы болды, бұл институт Киелі кітапты зерттеуге арналған ғалымдар ұйымы. Ямаучи сонымен қатар Киелі кітапты зерттеу және христиан тарихы бойынша әртүрлі анықтамалық еңбектерге эсселер жазды және Франк Гебелин редакциялаған «Expositor's Bible Commentary» сериясында Ездра мен Нехемия кітаптарына түсіндірмелер жазды. Ямаучи «NIV Study Bible» кітабына Ездра мен Нехемия туралы жазбаларды қосты. Ямаучи жазған басқа да салалар: бірінші ғасырдағы христиан дінінің әлеуметтік және мәдени тарихы, Жаңа өсиетті зерттеу үшін Өлі теңіздің орамдарының табылуының маңыздылығы, Иосиф Флавийдің жазбаларының бастапқы дереккөз ретіндегі құндылығы және Матай Ізгі хабарындағы және ежелгі Персиядағы патшалардың рөлі. Ямаучи ежелгі гностицизм туралы бірнеше кітаптар мен эсселер жазды. Ол Рудольф Бультман сияқты ғалымдарды қатты сынға алды, олар үшінші және төртінші ғасырлардағы гностикалық мәтіндерді христиандыққа дейінгі гностицизмнің бар екенін дәлелдеу үшін негізгі дәлел ретінде пайдаланды. 1970 жылдары ол Марқұстың құпия Евангелиясы деп аталатын апокрифтік мәтіннің марқұм Мортон Смит түсіндірмесіне қатысты айқын сыншы болды. Ямаучи Смиттың жоғалған Евангелиялар және Исаның сиқырлы емші ретіндегі рөлі туралы жазған еңбектеріне қайта оралып, «сиқыр мен кереметтер» тақырыбындағы ұзақ эссесінде (1986) оларды қарастырды. Ямаучи Смит жұмысына бірнеше жағынан қарсылық білдірді. Ямаучи анықтаған бір мәселе – Смиттың Исаны сиқыршы ретінде қайта түсіндіруде үшінші, төртінші және бесінші ғасырлардағы грек сиқырлы папирустарын анахронистік түрде пайдалануы. Ол Смиттың Филостраттың Аполлоний өмірімен салыстыруға бейімділігі «тарихи тұрғыдан анахроникалық» екенін айтты.

Діндік наным-сенімдер

Ямаучи буддист ретінде тәрбиеленгенімен, Иолани епископтық мектебінде білім алған. Ол алғаш рет 1952 жылы сыныптасының шақыруымен Калихи одағы шіркеуіне барып, евангелизммен танысты. Жоғары сыныпта оқитын кезінде Ямаучи ауылдық мектепте оқыды және Христиан жастар орталығы деп аталатын миссионерлік шаруашалықта жұмыс істеді. Ол Оксфордтағы (Огайо штаты) «Оксфорд Киелі кітап қоғамы» шіркеуінің негізін қалаушы мүшесі. Өмірі бойы, әсіресе Майами университетінің кампусында, «Интер-Варсити христиандық серіктестігін» қолдады. Ол «Христианство бүгін» журналына Мәсіхтің қайта тірілуі және Өлі теңіздің кітаптарына қатысты даулы мәлімдемелерге жауап ретінде танымал мақалалар жазды. Ямаучи Ли Стробелдің «Христос үшін дәлел» атты кең таралған христиан апологетикалық еңбегінде еске алынды. Ол Корнелл, Йель және Принстон университеттерінде Пасха оқиғасы туралы лекциялар оқыды. Сондай-ақ, Мәсіхтің өміріне арналған түрлі телеарналардағы деректі фильмдерде пайда болды. Сұхбат негізінде 2001 жылдың қыркүйек айында «Дән: Цинциннати бөлімі Жапон-американдық азаматтар лигасы» басылымында оның өмірбаяны жарияланды.