Кіріспе

Ресейдің Мәскеу қаласындағы Рогожское зираты – Ресей православиесінің ескі дәстүрді сақтаушылары қауымының рухани және әкімшілік орталығы. Тарихи тұрғыдан алғанда, "зираты" аталымы барлық ескі сенімділер қауымына қолданылған, онда тұрғын үйлер, кафедралық собор, кедейлер үйі, кітапханалар, мұрағаттар және Ескі Дәстүр Институты (1907 жылы құрылған) орналасқан. Қазіргі 12 гектарлық жерлеу орны қауымдық емес, муниципалды бейіт болып табылады; Ескі Дәстүрді сақтаушылар тарихи Рогожский поселкесінің оңтүстік бөлігінде жабық рухани қауымды ұйымдастырады, ал Ресей православие шіркеуі зират пен Ескі Дәстүрді сақтаушылар аумағының арасында орналасқан Әйгілі Николай шіркеуінде қызмет етеді.

Тарих

1762 жылы, билігінің алғашқы жылында, Ресей императрицасы Екатерина II Ресейді барлық дін өкілдері үшін ашты, яһудилерді қоспағанда, әсіресе, ежелгі сенімдегі қашқындарды шақырып, олардың рухани орталығы сол кездегі Беларусь жерінде орналасқан еді. Мәскеуге қайтып келген қашқындардың тобы болашақ Рогожское қауымының ядросын құрады. Мәскеудің ескі сенімдегілер қала шекарасында екі зиратты басқарды – бірі Серпухов қақпасының жанында, екіншісі Твер жолында. 1770–1772 жылдардағы қырыққызыл індеттен кейін қала ішінде жерлеуге тыйым салынды, орнына патшалық билік қала шекарасынан алыс жаңа зираттар құрды. Ескі сенімдегілердің жаңа зираты қала шекарасынан бір шақырым шығысқа қарай, Владимир және Рязань жолдарының арасында, Новая Андроновка ауылынан оңтүстікке қарай орналасқан. 1771 жылғы обадан қалған жаппай қабірлер Рогожскоеде 20 ғасырға дейін сақталды. 18 ғасырдың соңында зират поповшы ескі сенімдегілердің рухани орталығына айналды – бұл ағым бейресми рухани көшбасшылардың емес, кәсіби, тағайындалған дін қызметкерлерінің күшіне сүйенді. 19 ғасырдың басында поповшылар үш шіркеу (немесе шағын ғибадатхана) салды. Ең ежелгісі, Әйгілі Николайға арналған, 1776 жылы салынды (қазіргі православие шіркеуі орналасқан жерде). Александр I билігінің соңына қарай зират маңындағы поселке бес монастырь бар шағын қалаға айналды. Зираттың бейресми басшылығы ана Пулхерияға (туған аты Пелагея Шевлюкова), кейін Иван Ястребовқа жүктелді, ол 1812 жылдың қыркүйегінде Рогожское қазынасын француз әскерлерінен сақтап алып, ықпалға ие болды. Ресейдің шет аймақтарында ескі ырым дінінің дін қызметкерлерінің тапшылығына байланысты Рогожское дін қызметкерлерінің беделі артты, тіпті үйлену және мойындау сияқты қарапайым рәсімдерді де осында ғана жасауға болады еді. Нәтижесінде қаладан тыс сапарлар Рогожское қазынасының байлығын жылдам арттырды. Ескі сенімдегілерге жаңа шіркеулер салуға рұқсат берілсе де, олардың ешқайсысы үкімет тарапынан толыққанды шіркеу ретінде танылған жоқ. Олар ғибадатхана ретінде қарастырылып, заңды түрде шіркеуден күтілетін толық қызметтерді, соның ішінде қасиетті литургияны өткізе алмады. 1823 жылы Рогожское алғаш рет үкімет тарапынан қудаланды: полиция қауымды тінтіп, Матвей Платовтың сыйлаған алтарь суретін тәркіледі және барлық шіркеулерді жапты. Олар ескі сенімдегілер енді қасиетті литургия өткізбейтін болса, жақын арада қайта ашылды. Николай I Ресейдің ықпалын күшейтіп, жаңа ескі ырым дінінің дін қызметкерлерін тағайындауға және ескі дін қызметкерлерін қаладан қалаға көшіруге тыйым салды. Нәтижесінде 1850 жылдары Рогожское дін қызметкерлері табиғи себептерге байланысты үш дін қызметкеріне дейін азайды және үкімет пайдаланбаған Әйгілі Николай шіркеуін қабылдауға ыңғайлы единаверь ағымына берді. Рогожское ескі сенімдегілері Ресей шекарасынан тыс, Австро-Венгрияда жаңа рухани және білім беру орталығын құрып, Белокриницкая иерархиясын құруға ден қойды.

Қорғау соборы

1791 жылы қауым "Анамыздың қорғаны" соборын салуға рұқсат алды. Архитектуралық жобалар (кейін жоғалған) Матьвей Казаков немесе оның одан бетер танылмаған замандасы Родион Казаковтың қолымен жасалған. Жоспар бойынша, бұл собор Мәскеу Кремлінің Успен соборынан асып түсер еді; қыста жылытудың қымбаттығына байланысты тек жазда ғана пайдалануға арналған. Құрылысшылар Казаковтың жобасынан да үлкен іргетас салды; тіпті одан да жаман, олар жобаны бір күмбезден бес күмбезге дейін өзгертті. 1792 жылдың жазында қабырғалар дайын болған кезде православие шіркеу қызметкерлері "құйрыққа тірелген амалдың" бар екенін анықтап, Екатерина патшайымды ескертті. Екатерина диссиденттердің күшейіп бара жатқан ықпалынан сақтандырып, "заңсыз" қосымшаларды бұзуға бұйрық берді; Мәскеу губернаторы, князь Прозоровский бұйрыққа бағынып, сәулетші Семен Каринге бұзу жұмыстарын бақылауды тапсырды. Соның салдарынан собор ең қарапайым неоклассикалық безендірумен ұзын, жалпақ тақтаға тірелген бір күмбезбен салынды. Ғимараттың кейбір бөліктері үйлеспейтіндей, тапсырыс беруші мен биліктің арасындағы қайшылықты көрсетеді. Барокко стилінің іздері, мысалы, басты күмбездің дөңгелек терезелері, оның 18 ғасырлық тамырларын аңғартады. Салынған жоба, ең болмаса, Семен Каринге тиесілі деп есептеледі. Ішінде үш дәліз және сегіз жүк көтеретін бағана бар, ал собор Никонов реформасына дейінгі соборларға ұқсату үшін "ескі көріністі" стильде безендірілген. Иконалардың өзі 15-16 ғасырларға жатады, ал неоклассикалық иконостас 19 ғасырға жатады.

Мәсіхтің туған жері шіркеуі

1804 жылы салынған Мәсіх туған күні шіркеуі қыс айларында жазғы соборды толықтыру мақсатында болған. Оның жобасын Иван Жуков жасаған болуы мүмкін. 19-ғасырдың басындағы үрдіске сәйкес, мұнда неоклассикалық стиль мен готикалық жаңғыру элементтері үйлесім тапқан, бұл солтүстік және оңтүстік қасбеттерде ең жақсы көрінеді (сыртқы әлемге ашық батыс қасбетінде тек неоклассикалық портик орналасқан). Собор сияқты, Мәсіх туған күні шіркеуі де бір күмбезді үш дәлізді құрылыс, алайда оның трансепттері көбірек ерекшеленеді. 1908–1909 жылдары шіркеуге шағын қосымшалар жасалды, трансепт нишаларына қосымша алтарьлар орнатылып, готикалық элементтер көбейтілді.