Бригадир Джеймс Майкл Калверт: Соғыс және арнайы операциялар сардары

Кіріспе

Британдық армия офицері (1913–1998)

Бригадир Джеймс Майкл Калверт (6 наурыз 1913 – 26 қараша 1998) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бирмадағы арнайы операцияларға қатысқан британдық армия офицері. Ол екі Чиндит операциясының қатысушысы болды және Орде Уингейттің бұрынғыдан безге идеяларын таратуда маңызды рөл атқарды. Ол өзінің бастығына шабуылдарды көбінесе алдыңғы қатардан жетектеп, сол үшін оның әскерлері арасында "Жасық Майк" деген лақап атын алды.

Ерте өмір

Кальверт Үндістанның Рохтак қаласында, Үндістан мемлекеттік қызметіндегі адамның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Брэдфилд колледжінде және Вулвичтегі Корольдік әскери академиясында оқыды, содан кейін Британ армиясының Корольдік инженерлеріне кәсіби әскери қызметкер ретінде субальтерн шенімен кірді.

Әскери мансап

Калверт 1933 жылдың ақпан айында Корольдік инженерлер қатарына қабылданып, біраз уақыт армияның орта салмақтағы бокс чемпионы атанды. Ол Кембридж университетінің Сент-Джонс колледжінде механикалық инженерия бойынша бір жыл оқыды. Виадуктан шегінгеннен кейін Кальверт жапондықтарға жалған құжаттар жиынтығын жоғалтуға байланысты алдау операциясына қатысты. Кальверттің бөлімшесі соңында, әскердің ең артқы шебінде, көбінесе жапондықтардың желісінің артында Үндістанға қайтарылды.

Ұзынжаз операциясы

Үндістанда Кальверт ең соңғысы ретінде Вингейтпен қайта кездесті, және екеуі жақын дос атанды. Кальверт 1943 жылы Уингеттің алғашқы Чиндит операциясы – «Ұзақ мата» операциясында роталық колонналардың біріне жетекшілік етті. Бұл жау тылындағы ұзақ қашықтыққа ену операциясы болды, ол қатысушылардың барлығынан жоғары төзімділік талап етті. Кальверт операциядағы ерлігі үшін «Дистинктивті қызмет ордені» (DSO) орденімен марапатталды. Оның колоннасы жапондық коммуникациялық желілерін ең көп қиратты және күштің басқа бөлімдеріне қарағанда ең аз шығынмен Үндістанға оралды.

Ұшқыштар

Кальверт 77-ші Үндістан жаяу әскер бригадасына «Дүйсенбі» операциясы кезінде басшылық етті. Оның бригадасы жапондықтардың тылына әуе десанттарын түсірді. Операция Лалахаттан ұйымдастырылды, D күні 5 наурызға белгіленді. Сол күні таңертең генерал Филип Кокранның B-25 Митчелл ұшақтары қону аймақтарын суретке түсіріп, жерге ұшып келді. Уингейт операцияның құпиясы сақталмауы үшін ұшақтардың қону аймақтары үстінен ұшуын тыйым салған, бірақ Кокран тікелей Уингейттің бағынысында болмағандықтан және нақты мәліметсіз операцияны бастау қауіпті тәуекел деп санады. Суреттерде «Пикадилли» кодовый атымен белгіленген қону алаңының қолдануға жарамсыз екені анық көрінді. Осы маңызды сәтте, барлығы дайын тұрғанда, әуе суреттері келді. Олар негізгі қону алаңы «Бродвейдің» бос екенін көрсетті, ал «Пикадилли» ағаш діңгектерімен тосылып қалған; сол түні онда тікұшақтар қона алмас еді. Жалпы пікір бойынша, жапондықтар «Пикадиллидің» қонуға қолайлы екенін түсініп, оны қасақана тосқан, бірақ кейін біз себебінің әлдеқайда қарапайым екенін анықтадық: Бірма ағашшылары ағаштарын кептіру үшін далаға жайып қойған. Уингейт Кокранның іс-әрекетіне ашуланды, бірақ қауіптің нақты екенін мойындады. Ол Кальвертпен бірге мүмкіндіктерді талқылады. Операцияның құпиясы бұзылу қаупі зор еді, бірақ кез келген кешігу мүмкіндікті кем дегенде бір айға ықшамдауы мүмкін. Жоспарланған үш алаңның тек екеуі ғана қол жетімді болды; Кальверт жоспарды одан әрі өзгертуді және бүкіл бригаданы «Бродвейге» ұшыруды ұсынды. Ол: «Мен бүкіл бригаданы «Бродвейге» алып, екінші қону алаңы «Пикадиллиден» бас тартуға дайынмын», – деді. Кейінірек Кальверт былай деп жазды: «Біз үшінші қону алаңы «Чоурингхидің» Иравадиден шығысқа қарай, ал «Бродвейдің» батысқа қарай орналасқанын ескердік. Мен Уингейтке: «Мен бригаданы Иравадидің екі жағына бөлуге қарсымын. Мен бүкіл бригаданы жалғыз «Бродвейге» алып, жиналудың баяу болуының салдарын қабылдауға дайынмын», – дедім». Генерал-лейтенант Уильям Слим Кальвертті сұрап, оның «Чоурингхиді» пайдалануға қарсы екенін анықтады. Слим мен Уингейтпен одан әрі талқылау мәселені шешті: «Бродвей ғана қолданылуы керек еді. Мен де, барлығымыз да қатты уайымдадық, бірақ біздің баруымыз міндетті екенін білдік. Қалай болғанда да, «Бродвей» бос еді және «Пикадилли» тосылып қалғанына қарамастан, онда қонуға ешқандай себеп көре алмадым». Кальверт алдын ала келісілген «Соялық байланыс» сигналын – ең жақтырылмаған рациондық өнімді – барлық ұшуды тоқтату үшін жіберді, бірақ 6 наурыз күні таңғы сағат 6:30-да ол «Шошқа шұжығы» кодовый сөздерін радио арқылы жіберіп, «Бродвейге» рейстерді қайта бастады. Сол күні кешке C-47 үшін жолақ дайын болды және жабдықтар тез жеткізіле бастады. Кальверт барлау миссияларын ұйымдастыруға және «Бродвейді» нығайтуға уақытты ысырап етпеді. 13 наурызға дейін жинау аяқталды. Жеті түн ішінде шамамен 9000 адам, 1350 мал, 250 тонна азық-түлік пен қару-жарақ жау тылында, Бирмада қонды.

Calvert commanded the 77th Indian Infantry Brigade in Operation Thursday, the much larger second Chindit operation. His brigade spearheaded the airborne landings deep in the Japanese rear. The operation was staged from Lalaghat, with D Day fixed for 5 March. That morning, one of General Philip Cochran's B 25 Mitchells flew over and photographed the landing zones. Wingate had ordered that no aircraft should fly over the landing zones, lest the operation be betrayed, but Cochran was not directly under Wingate's command and felt that launching the operation without accurate intelligence was a dangerous gamble. The photographs clearly showed that one of landing sites selected, codenamed Piccadilly, was unusable. It was at this dramatic moment, with everyone keyed up and ready to go, that the aerial photographs arrived. They showed that primary landing site Broadway was clear, but Piccadilly had been blocked by tree trunks; no gliders would land there that night. The general opinion was that the Japs had realized the possibilities of Piccadilly as a landing area and had deliberately blocked it, though some time later we discovered that the explanation was much simpler: Burmese woodmen had laid out their trees to dry in the clearing. Wingate was enraged by Cochran's actions but admitted that the danger was real. He and Calvert weighed the options. The danger of executing a potentially compromised operation were substantial, but any delay threatened to push back the window of opportunity by at least a month. Of the three planned sites only two were available; Calvert suggested the plan be further altered and the entire brigade flown into Broadway. He said, "I am prepared to take the whole of my brigade into Broadway and do without [second landing site] Piccadilly." Calvert later wrote, "We had taken into account that [third landing site] Chowringhee was to the east of the Irrawaddy while Broadway was west of the river. I told Wingate, 'I don't want to split my brigade either side of the Irrawaddy. I am prepared to take all the brigade into Broadway alone and take the consequence of a slower build up.'" Lieutenant General William Slim "asked Calvert and found him strongly against [using] Chowringhee." Further discussion with Slim and Wingate clinched the matter: "it was to be Broadway alone. I was nervous as bales, I imagine we all were, but we all knew we had to go In any case Broadway was clear and I could really see no reason why we should not go in there just because Piccadilly was blocked. "</blockquote>

Calvert transmitted the prearranged signal "Soya Link", the most despised of ration items, to stop all flying, but at 6:30am on 6 March he radioed the code words "Pork Sausage" to resume flights into Broadway. A strip for C 47s was in place that evening, and supplies came rushing in. Calvert lost no time in organizing reconnaissance missions and fortifying Broadway. By 13 March the build up was complete. In seven nights about 9,000 men, 1,350 animals, 250 tons of supplies and weapons had landed behind enemy lines in Burma.

Ақ қала

Бригада кейін Маулу маңындағы позицияны басып алды. Кальверт «Маулудың [блокта орналасқан жердің] жол және теміржол қозғалысы үшін шешуші маңызға ие екенін көріп, сол жерде қорғаныс бекінісін салуға бел буды». Айналасындағы орманды әшекейлейтін парашюттердің арқасында ол Ақ қала деп аталды. Бұл нығайтылған позиция екі айдан астам уақыт бойы жапондықтардың солтүстік майданына жол және теміржол байланысын тоқтатты. 1000x800 метрлік тік төртбұрыш, Ақ қала жапондықтар үшін тез арада қауіп ретінде танылды. 18, 19 және 20 наурыздағы сынақ шабуылдары бірнеше жарақатты келтірді, бірақ айтарлықтай шығынсыз қайтарылды. Жапондықтар 21 наурыз күні түнінде күшті шабуыл жасады, нәтижесінде «түн бойы созылған, қатты және шатасқан шайқас» болды. Блокта екі жапондық жеңіл пулеметі орнатылды; жалынды таратқышпен жабдықталған жаяу әскердің таңертеңгі шабуылы жапондықтарды шетке шығарып, периметрден тысқары итерді. Кальверт қарсы шабуылдарды ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды және жиі отқа түсті. Түнгі шабуылдарды тойтарғаннан кейін Кальверт Ақ қаланы нығайту үшін екі тыныш апта алды. Оның басшылығымен қалың тікенек сым торы орнатылып, айналасы миналар мен тұзақтармен қоршалды. Оқ ату позициялары қазылып, жасырылды; бұл позициялар ағаш және топырақпен нығайтылып, көрінбейтін және дерлік бұзуға келмейтін болды. Кальверт сондай-ақ пулемет пен миномет атысын үйлестіру үшін қорғаныс атыс жоспарын жасады. 29 наурызда екі фунттық танкіге қарсы зеңбіректер келді және дереу орнатылды. Одан кейін инженерлер C-47 жүк көлігін қабылдай алатын қону жолағын салды, ол көбірек артиллерия жеткізді. Ақырында Ақ қала төрт танкіге қарсы зеңбірек, алты 40 мм Бофорс зеңбірегі және төрт 25 фунттық гаубицамен қорғалды. Кальверт қолда бар едәуір қару-жараққа ие болды. 6 сәуірде Ақ қалаға тағы шабуыл жасалды. Жапондықтар түстен кейін блокты бомбалады және оққа тұтты. Кальверт жер бедерімен және позицияларды салудағы ұқыптылықтың жасырынған жерлерді қамтамасыз еткенін және жарақаттардың аз болғанын еске алды. Жапондықтардың қолда бар жалғыз тиімді қаруы – 6 дюймдік миномет, олар орманда ауыр еңбекпен сүйреп, блокты бомбалау үшін әкелген ескі жағалау қорғаныс құралы болды. Миномет 4,5 футтық бомбаны ұшырды, ол 30 секундтан астам ұшып жүрді. Кальверт минометті «біздің азапты күйіміз» деп сипаттады. Жапондықтар екі жеңіл танкты алға жылжытты, олар 2 фунттық танкіге қарсы зеңбіректермен тез жойылды. Блоктың кез келген шабуылға төтеп бере алатынына сенімді Кальверттің жалғыз алаңы – оның оқ-дәрісінің жылдам азаюы болды. Пулемет оқ-дәрілері өте қарқынды қолданылды. Барлығы шамамен 700 000 Викерс пулемет оқ-дәрісі Ақ қалаға тасталды. Кальверт азық-түлікпен салыстырғанда оқ-дәрінің көбірек жеткізілуін сұрады. Тек бригада командирі «револьверін шығарып, менің ішіме бағыштап: «Егер кері қайтпасаң, атып тастаймын. Мен оның қаза болғанда қасында болдым» - деді, содан кейін Кальверт кері қайтты.

The brigade then captured and held a position near Mawlu. Calvert "saw that Mawlu [the location of the block] was the crucial point for road and rail traffic and determined to build up a defensive box there." Because of the supply drop parachutes adorning the surrounding jungle, it became known as the White City. This fortified position blocked Japanese road and rail communications to their northern front for over two months. A large rectangle, 1,000 by 800 yards, White City was quickly identified by the Japanese as a threat. Probing attacks on 18, 19, and 20 March inflicted a handful of casualties, but were beaten back without significant loss. The Japanese mounted a serious attack on the night of 21 March that resulted in "[v]ery confused close quarter fighting" that lasted all night. Two Japanese light machine guns were established in the block; a dawn attack led by flamethrower equipped infantry displaced the Japanese, driving them outside the perimeter. Calvert was instrumental in orchestrating the counterattacks and was frequently under fire. After repulsing numerous nighttime attacks, Calvert had two relatively quiet weeks to fortify White City. Under his direction a thick hedge of barbed wire was put in place and surrounded with mines and booby traps. Firing positions were dug in and camouflaged; reinforced with logs and earth, these positions were invisible and all but impenetrable. Calvert also established a defensive fire plan to coordinate machine gun and mortar fire. Some 2 pounder anti tank guns arrived on 29 March and were quickly put in place. These were followed by engineers who built a landing strip capable of handling C 47 cargo aircraft, which delivered more artillery. White City was eventually defended by four anti tank guns, six Bofors 40 mm autocannons and four 25 pounders. Calvert had a not insubstantial arsenal at his disposal. On 6 April the White City again came under attack. The Japanese shelled and bombed the block throughout the afternoon. Calvert recalled that the terrain combined with meticulous attention to detail in constructing the positions provided shelter, and that casualties were low. The only effective weapon the Japanese possessed was a 6 inch mortar, an old coastal defence piece they had laboriously dragged through the jungle to bombard the block. The mortar fired a bomb four and a half feet long that was in flight for more than 30 seconds. Calvert described the mortar as "the bane of our existence." The Japanese brought forward two light tanks; these were quickly destroyed with 2 pounder anti tank guns. Confident in the block's ability to withstand any attack, Calvert's only concern was his rapidly dwindling supply of ammunition. Machine gun ammunition was being used at a frantic pace. In all, some 700,000 rounds of Vickers machine gun ammunition were dropped into White City. Calvert requested that supply drops contain less food and more ammunition. Only when the brigade major "heaved out his revolver, stuck it in my stomach and said, 'I'll shoot you if you don't go back. I was with him when he was killed'" did Calvert resume the retreat.

Могаунг

Мамыр айында Чиндит бригадалары солтүстікке қарай жылжыды. Муссон басталып, су тасқыны Чиндиттердің операцияларына кедергі келтірді. 27 мамырда генерал-майор Уолтер Лентайн (наурыз айының соңында ұшақ апатында қаза тапқан Уингейттің орнына Чиндиттерге басшылық еткен) Калверттің бригадасына Могаунг қаласын жаулап алуға бұйрық берді. Калверт бастапқыда 5 маусымға дейін Могаунгты басып алуға уәде берді. Бірақ жапондықтар қаланың қорғаушыларын күшейтіп, оны 53-ші дивизияның төрт батальоны ұстады. Калверттің бригадасы су басқан жазық жерлер арқылы жылжуға тырысқанда, азық-түлік жетіспеушілігінен, шаршаудан және аурудан қатты зардап шекті. Соңында Калверт қытай батальонымен күшейтіліп, 24 маусымда қалаға толық шабуыл жасады, нәтижесінде қаланың көбі жаулап алынды. Соңғы қарсылық 27 маусымға дейін тазартылды. Калверттің бригадасы қамалға алынғанда 800 жауынгерді жоғалтты, бұл олардың күшінің жартысы болды. Ал қалғандарының ішінде шайқасқа жарамды тек 300 адам ғана қалды. Чиндиттердің бас қолбасшысы болған американдық генерал Джозеф Стилвелл, BBC арқылы оның Солтүстік жауынгерлік аймағының қытай әскерлері Могаунгты басып алғанын хабарлады. Калверт Стилвелл штабына хабарлама жіберді: "Қытайлықтар Могаунгты басып алды. Менің бригадасы бұған наразылық білдіреді."

SAS операциялары

Кальверт 1944 жылдың қыркүйек айында медициналық себептермен (айнымалы түрде, жарақат алғаннан кейін) Ұлыбританияға эвакуацияланды. 1945 жылдың наурыз айында ол Арнайы әуе күштері жасақтарының командирі болып тағайындалды, бұл жасақтарға Арнайы әуе күштері бөлімдері кірді, және «Amherst» және «Howard» операцияларын ұйымдастырды. Ол бригада 1945 жылдың қазанында таратылғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Соғыстан кейін ол Камберлидегі Армия штаб колледжіне оқуға түсті. Курсты аяқтағаннан кейін, ол Триесттегі Одақтас әскери үкіметінде подполковник лауазымына тағайындалды. 1950 жылы ол Малайядағы төтенше жағдай кезінде коммунистік бүлікшілерге қарсы операцияларға қатысқан Малайя скауттарына басшылық ету үшін таңдалды. Ол жергілікті түрде бригадир шеніне ие болғанымен, бірнеше топтар мен операцияларды жеке басқарды. Дегенмен, Малайя скауттары тиісті іріктеу процедураларынан өтпеді және нашар тәртіптілігімен ерте-кезден танылды. Кальверттің тырысуларының нәтижесінде ол 1951 жылы денсаулығына байланысты елге қайтаруға мәжбүр болды.

Әскерден босату

Ұлыбританияға оралғаннан кейін Калверт лейтенант-полковник шеніне қайта оралды. 1951 жылы ол Рейн армиясындағы британдық әскеріндегі шағын әкімшілік қызметке бекітілді. 1952 жылы ол неміс азаматтарының жасөспірімдерімен ұятты әрекет жасады деген айып тағылып, әскери сотқа берілді, кінәлі деп танылып, британдық армиядан қуылды.

Кейінгі өмірі

Әскери қызметтен кейін Калверт бірнеше рет инженер ретінде мансап құруға тырысты, тіпті Австралияда жаңа өмір бастауға әрекеттенді, бірақ оның өмірі сол кезде алкоголизмге толы болды. Ол қолмен жұмыс істеп, көшпенді тіршілікке көшті, біраз уақыт қаңғыбас болды. Кейін Англияға қайтып келді. Ол Уингейт пен Чиндиттермен Бірмада өткен уақыты туралы үш кітап жазды: «Үміт тұтқындары», «Ашумен күресу: Бір адамның партизандық соғысы» және «Чиндиттер: Ұзақ қашықтыққа ену». Ол сондай-ақ танымал британдық деректі телесериал «Соғыс әлеміне» («The World at War») үлес қосты. Ол он төртінші эпизодта сұхбат берді, «Бұл ертең керемет күн болады – Бирма (1942–1944)». 2001 жылы «Екінші дүниежүзілік соғыстың гладиаторлары» атты деректі фильмнің 11-ші бөлімінде, «Чиндиттер» деген тақырыпта түсті. Кейіннен 1971 жылы Манчестер университетінде «Партизандық соғыстың үлгісі» еңбегін жазу үшін ғылыми қызметкер болып тағайындалды, бірақ ол ешқашан аяқталмады. Соңғы жылдары ақшасы жетпегендіктен, 1997 жылы ол әскери медальдарын мен ордендерін сатуға мәжбүр болды.

Өлім

Кальверт 1998 жылғы 26 қарашада 85 жасында Ричмонд-на-Темзада қайтыс болды. Өмірінің соңына дейін ол "Чиндиц Ескі Серіктері Қауымдастығы" мен бұрынғы әскери қызметшілерге көмек көрсетуге арналған басқа да қайырымдылық ұйымдарын қолдады. Оның денесі Букингемшир графтығындағы Амершемдегі Чилтернс крематорийінде кремацияланды.