Лутер Пфалер Эйзенхарт: Американ математигі және ғарыш зерттеулеріне қосқан үлесі
Luther P. Eisenhart
Лютэр Эйзенхарт (1876-1965) – американ математигі, геометрия мен Эйнштейннің гравитация теориясына үлкен үлес қоскан. Өмірі мен еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Американдық математик, астероид
American mathematician
the asteroid
Лютер Пфалер Эйзенхарт (13 қаңтар 1876 – 28 қазан 1965) – американдық математик, қазіргі кезде жартылай риман геометриясына қосқан үлесімен ең көп танылған.
Luther Pfahler Eisenhart (13 January 1876 – 28 October 1965) was an American mathematician, best known today for his contributions to semi Riemannian geometry.
Өмір
Айзенхарт Пенсильвания штатының Йорк қаласында дүниеге келді және 1896 жылы Геттисбург колледжін бітірді. 1900 жылы Джонс Хопкинс университетінде докторлық дәрежесін алды, онда Гастон Дарбукстің еңбектері және Томас Крейгтің зерттеулері оған әсер етті. Келесі екі онжылдық бойы Айзенхарттың зерттеулері француз мектебінің дәстүріндегі жылжымалы координаттар жүйесіне (moving frames) бағытталды, бірақ 1921 жыл шамасында Альберт Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясының математикалық қиындықтары мен тартымды сұлулығына қызығушылық танытқаннан кейін жаңа бағытқа бұрылды. Айзенхарт ХХ ғасырдың басында американдық математикада маңызды рөл атқарды. Ол Принстон университетінің математика кафедрасын басқарды, ал кейіннен 1933-1945 жылдары сол жердегі аспирантура мектебінің деканы болды. Ол Америкада жалпы салыстырмалылық теориясын одан әрі дамыту үшін қажетті математикалық базаны құруға зор үлес қосты, бұл үлес оның ықпалды оқулықтары және жақын жердегі Жоғары оқу институтында (Institute for Advanced Study) Альберт Эйнштейн, Освальд Веблен және Джон фон Нейманмен, сондай-ақ Абрахам Хаскел Тауб сияқты талантты студенттермен жеке қарым-қатынасы арқылы жүзеге асты. 1940 жылдың маусымында құрылған және ғылыми журналдар редакторларына жіберілген мақалаларды тексеру үшін арналған "Төрешілік комиссиясына" (Reference Committee) 1940-жылдардың басында төрағалық етті, мақсаты – мақалаларда АҚШ-тың соғыс қабілетіне зиян келтіруі мүмкін нәтижелер (әсіресе ядролық физика саласында) жоқ екеніне көз жеткізу болды. Айзенхарт Америка Философиялық қоғамының және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының сайланған мүшесі болды.
Eisenhart was born in York, Pennsylvania, and graduated from Gettysburg College in 1896. He earned his doctorate in 1900 at Johns Hopkins University, where he was influenced (at long range) by the work of Gaston Darboux and at shorter range by that of Thomas Craig. During the next two decades, Eisenhart's research focused on moving frames after the French school, but around 1921 took a different turn when he became enamored of the mathematical challenges and entrancing beauty of a new theory of gravitation, Albert Einstein's general theory of relativity. Eisenhart played a central role in American mathematics in the early twentieth century. He served as chairman of the mathematics department at Princeton University and later as Dean of the Graduate School there from 1933 to 1945. He is widely credited with guiding the development in America of the mathematical background needed for the further development of general relativity, through his influential textbooks and his personal interaction with Albert Einstein, Oswald Veblen, and John von Neumann at the nearby Institute for Advanced Study, as well as with gifted students such as Abraham Haskel Taub. In the early 40s he chaired the "Reference Committee", formed in June 1940 for editors of scientific journals to send the papers submitted to them, in order to check that the papers did not contain results (especially regarding nuclear physics) whose public knowledge could be detrimental to the US war efforts. Eisenhart was an elected member of both the American Philosophical Society and the United States National Academy of Sciences.