Кіріспе

Симон Боливардың саяси құжаты. "Ямайка хаты" (немесе Carta de Jamaica, сондай-ақ Contestación de un Americano Meridional a un caballero de esta isla – "Оңтүстік америкалықтың осы аралдың мырзасына жауабы") – 1815 жылы Ямайкада Симон Боливар жазған құжат. Бұл хат ямайкалық саудагер Генри Калленнің хатына жауап ретінде жазылды. Онда Боливар испандық Американың сол кездегі әлеуметтік және саяси ахуалы, испан империясының күші және оның құлауынан кейін құрылатын жаңа мемлекеттердің болашағы туралы ойларын баяндады.

Венесуэланың Екінші Республикасының құлдырауы

Республиканы қайта құру мақсатында, "Таңғажайып жорық" Боливарды 1813 жылғы 6 тамызда бірнеше айдың ішінде Каракасқа өте жылдам жеткізді. Дегенмен, бүкіл осы әрекет 1814 жылы Жозе Томас Бовес басқаратын роялистік әскерлердің патриоттарды жеңіске ұшыратып, Боливарды шегінуге мәжбүрлеуімен аяқталды. Бұған қоса, Жозе Феликс Рибас пен Мануэль Пиар оған тыйым салды. 1814 жылғы жеңілістен кейін Боливар билігінен айырылып, тіпті өз офицерлерінің арасында дау тудырып, Венесуэладан қашып кетті. Венесуэланың Екінші Республикасы толығымен таратылды.

Жаңа Гранадаға оралу

Боливар 1814 жылғы 8 қыркүйекте Картахенаға аттанды. 1814 жылғы қазан айында Жаңа Гранадада болып, 1815 жылғы сәуірге дейін сонда қалды. Бірақ, Боливар 1813 жылғы табысын қайталай алмады, себебі ол Жаңа Гранада билігінің қарауында болды. Олар одан федералистермен (Бернардо Альварестің орталықшыл диктатурасына қарсы болған күштермен) емес, корольшіл әскерлермен күресуді талап етті. Патриоттардың арасындағы азаматтық соғысқа қарсы тұра алмағандықтан, сондай-ақ саяси билігі болмағандықтан және бірнеше Жаңа Гранадалықтардың қолдауын алмағандықтан, Боливар әскери лауазымынан қанағаттандырып, испандық Америка қоғамын тастап кетуге шешім қабылдады.

Боливардың Ямайкаға жер аударылуы

1815 жылы 8 мамырда Боливар Ямайкаға аттанды және алты күннен кейін орталыққа жетті. Ол Латын Америкасының тәуелсіздігінің идеясы Англия үшін экономикалық пайда әкелетінін ескере отырып, Ұлыбритания империясының қолдауын алуға ұмтылды. Сондықтан Боливар ағылшын джентльмендерін өз ұсыныстарын қабылдауға көндіруге тырысты, мысалы, Панама мен Никарагуа провинцияларын Испан Америкасынан Англияға беру арқылы, кейін Панама және Никарагуа каналдары болып дамитын су жолын салуға мүмкіндік беру. Боливар 1815 жылдың мамыр айынан желтоқсан айына дейін Кингстонда әскери іс-қимылдарсыз өмір сүрді, бірақ ол әлемдік саяси жағдайды ескере отырып, Америка құрлығының болашағы туралы ойлармен шұғылданды. Ол сол жылы өзінің азаттық жобаларын іске асыруға ешқандай ресурсы болмады. 1815 жылы Боливар британдықтардың ықыласын қоғамдады, бірақ ол аз дүние-мүлікпен, ақшасымен және бірнеше құлымен кедейлікке жақын болды; олардың бірі – Пьо, Пабло Морильоның бұйрығымен оны өлтіруге тырысты, ал Морильоның флоты бірнеше ай бұрын Кадистен Испан Америкасына жолға шыққан еді. Қазан айында Боливардың экономикалық жағдайы нашарлап, ол үмітсіздікке бойлады. Максвелл Хислопқа жазған хатында Боливар өмірін "зорлықпен" аяқтауға ниеттенгенін және "ар-ұяты жоқ өмірден гөрі өлім артық" екенін айтты. Осы қайғылы сөздерге дейін, 1815 жылғы қазанда Боливар Ямайка хатын жазды. Бірнеше айдан кейін, оның Жаңа Гранадалық серіктері Морильо әскерлеріне қарсы күреске көмектесуді сұрады, бірақ ол тым кеш болды, өйткені роялист Пацификадор Картахена қаласын басып алды. Бұл оқиға Боливарды Александр Петионнан күш алу үшін Гаитиге бағыт аударуға мәжбүр етті. 24 желтоқсанда Боливар Ямайкада болмады.

Шолу

1815 жылы 7 қыркүйекте Кингстонда Ямайка хаты аяқталды. Онда Боливар сол уақытқа дейін Америкадағы азаттық күресінің тарихи жетістіктері деп есептелген жайттарды талдаудан бастады. Жалпы алғанда, бұл 1810-1815 жылдар аралығындағы патриоттардың күш теңгерімі болды. Хаттың орталық бөлігінде «испандық американдықтардың» тәуелсіздік шешіміне негіз болған себептер мен себептері жазылған, одан кейін Латын Америкасы халықтарын азат ету ісіне қатысу үшін Еуропаға шақыру жасалды. Үшінші және соңғы бөлімінде Мексика, Орталық Америка, Жаңа Гранада, Венесуэла, Рио-де-ла-Плата, Чили және Перу елдерінің болашағы туралы ой-пікірлерін білдірді және талқылады. Соңында Боливар өмірінің соңына дейін қайталап айтқан бір тілегімен аяқтады: Америка елдерінің бірігу қажеттілігі. Ямайка хаты атақты ағылшын текті ямайкалық саудагер Генри Калленге жолданғанмен, оның басты мақсаты 19 ғасырдағы ең қуатты либералды мемлекет – Ұлыбританияның назарын аудару еді, осы арқылы ол Америка тәуелсіздігіне араласуға келісуіне үміттенді. Бірақ Ұлыбритания Боливардың шақыруына жауап бергенде, ол Гаитиден көмек алуды жөн көрді.