Кіріспе

Кариб теңізіндегі Мартиника аралындағы Карбет таулары (немесе Карбет тырнақтары) – жанартаулық шығу тегі бар массив. Бұл таулы аймақ туристер, жаяу жүргіншілер және тауға өрмелеушілер үшін танымал мақсатты жер.

География

Карбет Питонның көрікті таулары аралдың орталығында 8 км-ге созылған ерекше табиғи сұлулық аймағын құрайды және оның ең биік шыңдарының біріне ие, бірақ Мартиниканың ең биік нүктесі – Пеле тауы осы қатарға жатпайды. Солтүстік Мартиниканың ландшафтындағы ерекше белгі – Карбет Питон тауларының тік шыңдары, Форт-де-Франс шығанағы мен қаласының үстінен көтерілген, қалың, таза жаңбырлы ормандармен жабылған жанартаулық андезит күмбездері мен шыңдарынан тұрады. Бұл жанартаулық бөгеттер бөлек таулар сияқты көрінсе де, шындығында бір жанартаудың әртүрлі лава күмбездері болып табылады. Олар бұрынғы Питон-дю-Карбе палеовулканының кальдерасының күйреуі салдарынан болған әртүрлі атқыштарда қалыптасқан, ол Морн-Жакобтың көне қалқанды вулканынан оңтүстік-батысқа қарай 10 шақырым қашықтықта пайда болған. Тау жынысы кварц, биотит, амфибол және плагиоклаз кристалдарын қамтиды. Шыңдардың түбіндегі күл мен тас бөлшектері олардың тегіс емес орналасуын және тарихында бірнеше рет құлағандығын көрсетеді. Соңғы зерттеулерге сәйкес, шыңдардың жасы бір миллионнан 322 мың жылға дейін жетеді, бұл геологиялық уақыт өлшемі бойынша салыстырмалы түрде жас. Дегенмен, олар Пеле тауынан көне. Әртүрлі шыңдар шағын аумақта топтасқан. Ең биік шыңы – Питон-Лакруа, оның биіктігі 1197 м. Басқа маңызды шыңдарға Морн-Пике жотасы (1160 м, солтүстікке қарай), Думазе шыңы (1112 м) және Альма шыңы (1107 м) жатады. Бұл шыңдарға көтерілуге болады, бірақ өте тік беткейлер мен климаттың жоғары ылғалдылығынан тайғақ болатын жолдарға байланысты, тек жақсы даярланған туристерге ғана ұсынылады (Кариб теңізі жағалауындағы Морн-Верден шығысқа қарай немесе аралдың орталық солтүстігіндегі Рут-де-ла-Трасс маңындағы Абсалонның немесе Плато-Буше термалды стансасынан батысқа қарай). Франция үкіметі берген «Forêt d'Exception» атағына ие болған Питон-дю-Карбе табиғи қорығы, ел бойынша ондаған басқа ормандармен бірге, биоәртүрліліктің маңызды орталығы болып табылады. Оның алғашқы жаңбырлы орманында әртүрлі және күрделі фауна мен энтомофауна (Батыс Үндістанның опсумы (Didelphis marsupialis), қауіпті найзағай жыланы (Bothrops Lanceolatus), Мартиниканың солтүстік тарантуласы (Caribena Versicolor), сондай-ақ көкбас құсы, жасыл мойынды кариб, күлгін мойынды кариб немесе Антильдің қызылқұйрықты құсы сияқты сирек немесе эндемикалық құстар), сонымен қатар өте бай және құнды флора мен өсімдіктер ұйымдары (олардың кейбіреулері адамның әсеріне ұшырамаған, алғашқы ормандар) бар. Ең төменгі биіктікте және жел бағыты бойынша субмонтаналық жаңбырлы ормандар кездеседі, ал жоғарырақ биіктікте тропикалық тау жаңбырлы орманының топографиялық белгілерімен алмастырылады. Бұл көбінесе тар, тік еңісті аралықтарда, сондай-ақ беткейлердің аз тік аймақтарында орналасқан. Сонымен қатар, ең биік биіктікте бұлтты орманда бриофиттер, Praestoea montana және/немесе ағаш папоротниктері сияқты эндемикалық түрлер көптеп таралған. Шыңдарда немесе ашық жерлерде тығыз бұталар өте әртүрлі және эндемикалық түрлерге бай. Бұл тау баурайларында Bracchionidium sherringii сияқты сирек орхидеялар өседі. Соңғысы, ең тұрақсыз жерлерде сирек немесе эндемикалық түрлерді қамтитын шөптесін құрылымдардың жоғары деңгейін көрсетеді, мысалы, Кіші Антиль аралдарына тән және жолдардың эрозиясының салдарынан зардап шеккен Odontosoria flexuosa кіші папоротнигі.

Қорғау

2023 жылдың 16 қыркүйегінде Карбет тауы және Пеле тауының жанартаулары мен ормандары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Бұл Францияда ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы ретінде тізімделген жетінші табиғи нысан.