Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Никарагуаның батыс жағалауындағы Сан-Хуан-де-Никарагуа қаласы, бұрын Сан-Хуан-дель-Норте немесе Грейттаун деп аталған, Никарагуаның Рио-Сан-Хуан департаментіндегі қала және муниципалитет болып табылады.
the town on Nicaragua's west coast
San Juan de Nicaragua, formerly known as San Juan del Norte or Greytown, is a town and municipality in the Río San Juan Department of Nicaragua.
Тарих
Сан-Хуан-дель-Норте испандықтар құрған шағын бекініс және кеден бекеті болды. Испан саяхатшылары Сан-Хуан өзенінің сағасына алғаш рет 1539 жылғы 24 маусымда (Жақияның мейрамы) жетіп, оны Сан-Хуан-дель-Норте (Солтүстік Жақия) деп атады. Никарагуа губернаторы Родриго Контрерас 1541 жылы Сан-Хуан-де-ла-Крус деп аталған гарнизонды алғаш құрды. 1707 және 1762 жылдары бұл аймақты мискито, замбо (афроүнділер) және ағылшындар ортақ күшпен басып алды. 1762 жылдан кейін аймақта қоныстану басталды, ал 1778 жылғы сауда шарты испандықтарға тұруға рұқсат берді. Никарагуаның шығыс жағалауы ұзақ уақыттан бері британдық ықпал астында болды, Москито жағалауы 1740 жылдан бастап протекторат мәртебесіне ие болды, бірақ испандықтар 1786 жылғы Лондон конвенциясынан кейін Сан-Хуан-дель-Нортеге бақылауды қайта орнатты. Қала испандықтармен еркін порт деп жарияланды, бірақ 1821 жылы Орталық Америка тәуелсіздігін алғанда испандықтар қуылды. 1841 жылы қала британдықтардың көмегімен мискитолар басып алды, ал 1848 жылы қала тікелей британдықтар бақылауына көшті. Ол сол кездегі Ямайка губернаторы Чарльз Эдвард Грейдің құрметіне Грейттаун деп қайта аталды және солтүстіктегі британдық протекторат – Мискито Корольдығына берілді. Бір жылдан кейін қала жылдам өсе бастады, ол американдық Корнелиус Вандербильттің Аксессуарлық Транзит Компаниясына тиесілі көлік операциясының шығыс терминалы болды. Бұл компания Калифорния алтын асығы кезінде Сан-Францискоға бара жатқан мыңдаған саяхатшыларды ай сайын Атлант мұхитынан Орталық Американың Тынық мұхитына жеткізді. Нью-Йорк пен Нью-Орлеаннан Грейттаунға желкенді және бу кемелері жүріп тұрды. Содан кейін шағын қайықтар жолаушыларды Сан-Хуан өзенімен Никарагуа көліне дейін тасыды. Одан кейін оларды қалалар, жылқылар немесе дилижанстар көл мен Сан-Хуан-дель-Сур, Ривас арасындағы тар аймақтан алып өтіп, сол жерден Панама мен Никарагуа және Калифорния арасында жүретін кемелерге мінгізді. Алайда, қаланың гүлденуі қысқа болды, өйткені 1854 жылғы 13 шілдеде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің USS Cyane фрегаты қалаға бомба тастап, толығымен өртеп жіберді. Бұл американдық азаматтарға қарсы жергілікті шараларға жауап ретінде жасалды. Бұл әрекет американдықтар мен қала тұрғындары арасындағы тарифтер мен транзит жолдарының бақылауына байланысты туған жанжалдың нәтижесі болды. Бұл оқиға туралы бүкіл әлемге хабар тарады, тіпті Лондонның Illustrated News газетінде суреті жарияланды. Біраз уақыттан кейін Сан-Хуан өзені өз бағытын өзгертті және қала қайтадан қирады. Грейттаун қирағаннан кейін қайта салынды, ал 1855 жылы американдық филибүстер Уильям Уокер өзін Никарагуа президенті деп жариялап, Аксессуарлық Транзит Компаниясының активтерін бақылауға алды және оның жарғысын жойды. 1857 жылы Вандербильттің қолдауымен ол биліктен құлдырады. Уокер және оның ізбасарлары 1857 жылғы қарашада Никарагуаны қайта басып алуға тырысты, олар Грейттаун портына кіріп, жақын маңдағы Пунтас Аренаста орналасты. Алайда, АҚШ теңіз жаяу әскерлері күштерді қоршап алып, Уокерді тұтқынға алды. Содан кейін Вандербильт Панама арқылы ұқсас бағыттарды жүргізген бәсекелес Тынық мұхиты пошта кеме компаниясы мен АҚШ пошта кеме компаниясынан алынатын стипендиялардың орнына транзит қызметін тоқтатты. Нәтижесінде Грейттаун қайтадан шалқарылып, 20 ғасырға дейін шағын елді мекен болып қала берді. Қала заң жүзінде Никарагуаның егемендігіне берілді және 1860 жылы мискито бақылауынан алынып тасталды, бірақ ғасырдың соңына дейін де-факто британдық қорғауында болды. 1894 жылы Никарагуа президенті Хосе Сантос Зелая аймақты толыққанды мемлекет құрамына қосты, сол кезде Грейттаунда 1482 тұрғын болды. 1984 жылы Сандинистер мен Контралар қақтығысы кезінде Грейттаунға қайтадан шабуыл жасалды. АҚШ тікұшағы Контраларды қолдау барысында 1984 жылғы 9 сәуірде қалаға оқ атты. Жаңа қала солтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырым жерде салынды және оны Нью Грейттаун және Нюэво Сан-Хуан-дель-Норте деп атайды. 2002 жылы Сан-Хуан-дель-Норте муниципалитеті ресми түрде Сан-Хуан-де-Никарагуа деп аталды және оның астанасы Никарагуа Ұлттық Ассамблеясымен Грейттаун деп өзгертілді.
San Juan del Norte was founded by the Spanish and was a small fort and customs station. Spanish explorers first reached the bay at the mouth of the San Juan River on 24 June (feast day of Saint John the Baptist) 1539 and named it San Juan del Norte (St. John of the North). A garrison was first established in 1541 as San Juan de la Cruz by Nicaraguan governor Rodrigo Contreras. In 1707 and again in 1762, the area was captured by an alliance of Miskitos, Zambos (Afro Indians), and English. After 1762, settlement of the area began and a 1778 commercial treaty permitted residency of Spaniards. The eastern coast of Nicaragua had long fallen under British influence with the Mosquito Coast being a protectorate from 1740 but the Spanish asserted control over San Juan del Norte after the 1786 Convention of London. The town was declared a free port by the Spanish but the Spanish were ousted in 1821 with the independence of Central America. In 1841, the town was occupied by the Miskitos with British assistance and, in 1848, the town was occupied directly by the British. It was rechristened Greytown after the then Jamaican Governor Charles Edward Grey and nominally ceded to the Miskito Kingdom, a British protectorate to the north. A year later, the town began rapid growth as the eastern terminus of a transport operation owned by American Cornelius Vanderbilt's Accessory Transit Company that carried thousands of travelers each month from the Atlantic to the Pacific side of Central America on their way to San Francisco during the California Gold Rush. Sail and steam ships traveled from New York City and New Orleans in the United States to Greytown. From there, small boats transported passengers up the San Juan River and across Lake Nicaragua. Then, mules, horses, or stagecoaches carried them over the small isthmus between the lake and San Juan del Sur, Rivas on the Pacific where they would embark on ships traveling the coast between Panama and Nicaragua and California. However, the town's prosperity was cut short when, on 13 July 1854, the United States Navy sloop USS Cyane bombarded and totally burned the town, supposedly in retaliation for local actions against American citizens. The action was a culmination of a confrontation between Americans and the townspeople over tariffs and control of transit routes. The destruction was reported around the world, including an illustration in the Illustrated London News. Soon after, the San Juan River changed course and the town was again destroyed. Greytown was rebuilt after its destruction and, in 1855, the American filibuster William Walker installed himself as President of Nicaragua and took control of the Accessory Transit Company's assets and revoked its charter. He himself was ousted in 1857 by elements backed by Vanderbilt. Walker and his followers attempted to retake Nicaragua in November 1857, when they entered Greytown harbor and camped at nearby Puntas Arenas. However, U. S. Marines soon surrounded the forces and captured Walker. Vanderbilt then ceased operation of the transit service in exchange for a stipend from the rival Pacific Mail Steamship Company and the United States Mail Steamship Company, which operated similar routes across Panama. As a result, Greytown reverted to backwater status and remained a small settlement into the 20th century. The town was legally placed under the sovereignty of Nicaragua and removed from Miskito control in 1860 but remained de facto under British protection through much of the remainder of the century. In 1894, Nicaraguan President José Santos Zelaya fully incorporated the region into the state, at which time Greytown had 1482 inhabitants. In 1984, Greytown was attacked again during the Sandinista–Contra conflict in which a US helicopter, while supporting the Contras, fired on the town on 9 April 1984. A new town was built a few kilometers to the northwest and is called both New Greytown and Nuevo San Juan del Norte. In 2002, the municipality of San Juan del Norte was officially renamed San Juan de Nicaragua and its capital renamed Graytown by the National Assembly of Nicaragua.
География
Сан-Хуан-де-Никарагуа Никарагуаның Кариб теңізі жағалауында, Коста-Рика шекарасына жақын, Москито жағалауының оңтүстігінде жатыр. Қала Никарагуа көлінен шығысқа қарай ағатын Сан-Хуан өзенінің сағасында орналасқан және Тынық мұхитқа дейін Никарагуа каналын салу жөніндегі әртүрлі ұсыныстардың жолында жатыр. Қаланың географиясына Сан-Хуан өзенінің дельтасының, сондай-ақ Коста-Рика жанартауларынан келген жанартаулық шөгінділерінің мұхит ағындарымен және желмен өзара әрекеттесуі әсер етеді. Бұл әрекет қаланың портын жылмалы құмдар мен тілдермен толтырады.
San Juan de Nicaragua lies on Nicaragua's Caribbean coast just to the south of the Mosquito Coast near the border with Costa Rica. It is located at the mouth of the San Juan River which flows east from Lake Nicaragua and is along the route of various proposals for a Nicaragua Canal to the Pacific Ocean. The town's geography is influenced by the San Juan River delta with volcanic sediment deposits from Costa Rican volcanoes interacting with ocean currents and winds. This action fills the town's harbor with shifting sandbars and spits.
Климат
Сан-Хуан де-Никарагуада өте ылғалды тропикалық жаңбырлы ормандар климаты (Кёппен Af) басым, ақпаннан сәуірге дейін мол жаңбыр жауады, ал жылдың қалған айларында аса мол немесе ең көп жаңбыр жауады. Бұл Никарагуадағы ең жаңбырлы жер, және оның жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен Аляска Панхандледегі Уиттиер немесе Кішкентай Порт Уолтермен салыстырылады, бұл Солтүстік және Орталық Америкадағы тұрғындары бар ең жаңбырлы орын.
San Juan de Nicaragua has a very wet tropical rainforest climate (Köppen Af) with heavy rainfall from February to April and very heavy to extremely heavy rainfall in the remaining months. It is the wettest place in Nicaragua, and its annual rainfall of around rivals Whittier or Little Port Walter in the Alaska Panhandle as the wettest inhabited place in North and Central America.
Халық саны
Солтүстік Москито жағалауы сияқты, Грейттаунда африкалық түп-тегі бар, Москито жағалауы креол тілінде сөйлейтін көптеген адамдар бар.
As with the Mosquito Coast to the north, Greytown has a large population of speakers of English based Mosquito Coast Creole who are of African descent.
Танымал мәдениет
У. Дуглас Берден қала туралы "Жай далаға қара" кітабында сипаттайды.
W. Douglas Burden describes the town in his Look to the Wilderness.