Жан Петито: Француз суретшісі және эмаль шебері

Кіріспе

Француз суретшісі (1607–1691)

Жан Петито (12 шілде 1607 – 3 сәуір 1691) – Швейцариялық эмаль суретшісі, мансабының көп бөлігін Франция және Англия сарайларында өткізген.

Өмір

Ол Женевада дүниеге келді, Франциядан діни қиындықтарға байланысты қашқан Бургундиялық әулеттің мүшесі. Оның әкесі Фаул – ағаш кесуші және сәулетші, ол 1615 жылы Женева Республикасының азаматтығын алды. Жан төртінші ұлы болды және Пьер Бордье атты зергер-алтыншының шәкірті болды, олармен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Женевада қол жеткізген жетістіктеріне қанағаттанбаған екі дос Францияға барып, Тютенмен біраз жұмыс істегеннен кейін, Англияға Чарльз I-нің дәрігері Турке де Майернеге ұсыныс хаттарымен келді, ол оларды корольге таныстырды. Олар король үшін орденнің белгісі үшін Санкт-Джордж жасады және көптеген портреттерге тапсырыс алды; соның ішінде Саутгемптон графесі Рейчел де Рувиньи мен Ричмонд және Леннокс герцогинясы Мэри Вильерсті бейнелейтін екі үлкен сурет дайындады, бұл суреттер бір кезде Корольдің меншігінде болған, ал қазір Пирпонт Морган коллекциясында сақталуда. Король өлімге кесілгеннен кейін Петиот патшалық үйімен бірге Англиядан Парижге кетті, ал Бордье Англияда қалды және Кромвель мен парламент үшін бірнеше маңызды тапсырыстарды орындады. Парижға келген соң Петиот Пьердің туысы Жаку Бордьемен серіктестікке кірісті. Соңғы зерттеулерге сәйкес, Петиотқа жатқызылған эмаль портреттерінің шын мәнінде екі серіктестің бірлескен жұмысы болғандығы анықталды, сурет салу Петиоттың жұмысы болса, эмаль процесіне Бордье жауапты болды. Екі суретшіге Луврде пәтерлер берілді, Людовик XIV-тен көптеген тапсырыстар алды және оның сәнді сарайындағы барлық маңызды тұлғалардың портреттерін суреттеді. Екі достың арасындағы қарым-қатынас отыз бес жылға созылды және Бордьенің өлімімен аяқталды. Эмаль өнерпаздары Францияда Женева Республикасы үшін ерекше саяси қызметтер көрсетті және олар республиканың ресми өкілдері деп есептелді, дипломатиялық жұмысы үшін Синдиктерден жылы алғыс алды. 1685 жылы Нант эдикты күшін жойғанда Петиотқа дінін өзгертуге қысым көрсетілді. Король оны мүмкіндігінше қорғады, ал тұтқындалғанда, оның немере қызы Анн Бордьемен бірге, Мео епискобы болған Боссуэтті жіберді, ол қартты өзінің қателігіне көндіруге тырысты. Ақырында, денсаулығы нашарлап, үмітсіздікке бой алған Петиот анттан бас тарту туралы құжатқа қол қойды. Людовик XIV Петиоттың тұтқындалуының және босатылуының нақты себебін мойындағысы келмегендіктен, әкесіне берілген кешірім үшін алғыс айтуға келген ұлына, ол қарттың ата-бабаларымен бірге жерленгісі келетін қалауына бір рет келісуге дайын екенін айтты. Сондықтан 1687 жылы Петиот Парижтен Женеваға оралды және ұзақ және қиын тергеуден кейін Женева шіркеуінің консисториясы оны кінәлі деп санаған қылмыстан босатты және Санкт-Жерве шіркеуінде гугеноттар қауымына қайта қабылданды. Женевада ол Польша королі Ян Собескиден өзінің және патшайымының портреттерін салуды талап ететін маңызды тапсырыс алды. Осыдан кейін суретші көптеген басқа тапсырыстарды орындады. 1691 жылдың 3 сәуірінде Веве қаласында эмальға адал әйелінің портретын салу кезінде сал болып қайтыс болды.

He was born at Geneva, a member of a Burgundian family which had fled from France on account of religious difficulties. His father, Faule, was a wood carver and architect, who obtained citizenship of the Republic of Geneva in 1615. Jean was the fourth son, and was apprenticed to a jeweller goldsmith named Pierre Bordier, with whom he struck up a close friendship. The two friends, dissatisfied with the progress they made in Geneva, went into France, and after working for a while with Toutin went to England with letters of introduction to Turquet de Mayerne, physician to Charles I, who presented them to the king, for whom they made a St George for the badge of the order and carried out many commissions for portraits; amongst others preparing two large ones representing Rachel de Ruvigny, countess of Southampton, now at Chatsworth, and Mary Villiers, duchess of Richmond and Lennox, dated 1643, at one time in the possession of the Crown and now in the Pierpont Morgan collection. On the execution of the king, Petitot left England for Paris with the royal household, Bordier remaining in England and carrying out certain important commissions for Cromwell and the parliament. On reaching Paris, Petitot entered into partnership with a goldsmith, Jacques Bordier, a cousin of Pierre, and it seems probable from recent research in contemporary documents that the enamel portraits attributed to Petitot were really the work of the two partners collaborating, the actual drawing being the work of Petitot, while for the enamel process Bordier was mainly responsible. The two painters were given apartments in the Louvre, received numerous commissions from Louis XIV, and painted portraits of almost every person of importance in his brilliant court. The friendship between the two lasted for thirty five years, and was only put an end to by Bordier's death. The enamellers rendered special political services in France for the republic of Geneva, and were practically regarded as the official representatives of the republic, receiving warm thanks from the Syndics for their diplomatic work. On the revocation of the Edict of Nantes, 1685, pressure was brought to bear upon Petitot that he should change his religion. The king protected him as long as possible, and when he was arrested, with his niece, Anne Bordier, sent Bossuet, who was bishop of Meaux, to convince the old man of the error of his ways. Eventually, in poor health and great despair, Petitot placed his signature to an act of abjuration, and Louis XIV, unwilling to acknowledge the true reason for the imprisonment of Petitot and for his liberation, informed one of his sons, who came to thank him for the pardon given to his father, that he was willing to fall in for once with the whim of an old man who desired to be buried with his ancestors. In 1687 therefore Petitot left Paris to return to Geneva, and, after a long and tedious inquiry, was absolved by the consistory of the church of Geneva from the crime of which they considered he had been guilty, and received back to the Huguenot communion in the church of St Gervais. In Geneva he received a very important commission from John Sobieski, king of Poland, who required portraits of himself and his queen. This was followed by numberless other commissions which the painter carried out. He died of paralysis on April 3, 1691 at Vevey, while in the very act of painting on the enamel a portrait of his faithful wife.

Шығармалары

Петитоның туындыларының ең ірі жинағы Виктория және Альберт мұражайындағы Джонс мұрасында сақталады. Луврде көптеген туындылары бар, Шантильде он алты, ал Виндзорда он жеті. Петито туындыларын Ратланд герцогы, Ричмонд герцогы, Дартри графы, Альфред де Ротшильд, Портленд коллекциясы және Баронесса Бурдет-Каутс жинаған. Лорд Дартридің коллекциясында Петитоның және оның ұлының портреттері, сондай-ақ Жаң Петитоның әйелінің екі суреті болған. Суретшінің тағы бір портреті Голландия королевасына тиесілі болса, тағы біреуі Женевадағы Строелиннің коллекциясында сақталған. Пирпонт Морганның коллекциясында көптеген құнды туындылар болды, оның ішінде қағаздағы үш сурет – олардың барлығы сақталған үш туынды, сондай-ақ бұрын айтылған Ричмонд герцогинясының үлкен, қол қойылған миниатюрасы бар. Бұл Петитоның Чартсуорт Хаусындағы бір туындыдан басқа ең ірі жұмысы еді.

Отбасы

Петиот 1651 жылы Маргарита Куперге үйленді, ал Жак Бордье сол жылы оның кіші қарындасы Анна Мадленге үйленді. Оның он жеті баласы болды, соның ішінде Жан-Луи Петиот та бар. Олардың мүддесі үшін ол бірнеше генеалогиялық ақпарат, өзінің және әйелінің портреттері, дұғалары, медитациялары және діни кеңестері бар кішкентай октаво томды жазды. Ол сондай-ақ отбасының пайдалануы үшін дұғалар мен медитациялардан тұратын екінші қолжазба томды дайындады. Осы екі кітаптан және Франция мен Англия гугенот қоғамдарының мұрағаттарынан суретші және оның отбасы туралы мәліметтер алынды.