Кіріспе

Сарагоса (саɾaˈɣosa) - 11,176 тұрғыны бар қала (2018 жылғы санақ), Гватемаланың Чимальтенанго департаментіндегі муниципалитет.

Тарих

Сарагоса орналасқан аңғардың алғашқы атауы Чикас болды, ол 1711 жылы жерді иеленген какчикель басшысы болған какчикель тілінде "Франциско Ой" дегенді білдіретін Чикож немесе Чихок болып өзгерді. Оны "Шаруақ аңғары" деп те атаған. 1761 жылы бірнеше испан отбасылары сол жерге көшіп келуге ниетті болды және бірнеше мүшелеріне үкіметтік рұқсат алуды тапсырды; рұқсат берілгеннен кейін вилла "Валле де Нуэстра Сеньора дель Пилар де Хередиа" ("Гередиа аңғарының құмырасының біздің ханым" ағылшынша) деп аталды). Испан колониясы кезінде қала туралы алғашқы мәліметтердің бірі 1818 жылы Доминго Хуаррос жазған Compendio de la Historia de la Ciudad de Guatemala (Англис: Гватемала қаласының тарихы туралы қысқаша есеп) деп аталады. Ол испандық вилланың Чимальтенанго муниципалитеті әкімі Пацисияның "куратосына" тиесілі екенін атап өтті. 1821 жылы Орталық Америка тәуелсіздік алғаннан кейін, 1825 жылдың 11 қазанында Гватемала мемлекетінің Конституциясы аумағындағы қаланы нақтылады, ал вилла Чимальтенангоның ішінде No8 (Сакатепекез) округте пайда болды, содан кейін 1839 жылғы Конституциялық Ассамблея бойынша қала Чимальтенанго департаментіне тағайындалды. Ақырында, 1892 жылдың 27 қаңтарында атқарушы акті бойынша қала муниципалитетке көтерілді және оның атауы "Зарагоса" деп өзгертілді, өйткені онда тұратын испандықтардың көпшілігі Испанияның Сарагоса қаласынан шыққан. 1895 жылы британдық археолог Альфред Персиваль Модслей мен оның әйелі Энн Кэри Модслей Антигуа Гватемаладан Сантьяго Атитланға бара жатқанда Сарагосаға барған. Энн Модслей өзінің оқиғасын Виктория дәуіріндегі Гватемалаға көзқараспен "А глэйп ин гватемала" (ағылш. Бұл біздің бүкіл сапар кезінде біз тәжірибе өте аз күн жағымсыз ауа-райының бірі болды; қатал жел шаң бұлттарды көтерілді және жалпақ жамылған сұр құрғақ rastrojos немесе үнді жүгері, арқылы шуылдады. Біз ең алдымен, жерлестердің үйіршік етікшілері - апрехос (аперейхос) шығаратын шағын, үнді қалашығы - Сарагосадан өттік. Маған мұндағы үндістер ораза кезінде құрғатылған аллигатор етін жақсы көретіндігі айтылды, сондықтан иіспен дәмді тағам сатушылар қорғаныш үшін түрмеге қамалып, етін түрме рәміздері арқылы сатады. Көшелер шаң-салтанатпен киінген адамдармен толы болды. Біз ұзақ уақыт бойы алаңдаушылық танытпадық, қайтадан жайсыз жолмен қызықсыз Чимальтенанго қаласына қарай жүрдік".

Климат

Сарагосада субтропиктік биік климат (Köppen: Cwb) бар. Желдің орташа жылдамдығы қаңтар мен маусым аралығында 13,5 км/сағ, шілде мен желтоқсан аралығында 25 км/сағ, ал күндізгі күн сәулесінің орташа мөлшері 6,6 сағ.

Географиялық орналасуы

Чималтенанго департаменттің ортасында орналасқан, аумағы 49,1 км2. Оны толықтай Чималтенанго муниципалитеттері қоршап тұр: