Кіріспе

Кубулько – Гватемаланың Баха-Верапас департаментінде орналасқан, 10 681 тұрғыны бар (2018 жылғы халық санағы бойынша) шағын қала. Ол сол аттас муниципалитеттің әкімшілік орталығы болып табылады. Муниципалитеттің ауданы 711 км² және халқы 54 869 адамды құрайды (2018).

Испандықтардың жаулап алуынан бұрын

Ажы Кубуль әулетінің басшысы өз отбасын құнарлы және, ең бастысы, бейбіт жер іздеу үшін алып кеткен, ол жер кейіннен қазіргі Кубулькоға айналған. Кубульдің бас бостандығынан қорқып, Киче королі олардың әрбір қимылын бақылау үшін сарбаздар тобын жіберді. Ол адж Кубульдер аймақтағы басқа этностық топтардан күш іздеп, күшті әскер құрып, содан кейін Кичелерге шабуыл жасауы мүмкін деп ойлады. Сарбаздар адж Кубульдердің шығысына орналасты, ал соңғылары бейбітшілік пен тыныштық іздеп кеткендіктен, өте бейбіт қауым болды. Сондықтан сарбаздар Киче патшасына осыны хабарлады, оны қуғынға ұшыраған топтан уайымдамауға көндірді, себебі олар шынымен бейбіт еді. Уақыт өте келе, Киче сарбаздары адж Кубульдердің өмірінің олардың патша билігіндегідей емес, мүлдем басқаша екенін түсінді. Олар қарапайым түрде жерлерін жыртып, егін өсіріп, содан кейін отбасыларымен қуанышқа бөленді, жаугершілікке қатысу немесе басып алыну туралы алаңдамай. Сондықтан олар Туджальгқа (Сакапулас және Канилла) қайтып оралды, бірақ тек отбасыларын алып, жаңа қауым құру үшін жолға шықты, бұл қауым бұрын адж Кубульдерді бақылау үшін орналасқан жерде құрылды. Бұл туралы Сакапулас тұрғыны Антонио Родригес 1950 жылдары отбасының Рабиналь, Сан-Мигель Чикадж және Саламамен байланысын өз көзімен көргенін айтты. Олар туыс екенін біліп, Сакапулас өнімдерін сол қалаларға әкеліп тұратын.

Халық саны

Жергілікті халық көбінесе Ачи Майя тайпасының мүшелері, олар Ачи Майя тілінде сөйлейді.

Климат

Кубулькода тропикалық саванна климаты (Кёппен: Aw).

Географиялық орналасуы

Кубулько Гватемаланың географиялық орталығында орналасқан және бүкіл елдегі ең танымал орындардың бірі.