Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Такана — Гватемаланың Сан-Маркос департаментіне қарасты қала және муниципалитет.
a municipality in Guatemala
Tacaná is a town and municipality in the Guatemalan department of San Marcos.
Тарих
1690 жылы Тежутланың аумағы кең болды және қазіргі Комтиансильо, Икчигуан, Консепсьон Тутуапа, Сипакапа, Сибинал, Таджумулько, Такана және қазіргі Сан-Мигель Икстахуаканның бір бөлігі кірді. Франсиско Антонио де Фуэнтес-и-Гусманның “Recordación Florida” тарихи жазбаларына сәйкес, Тежутла Кетцальтенанго департаментіне қарасты және ол “мол уақыты, бай ауа райы және суы жетерлік орманды, жайлы жер” болды. Тежутла маңызды сауда және діни орталық болды; 1767 жылдың тамызында Джозеф Доминго Идальго Сантьяго Тежутланы “Эль Курато” деп сипаттады, яғни ол оны қоршаған барлық қалалардың сауда орталығы – сол кездегі ресми газет “Gaceta de Guatemala” деп атады. Ал 18 ғасырдың соңғы тоқсанында Куилкодан 1770 жылы Гватемала епархияларын тексеруге келген епископ доктор Педро Кортес-и-Ларрас Тежутланы “Сантьяго-эн-ла-Сима-дель-Монте” (ағылш. “Santiago at the top of the hill”) деп атады және бұл жерде “өте жақсы өмір сүрген алпыс төрт отбасы” бар екенін хабарлады. 1821 жылдың 11 қазанында қабылданған Орталық Америка Біріккен Провинцияларының конституциясы Тежутланы алғаш рет қазіргі Сан-Маркос юрисдикциясына жатқызды. 1870 жылы Тежутла “Вилла” санатына жетті және оның дамуына байланысты оның билігі Гватемаланың Өкілдер палатасына Департамент астанасы деп аталуын сұрады. Департаментке жоғарыда аталған муниципалитеттермен қатар, қазіргі Куилко, Санта-Барбара және Сан-Гаспар муниципалитеттері, Хуэуэтенанго департаментінен (қазіргі Хуэуэтенанго департаменті) кіруі тиіс болды. Сонымен қатар, сол кезде Мотосинтла, Какауатан және Тапачула – 1892 жылы Эррера-Марискаль келісімі нәтижесінде Мексикаға түпкілікті өткен – Тежутлада орналасқан Мерседерия монастырының юрисдикциясында болды. Бұған қоса, Тежутланың сол кезде өз палата өкілдері де болды. Бірақ фельдмаршал Висенте Серна бастаған консерваторлар генералдар Мигель Гарсия Гранадос және Юсто Руфино Барриостың либералдық күштерінен жеңілгенде билік ауысты. Сан-Лоренцо тумасы болған Барриос либералдар билікке келгеннен кейін Гватемаладан тұрақты дін қызметкерлерін қуды және дін қызметкерлері үшін міндетті ондықты жойды, осылайша Тежутланың негізгі әкімшілік және басшылық қолдауы – куратосы – қалды. Шындығында, Барриос үкіметі монастырларды, кең егістік жерлерді, қант фабрикаларын және үнділік доктриналарын тұрақты ордендерден тартып алып, оларды либералды достары мен серіктестеріне таратып берді, олар аймақта ірі жер иелеріне айналды.
In 1690, Tejutla had a large area and included the modern municipalities of Comitancillo, Ixchiguán, Concepción Tutuapa, Sipacapa, Sibinal, Tajumulco, Tacaná and part of what is now San Miguel Ixtahuacán. According to the historical writings from Recordación Florida of Francisco Antonio de Fuentes y Guzmán, Tejutla belonged to Quetzaltenango Department and it was a "prosperous land with rich weathers and comfortable forest with enough water". Tejutla was an important commercial and religious center; in August 1767, Joseph Domingo Hidalgo described Santiago Tejutla as "El Curato" i. e., the focal center of commerce of all the towns that were around it− in the Gaceta de Guatemala, the official newspaper of the times. Then, in the last quarter of the 18th century, bishop Dr. Pedro Cortés y Larraz, who arrived from Cuilco in 1770 as part of the inspection he was doing of the Guatemalan dioceses, called Tejutla "Santiago en la Cima del Monte" (English: Santiago at the top of the hill" and reported that there were "sixty four families who lived very well" in the area. The Central American United Provinces constitution from 11 October 1821, showed Tejutla under modern San Marcos jurisdiction for the very first time. In 1870 Tejutla reached "Villa" category and, due to its development, its authorities requested to the House of Representatives of Guatemala to be named a Department capital. The department was going to have the municipalities mentioned above, along with the modern municipalities of Cuilco, Santa Bárbara and San Gaspar, Huehuetenango, from the modern Huehuetenango Department. Besides, in those days, Motocintla, Cacahuatán and Tapachula—which would go definitively to México in 1892 due to the Herrera Mariscal treaty— were under the jurisdiction of the Mercedarian convent located in Tejutla. Furthermore, Tejutla even had House representatives of its own in those days. But power shifted when the conservatives led by Field Marshal Vicente Cerna were defeated by the liberal forces of generals Miguel Garcia Granados and Justo Rufino Barrios −who was a San Lorenzo native; once the liberals were in power, the expelled the regular clergy from Guatemala and abolished mandatory tithing for the secular clergy, leaving Tejutla without their main administrative and leadership support, the curato. In fact, Barrios government confiscated monasteries, large extensions of farm land, sugar mills and Indian doctrines from regular orders and then distributed it to his liberal friend and comrades, who became large landowners in the area.