Кіріспе

Гватемаладағы жанартау Тажумулько - Гватемаланың Сан-Маркос департаменіндегі муниципалитет.

Колониялық дәуір

1690 жылы Теджутланың аумағы үлкен болды және қазіргі Комтианцильо, Икчигуан, Консепсьон Тутуапа, Сипакапа, Сибинал, Таджумулько, Такана және қазіргі Сан-Мигель Иктахуаканның бір бөлігі. Франсиско Антонио де Фуэнтес и Гусманның Флориданың Recordación тарихи жазбаларына сәйкес, Теджутла Кетцальтенанго департаментіне қарасты және ол "уақыты мол, орманды, сулы, жайлы жер" болды. Теджутла маңызды сауда және діни орталық болды; 1767 жылдың тамызында Джозеф Доминго Идальго Сантьяго Теджутланы "Эль Курато" деп сипаттады, яғни оны қоршаған барлық қалалардың сауда орталығы - Гацета де Гватемала, сол кездегі ресми газет. Ал 18 ғасырдың соңғы ширегінде Куилкодан 1770 жылы Гватемаланың епархияларын тексеруге келген епископ доктор Педро Кортес и Ларраз Теджутланы "Сантьяго-эн-ла-Сима-дель-Монте" (ағылшынша: Santiago at the top of the hill) деп атады және бұл жерде "өте жақсы өмір сүрген алпыс төрт отбасы" бар екенін айтты.

Тәуелсіздік дәуірі

1821 жылдың 11 қазанында қабылданған Орталық Америка Құрама провинцияларының конституциясы Теджутланы алғаш рет қазіргі Сан-Маркос юрисдикциясына жатқызды. 1870 жылы Теджутла "Вилла" санатына жетті және оның дамуына байланысты оның билігі Гватемаланың Өкілдер палатасына Департамент астанасы деп аталуын сұрады. Департаментте жоғарыда аталған муниципалитеттер, қазіргі Куилко, Санта-Барбара және Сан-Гаспар муниципалитеттері, Хуэуэтенанго, қазіргі Хуэуэтенанго департаментінен болатын. Сонымен қатар, сол күндері Мотосинтла, Какауатан және Тапачула 1892 жылы Херрера Марискаль келісімінің нәтижесінде Мексикаға түпкілікті кететін Теджутлада орналасқан Мерседерия монастырының юрисдикциясында болды. Сонымен қатар, Теджутланың сол кездегі өз палата өкілдері де болды. Бірақ фельдмаршал Висенте Серна бастаған консерваторлар генералдар Мигель Гарсия Гранадос пен Юсто Руфино Барриостың либералды күштерінен жеңілгенде билік ауысты. Сан-Лоренцо тумасы болған либералдылар билікке келгеннен кейін, олар Гватемаладан тұрақты дін қызметкерлерін қуып жіберді және дін қызметкерлері үшін міндетті ондықты жоюды, Теджутланы олардың негізгі әкімшілік және басшылық қолдауынан, "куратодан" айырды. Шын мәнінде, Барриос үкіметі монастырларды, егістік жерлердің үлкен аумақтарын, қант диірмендерін және үнділік ілімдерді тұрақты тәртіптен тартып алды, содан кейін оны либералды досы мен жолдастарына таратты, олар осы аймақта ірі жер иелері болды.

Климат

Тажумульконың климаты орташа (Köppen:Cwb).