Кіріспе

Санта-Катарина Икстахуакан - Гватемаланың Солола департаментіне қарасты муниципалитет. Ол Сиерра-Мадре тауларының тік жотасында, батыс биік жерлерден оңтүстік жағалау жазығына дейін төмендеп жатыр. Жергілікті тіл - киче. Қалада үлкен жер сілкінісі болды Митч (1998) дауыл кезінде; осы апаттан бір жыл өткен соң көптеген тұрғындар биік жерге көшіп, 2005 жылға дейін негізінен Науаленос иелігіндегі жеке жер учаскелерімен, Чви Патан немесе "жауапкершіліктен жоғары" деп аталатын территорияда Ньюэва Санта Катарина Икстахуакан ауылын құрды. Икстахаканеколар кем дегенде 2000 жылдан бері тек Икстахаканоның ежелгі уақыттан бері иелік еткен биік жерлерін қайта қоныстандырғанын және Икстахаканеко ата-бабалары испандық шабуылдан бұрын өмір сүргенін айтады. Дегенмен, XVI ғасырда Тотоникапан тілінде жазылған жер қағазы Кристобаль Рамирес, Тотоникапанның оңтүстігіндегі бүкіл таулы аймақ, соның ішінде Чви Патан, "навалак так винак" (немесе "рухани / сиқырлы адамдар") Науалаға тиесілі екенін анықтайды. Какхождар испандықтардың шапқыншылығына дейін Вьежо Иктахуаканды басқаратын парсиалидиадаға тиесілі, Какчикельдер жылнамасының 39-тармағына сәйкес, ол Какикс Кан тауының үстінде тұратын халықты "Иккомаки" деп атайды, бұл есім басқа жерлермен қатар, Нахуаладан оңтүстікке қарай аңғарда тұратын Экомак' Тамбуб' субұлтымен сәйкес келеді.