Кіріспе

Каспар – австриялық драматург Питер Хандке жазған пьеса. Ол 1967 жылы жарық көрді. Бұл Хандкенің алғашқы толық көлемді драмасы болды және Макс Фриш оны «онжылдықтың пьесасы» деп атады. Ол қоғамның тілін және өзінің рационалды құндылықтарын оған таңу әрекеттерімен құртылған, жартылай сөйлей алмайтын, әдемі тазалықтағы Каспар Хаузерді бейнелейді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Каспар" Каспар Хаузердің тарихына шамамен негізделген. "Қараңғы ойықта өскен ол 1824 жылы Германия қаласының біріне келді, тек бір ғана сөйлем білді және ғылыми қызығушылық нысанына айналды: тілі жоқ, сыртқы ықпалдардан алыс дерлік ересек адам, қоғам мен оның ғылыми тәлімгерлері ешқандай жазасыз жаза алатын таза парақшаға айналды".

Негізгі тақырыптар

Каспар тіл және оның азаптау мүмкіндігі туралы. Осы пьесада Хандке "бізге әлденеңесті басқаша тыңдауға және қоғамның бізге тілді қалай таңуға мәжбүр ететінін, онда сәйкестік қалыпты жағдай және қабылданған сөздер жеке тұлғаны дерлік тирандықпен пайдалануы туралы ойлануға мүмкіндік береді". Бұл сонымен қатар, жеке адамдар өмір сүретін қоғамның қысымымен өздерін жоққа шығаруға бейім екенін көрсететін пьеса. "Каспар сахнада бастан өткерген нәрсе күнделікті өмірде де кездесе алады: сәйкес болу қажеттілігі немесе тілегі, басқа біреудің сөздері мен іс-әрекеттерін бақылау және оларға еліктеу, өзіңді көрсету және бір мезгілде өзіңді жоққа шығару." Жеке адамдар тіл арқылы өздерін жаңадан құруға да қабілетті. Каспарда Хандке былай деп жазады: "Қазір сенде өзіңді көзге түсіруге болатын сөйлем бар. Өзіңе не болғанын түсіндіре аласың. Әрбір дүрмекке тәртіп келтіретін сөйлемге иесің." Хандке өзі пьесаның алғы сөзінде былай деп жазды: "Каспар пьесасы Каспар Хаузердің қалай болғанын немесе шындығында қандай болғанын көрсетпейді. Ол біреудің қандай болуы мүмкін екенін көрсетеді. Ол адамның сөйлеу арқылы қалай сөйлеуге итермеленетінін көрсетеді. Бұл пьесаны «тілдік азаптау» деп те атауға болады." Бір сыншы Каспардың тақырыбын былайша қорытындылады: "тілдің өзіне тән билік ету күші, адам тәжірибесін қалыптастыру, бұрау, кеңейту, шектеу және жарастыру, әлеуметтену мен өркениеттің соңғы трагикомикалық оқиғасы."

Ирандағы Каспар

Каспар – Питер Хандкенің пьесасы. Мұхсен Моейни драматург және режиссер болды, ал өндірісін Негин Мирхасани Вахед жүзеге асырды. Бұл пьеса "Ав Холл" залында сахналанды. Оның көрсетілімдері үш рет ұзартылып, көрермендер тарапынан жоғары бағаланды.