Қара Ұсақтай: Уолтер Скотттың романы

Кіріспе

1816 жылы Уолтер Скотттың романы.

Уолтер Скотттың «Уэверли» романдарының бірі – «Қара ер» оның «Менің үй иемнің әңгімелері» 1-ші сериясының (1816) құрамына кіреді. Оқиға 1708 жылы Шотландия шекарасында, Ұлыбритания одағы туралы актіден кейін Якобиттер жасаған алғашқы көтеріліс аясында өрбуде.

Құрамы және көздері

1816 жылы 30 сәуірде Скотт Уильям Блэквудпен төрт томдық көркем шығармаға келісімшартқа қол қойды, ал 22 тамызда Скотттың баспашысы және серіктесі Джеймс Баллантайн Блэквудқа оның "Менің үй иемнің әңгімелері" деп аталуы керек екенін, және Шотландияның төрт аймағына байланысты төрт әңгімеден тұруы жоспарланғанын хабарлады. Нәтижесінде, екінші әңгіме, "Ескі өлім", соңғы үш томды алып, "Қара жұлдыз" әңгімесін бастапқы мақсатта көрінуге мүмкіндік берді. Скотттың шығарманы қашан бастағаны нақты белгісіз, бірақ әңгіме тамыздың соңына дейін аяқталды. Тарихи тұрғыдан Скотт екі кітапқа ерекше қарыз болды: Джордж Локхарттың Карнуаттан Шотландия істері туралы естеліктері (1714) және Роберт Паттеннің "Кейінгі көтеріліс тарихы" (1717). Ол сондай-ақ 1802–03 жылдары шығарған "Шотландия шекарасының жырларынан" жинағындағы балладаларды кеңінен пайдаланды.

Басылымдар

"Қара жұлдыз" 1816 жылдың 2 желтоқсанында Эдинбургтегі Блэквуд баспасында және үш күннен кейін Лондондағы Джон Мюррей баспасында жарық көрген "Менің жерімнің әңгімелері" кітабының бірінші томы ретінде жарық көрді. 1827 жылға дейінгі «Уэверли» романдарының барлығы сияқты, бұл басылым да анонимді болды. Атау парағында «Әңгімелер» Жедедия Клишботам жинаған және реттеп жазған» деп көрсетілген, бұл «Уэверлидің авторы» және оның баспагерлері – Эдинбургтегі Арчибальд Констебл және Лондондағы Лонгман, Хёрст, Рис, Орм және Браун – алғашқы үш романнан кейін жаңа жобаны бастағанын көрсетті. Басылымның тиражы 2000 дана, бағасы £1 8s (£1.40) болды. Келесі екі айда шағын өзгерістер енгізілген тағы екі басылым жарық көрді. 18mo Novels and Tales (1823) және «Magnum» басылымынан басқа, романның кейінгі нұсқаларында автордың қатысқандығына нақты дәлел жоқ. 1823 жылғы мәтінге енгізілген кейбір шағын өзгерістерді Скотт жасаған болуы мүмкін, бірақ бұл басылым мәтіндік тұйыққа соқты. 1828 жылдың соңында ол романға кіріспе мен түсіндірмелер жазып, «Magnum» басылымы үшін мәтінді қайта қарады, ол 1830 жылдың ақпан айында 9-том ретінде жарық көрді. П. Д. Гарсайдтың стандартты заманауи басылымы 1993 жылы «Уэверли» романдарының Эдинбург басылымының 4а томы ретінде жарық көрді: ол қолжазбадан түзетулер енгізілген бірінші басылымға және бастапқы басылымнан кейін бірден жарық көрген басылымдарға негізделген; «Magnum» материалы 25а томда келтірілген.

Сюжетке кіріспе

Оқиға Шотландия мен Англияның одағынан (1707) кейін, Шотландия шекарасының Лиддесдейл төбелерінде өтеді – бұл жерлер Скоттқа «Шотландия шекарасының балладалары» жинағын құрастыру жұмысынан жақсы таныс. Оқиғада аталған Кастелтон мен Вестбернфлат – нақты жерлер. Басты кейіпкер 1797 жылдың күзінде Скотт кездескен Дэвид Ричиге негізделген. Әңгімеде карлик – сэр Эдвард Мюли, ол жергілікті тұрғындардың пікірінше, шайтанмен байланыста болған жалғыз өмір сүретін адам. Ол махаббат, кек алу, сатқындық, якобиттердің құйрықтары және күштеп үйлену қаупінен құралған күрделі оқиғаға тартылады. Скотт романды жақсы бастаған, «бірақ бұрын көптеп басып өткен жерімнен шаршадым, содан кейін әңгімеме наразы болып, аяқталмай қалдырдым». «Қара жұлдыз» романына жазылған кіріспеде бұл туынды Скотттың «Жер иелері» сериясының ойдан шығарылған редакторы ретінде ойлап тапқан Джедедия Клишботамға жатқызылған. Осы жерде біз осы кейіпкердің ең толық бейнесін көреміз.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Хобби Эллиот бір күндік аң аудан кейін жабайы даладан қайтып келе жатқанда, түнелгенде оның табиғаттан тыс тұрғындары туралы естіген аңыздарды ойлап, оны Патрик Эрнсклифф қуып жетеді, оның әкесі Эллислау иесі Ричард Вэрмен дау келісіп қаза тапқан еді. Ай кенеттен адамша келген жұлдыздың бейнесін көрсетті, ол сөйлескенде, қатал мінезді болды, олардың көмек ұсыныстарын қабылдамады және оларды кетуге бұйырды. Хобби Эрнсклифті әйелдерімен кешкі асқа шақырды, және түнді оның шаруашылығында өткізуге, содан кейін оны ертеңгісіне ертіп, таңертең таңертең таңертең таңертең таңертең таңертең таңертең таңертең таңертең таңертең таңертең. Олар оған үй салу үшін тастар жинады. Кейінгі күндері Эрнсклифф оған азық-түлік және басқа да қажетті заттарды жеткізді. Ұзақ уақыт өтпей ол өзінің үйін бітірді, және көршілеріне "Елжан" деп танылды. Оған Изабелла Вере және оның екі туысы/досы келіп, олардың тағдырын болжады, және Изабеллаға бір гүл берді, қиын жағдайда оны әкелуді қатаң ескертті. Олар үйлеріне қайтып бара жатқанда, бір туысының әңгімесі Изабелланың жас Патрик Эрнсклифті сүйе алатынын білдірді. Изабелла мұның мүмкін еместігін жоққа шығарды. Оның әкесі Вэр оның сер Фредерик Лэнглиге үйленуін қалаған, оны өзі де, туыстары да жек көретін. Бірақ ол да бір кездегідей, "білімді" деп аталатын. Келесі күні Хоббидің аң аулайтын иті жұлдыздың ешкілерінің бірін өлтіріп, жұлдызды ашуландырады, және ол жазаның жақын екенін мәлімдеді. Ұзақ уақыт өтпей Вилли Грейм өзінің және серіктерінің Хоббидің шаруашылығын өртеп жібергенін, оның сүйіктісі Грейс Армстронгты және бірнеше малды алып кеткенін айтты. Бұл туралы естігеннен кейін Элши Грейсті жараланбай босату керектігін айтты және оларды босатуға көндіру үшін ақша ордерін жазып, оны жасатуға Уилли Греймды жіберді. Хобби, Грейс пен малын іздеуде көршілерін таратып, кеңес алу үшін Элшиге барды, ол оған алтын қап берді, ол бас тартты, және оның жоғалтқан нәрсесін "батысқа" іздеуі керектігін білдірді. Эрнсклиф пен оның тобы малды ағылшын шекарасына дейін іздеді, бірақ онда үлкен ағылшын әскері жиналғанын көріп, олар қайтып келді, және Вестбернфлат бекінісіне шабуыл жасауға шешім қабылдады. Оған жақындағанда, оның сүйіктісі Грейс деп ант ететін әйел қолы, оларға мұнарадан белгі берді, және олар есікті бұзу үшін от жағуға дайындалғанда, Грейм өзінің тұтқынын босатуға келісті, ол Изабелла Вере екені дәлелденді. Бірақ үйге келгеннен кейін Эллиот Грейстің қайтып келгенін көріп, таңертең ол жұлдыз өзіне үйін жөндеуге ұсынған ақшаны қабылдауға кірісті. Изабельді әкесінің қасында жүрген қарақшылар ұстап алған, ол қайғыдан арылып, Эрнсклифті қылмыскер деп жариялады және оңтүстікке дейін барлық бағытта іздеу жүргізді. Екінші күні мистер Вирдің туысы Ральф Марешаль оңтүстікке қарай іздеуді талап етті. Мистер Вирдің күдігі олардың жақын арада қызымен кездесуімен негізделген сияқты, ол оның Эрнсклифтің қамқорлығында оралғанын растады, бірақ ол оның оқиғаның нұсқасын растады, бұл оның әкесі мен сер Фредерикке ұнамады. Сол күні Эллислау қамалының залында Претенденттің жақтастарының үлкен жиналысында Ральф Марешаль барлығын Ескі Претенденттің ісін қолдауға ант беруге шақырды. Содан кейін, мистер Вирге және сер Фредерикке ол Ескі Претенденттің кемелері кері қайтарылғаны туралы хабар беретін хат берді. Сер Фредерик мырза Изабелламен некелесуін түн ортасына дейін өткізуді талап етті. Ол әкесінің өкілдігі бойынша, егер ол бас тартса, оның өмірі жойылатындығын мойындады, егер ол бас тартса, әкесінің банкротқа ұшыраған мүлкінің консерваторы Ратклифф мырза оны Элши берген белгісін пайдалануға көндіріп, оны өзінің үйіне ертіп барды. Элши оған үйге қайтуды, үйленуді болдырмау үшін өзі келетінін айтты. Дәл осы рәсім шіркеуде басталған кезде, бір дауыс, ол анасының қабірінен шыққан сияқты, "Тоқта" деген сөзді айтты. Содан кейін жұлдыздың нағыз аты мен дәрежесі, сондай-ақ ол Изабелланың атынан араласу құдіретін қалай алғандығы туралы мәліметтер ашылды, ал Хобби мен оның достары Рэтклифке қарсылық білдіретіндерді таратуға көмектесті. Келесі күні таңертең Изабелла әкесі қашып кеткенін біліп, елден қашу үшін жарым жолға шығып қалған. Ол Ратклифтің жәрдемақы ұсынысынан бас тартып, қызының көмегіне жүгінді. Осы кезде сер Эдвард деген жұлдыз көршіліктен жоғалып кетті. Барлығы Эллислау мүлкі, сондай-ақ баронның, Изабеллаға берілді, ол көп ұзамай Эрнсклифке үйленді. Соңғы тарауда басты кейіпкерлердің тағдыры баяндалды.

As Hobbie Elliot was returning over a wild moor from a day's sport, thinking of the legends he had heard of its supernatural occupants after nightfall, he was overtaken by Patrick Earnscliff, whose father had been killed in a quarrel with the laird of Ellislaw, Richard Vere. The moon suddenly revealed the figure of a human dwarf, who, on being spoken to, expressed severe misanthropy, refused their offers of assistance, and bid them begone. Hobbie invited Earnscliff to sup with his womenfolks, and pass the night at his farm, and then accompanied him next morning to confront the strange being by daylight. They collected some stones for him for constructing a hut. In later days Earnscliff supplied him with food and other necessaries. In a short time he had completed his dwelling, and became known to the neighbours, for whose ailments he prescribed, as Elshender the Recluse. Being visited by Isabella Vere and two of her cousins/friends, he told their fortunes, and he gave Isabella a rose, with strict injunctions to bring it to him in her hour of adversity. As they rode homewards, the one cousin's conversation implied that Isabella could love young Patrick Earnscliff. Isabella denied that was possible. And her father Mr. Vere intended her to marry Sir Frederick Langley, whom she and her cousins hated. Another of the dwarf's visitors was Willie Graeme of Westburnflat, on his way to avenge an affront he had received from Hobbie Elliot. The next day Hobbie's hunting dog killed one of the dwarf's goats, angering the dwarf and he declared that retribution was at hand. Shortly afterwards, Willie Graeme brought word that he and his companions had fired Hobbie's farm, and carried off his sweetheart, Grace Armstrong, and some cattle. On hearing this Elshie insisted that Grace should be given up uninjured and wrote out a money order to persuade them to release her and dispatched Willie Graeme to do it. Hobbie, having dispersed his neighbours in search of Grace and his cattle, went to consult Elshie, who handed him a bag of gold, which he declined, and intimated that he must seek her whom he had lost "in the west." Earnscliff and his party had tracked the cattle as far as the English border, but on finding a large English force assembling there they returned, and it was decided to attack Westburnflat's stronghold. On approaching it, a female hand, which her lover swore was Grace's, waved a signal to them from a turret, and as they were preparing a bonfire to force the door, Graeme agreed to release his prisoner, who proved to be Isabella Vere. On reaching home, however, Elliot found that Grace had been brought back, and at dawn he started off to accept the money which the dwarf had offered him to repair his homestead. Isabel had been seized by ruffians while walking with her father, who appeared overcome with grief, declared that Earnscliff was the offender and led searches in all directions except south. The second day Mr. Vere's cousin Ralph Mareschal insisted that they search to the south. Mr Vere's suspicion seemed justified by their soon meeting his daughter returning under Earnscliff's care; but she confirmed his version of the circumstances under which he had intervened, to the evident discomfiture of her father and Sir Frederick. At a large gathering, the same day, of the Pretender's adherents in the hall of Ellieslaw Castle, Ralph Mareschal prompted everyone to swear fidelity to supporting James VIII, the Old Pretender's cause. After that, to Mr. Vere and Sir Frederick, he produced a letter telling news that the Old Pretender's ships had been turned back. To continue, Sir Frederick insisted that his marriage with Isabella should take place before midnight. She consented, on her father's representation that his life would be forfeited if she refused, when Mr Ratcliffe, conservator of her father's bankrupt estate, persuaded her to make use of the token which Elshie had given her, and escorted her to his dwelling. Elshie told her to return home, and that he would come to prevent the marriage. Just as the ceremony was commencing in the chapel, a voice, which seemed to proceed from her mother's tomb, uttered the word "Forbear." The dwarf's real name and rank were then revealed, as well as the circumstances under which he had acquired the power of thus interfering on Isabella's behalf, while Hobbie and his friends supported Mr Ratcliffe in dispersing the would be rebels. The next morning Isabella learned that her father had fled, and was already halfway to the coast to flee the country. He had refused an offer of allowance from Ratcliffe, instead to rely on his daughter. The dwarf, Sir Edward, at the same time disappeared from the neighbourhood. All the Ellieslaw property, as well as the baronet's, was settled on Isabella, who soon married Earnscliff. The last chapter told the fates of the major characters.

тараудың қысқаша мазмұны

Кіріспе: Джедидиа Клишботам түсіндіреді, «Менің жерімнің әңгімелері» Гандкерклидегі Уоллес қонақ үйінің иесі айтқан әңгімелер негізінде жинақталған және оның көмекшісі, мектеп мұғалімі, марқұм Питер Паттисон баспаға дайындаған. 1-тарау: Кішігірім жер иесі мен оның қойшысы Уоллес қонақ үйіне келеді. Ісі біткен соң ол Қара Жұлдыз туралы әңгімелер айтады, олар төмендегі баяндаманың негізі болады. 2-тарау: Хоби Эллиот пен Патрик Эрнсклифф далада кездесіп, Эрнсклифф әкесінің Эллислаудың иесі Ричард Вер бастаған топпен болған шайқаста қалай қаза тапқанын еске алады. Хоби жас Эрнсклифтің көршілеріне, әсіресе Эллислауға қарсы құқықтарын қорғай алмаса екен деп алаңдайды, себебі олар оның мүлкін күшпен тартып алады. Ол сондай-ақ Эрнсклифтің кек алудан лардтың қызы Изабеллаға деген сезімі тоқтататынын болжайды. Эрнсклиф мұндай сезімді жоққа шығарып, заң үстемдігін растайды және мүлкін қорғайтынын мәлімдейді. Содан кейін Хоби өзінің және бауырларының қажет болған жағдайда Эрнсклифке көмектесетінін айтады. 3-тарау: Хоби мен Эрнсклиф Клеу аяғына жетуден бұрын, мизантроп Жұлдызды – Элшимен кездеседі, содан кейін Хобидің әйелдерімен кездеседі. 4-тарау: Келесі күні Эрнсклиф пен Хоби Жұлдызды көрген жеріне қайта оралады. Олар Эльшиге қысқа уақытқа қорасын жөндеуге көмектеседі, бірақ ол ризашылық білдірмейді. Бірнеше айдан кейін, екі ешкінің сыйлығын қабылдағаннан кейін, Элши Эрнсклифке өзінің нигилистік сенімдерінің толық есебін береді. 5-тарау: Эльшиге Изабелла Вердің жалпы көмек ұсынысы әсер етеді, ол екі туысы мен достары Люси мен Нэнси Илдертонмен аң аулау кезінде кездеседі; ол оған қиындық туғанда өзіне әкелетін бір гүл береді. Люси Илдертон Изабелланы әкесі ұнатқан, жек көрінетін сэр Фредерик Лэнглиге емес, Эрнсклифке үйленуі мүмкін деп ойлайды. 6-тарау: Уэстбернфлаттан Уилли Грэм, Қызыл Рейдер ретінде танымал, Эльшиге Хоби оның жайлы жаман сөз айтқаны үшін оған шабуыл жасамақшы екенін айтады. 7-тарау: Хобидің аң аулаушы иті Эльшидің ешкілерінің бірін өлтіреді. Ашуланған Элши Хобидің жақын арада зиян көретінін мәлімдейді. Кейінірек Вестбернфлат Элшиге өзінің және оның тобының Клеу аяғын тонап, Хобидің сүйіктісі Грейсті ұрлап алғанын айтады: Элши оған Грейсті «сақшыға» төленген ақшаға қайтаруды бұйырады. Хоби үйін қираған күйде табады, әжесі оны Құдайдың еркіне мойынсұнуға шақырады және Грейсті іздеуге шығады. 8-тарау: Хоби Элшидің ақша ұсынысынан бас тартады, бірақ оның кеңесін орындайды және Уэстбернфлаттан Грейсті іздеуге Эренсклиф бастаған топқа қосылады. 9-тарау: Уэстбернфлаттан Уилли Грейсті емес, Эллислауда әкесіне қайтарылған Изабелланы береді. 10-тарау: Клеу аяғына оралғанда Хоби Грейстің қайтып келгенін біледі. Отбасымен ақылдасып, ол енді Эльшидің ақшасын Клеу аяғын қайта құруға арналған несие ретінде қабылдайды. 11-тарау: Ричард Вердің шамадан тыс шығын жасағаны және енді оның несие берушісінің өкілі Хьюберт Ратклиффпен бірге тұруы керектігі туралы әңгіме қайталанады. Содан кейін Изабелланың ұрлануы туралы хабар беріледі. Вэр өзінің сақшысы Ратклифф мырзаға Эрнсклифтің оны ұрлағанына сенетінін айтады және оның якобит әріптестері қамалға жиналғанда оны сәтсіз іздеуге бастама жасайды. 12-тарау: Келесі күні іздеуді жалғастыра отырып, Вер Эренсклиф алып келген Изабелланы кездестіреді. Ратклиф Вераның туысы Ральф Марешальға, орташа жақыптыққа, оның келісімін мақұлдамағанын айтады. 13-тарау: Банкет залының сипаттамасы, Ескі Претендент үшін күресу үшін жиналған адамдар. Олар шешімін таба алмай, алаңдайтын күйде. Ральф Марешаль ең алдымен орды секіремін деп мәлімдейді және соған тост айтады. Жиналғандардың бәрі де солай істейді, содан кейін дайындалу үшін жұмысқа кіріседі. Маршал Лэрд Эллислау мен сэр Фредерикпен бірге кетеді және олармен Ескі Претенденттің флоты кері қайтарылғаны туралы хабар беретін хатпен бөліседі. Сэр Фредерик кетуге қауіп төндіреді, бірақ Вэр Изабелланы түн ортасына дейін онымен бірден үйлендіретінін уәде етеді, оны қалуға және ісіне адал болуға итермелейді. 14-тарау: Вэр Изабелланы Лэнглиге үйленуге көндіреді, ол оны ұрлауды, кем дегенде, бір уақытқа, оның күйеуіне деген суықтығынан туындайтын қиындықтардан аулақ болу үшін ұйымдастырғанын түсіндіреді. 15-тарау: Ратклифф Изабелланы Элшиден көмек сұрауға шақырады және оған досының қастандық жасағанын ұрыс кезінде өлтіргені үшін түрмеде болған кезінде жақын досының өзінің қалыңдығына (туыс қарындасына) үйленуінен қатты әсер еткенін айтады. 16-тарау: Изабелла 5-тараудағы гүлді Элшиге қайтарады, ол оны кері қайтарады және үйленбеуге уәде береді. 17-тарау: Элши үйлену тойын тоқтатады, өзін сэр Эдвард Маули екенін жариялайды және оларға оның осы мүліктің барлығына ие екенін және оның бір бөлігінің сэр Фредерикке берілмейтінін хабарлайды. Ақша мен мүлік үшін ғана үйленгісі келген сэр Фредерик одан бас тартады және залдан шығып кетеді. Хоби өзінің, корольдің және Элшидің тобымен келеді. Бейбітшілік үшін олар қалған қастандық жасаушылардың тарап кетуіне рұқсат береді, бірақ қашқан Уэстбернфлаттан Уиллиді ерекше айтады. Изабелла ризашылықпен сэр Эдвардтың аяқтарына жылайды, содан кейін құлап, бөлмесіне көтеріледі. 18-тарау: Ратклифф Изабеллаға әкесінен келген хатты әкеледі, онда ол елден кетуі туралы және мәселенің мән-жайларын түсіндіреді: әсіресе оның әкесінің сэр Эдвардтың досы және қарсыласы болғанын және Ратклиффтің сэр Эдвардтың адамы болғанын. Хоби мен Грейс үйленеді, сондай-ақ Изабелла мен Эрнсклиф те үйленеді. Ратклифф жыл сайын сапарға шығады, әлдеқайда сэр Эдвардты көру үшін. Бір күні ол оралып, сэр Эдвард қайтыс болғаны белгілі болады. Ратклифф қартайып қайтыс болады, сэр Эдвардтың зейнетке шығуы туралы немесе оның қалай өлгені туралы ешқандай ақпаратты жарияламайды. Ричард Вер, Уэстбернфлаттан Уилли, Ральф Марешаль және Люси Илдертонның тағдыры да айтылады.

Introduction: Jedidiah Cleishbotham explains that Tales of my Landlord, based on stories told by the innkeeper of the Wallace Inn at Gandercleugh, were collected and arranged for publication by his assistant schoolmaster the late Peter Pattieson. Ch. 1: A petty laird and his shepherd arrives at the Wallace Inn. Once his business is done he tells stories about the Black Dwarf which are the basis of the following narrative. Ch. 2: Meeting on a moor, Hobbie Elliot and Patrick Earnscliff recall how Earnscliff's father had been killed in a skirmish with a party led by Richard Vere, Laird of Ellieslaw. Hobbie expresses concern whether young Earnscliff will defend his rights against neighbors, particularly Ellieslaw, who would take his property by force. He also suggests that Earnscliff is kept from taking revenge by his affection for the laird's daughter Isabella. Earnscliff denies any such affection, affirms the rule of law, and that he will defend his property. Hobbie then affirms that he and his brothers will come to Earnscliff's aid if that is needed. Ch. 3: Hobbie and Earnscliff encounter the misanthropic Dwarf, Elshie, before arriving at Cleugh foot to be received by Hobbie's womenfolk. Ch. 4: The next day Earnscliff and Hobbie go back to the spot where they saw the dwarf. They help Elshie with his hut for a short time, but he displays no gratitude. A few months later, after accepting a gift of two goats, Elshie gives Earnscliff a full account of his nihilistic creed. Ch. 5: Elshie is moved by a general offer of assistance by Isabella Vere, who encounters him with her two cousins and friends Lucy and Nancy Ilderton while hunting; he gives her a rose which she is to bring to him in time of adversity. Lucy Ilderton teases Isabella with the possibility of her marrying Earnscliff rather than the detested Sir Frederick Langley favoured by her father. Ch. 6: Willie Graham of Westburnflat, known as the Red Reiver, tells Elshie he is about to attack Hobbie for speaking ill of him. Ch 7: Hobbie's hunting dog kills one of Elshie's goats. Elshie, angered, declares that Hobbie will soon suffer loss. Later Westburnflat tells Elshie he and his party have sacked Cleugh foot and abducted Hobbie's fiancée Grace: Elshie tells him to give Grace back in return for payment by 'the steward'. Hobbie finds his home ravaged, is urged to accept God's will by his grandmother, and sets out in search of Grace. Ch. 8: Hobbie declines an offer of money from Elshie but follows up his hint and joins a party headed by Earnscliff to seek Grace at Westburnflat. Ch. 9: Willie of Westburnflat delivers up, not Grace, but Isabella who is returned to her father at Ellieslaw. Ch. 10: On his return to Cleugh foot, Hobbie finds that Grace has been brought back. After discussion with the family he now accepts Elshie's money as a loan to rebuild Cleugh foot. Ch. 11: The narrative reverts to describe Richard Vere, who spends above his means and now must live with the representative of his lender, Hubert Ratcliffe. The narrative then describes Isabella's abduction. Vere tells his conservator Mr. Ratcliffe he believes Earnscliff is the abductor, and instigates an unsuccessful search for her as his Jacobite colleagues assemble at the castle. Ch. 12: The next day, resuming the search, Vere meets Isabella being brought back by Earnscliff. Ratcliffe tells Vere's kinsman Ralph Mareschal, a moderate Jacobite, of his disapproval of the conspiracy. Ch. 13: Description of the banquet hall, of people assembled to fight for the Old Pretender's cause. They are undecided and unsettled. Ralph Mareschal declares that he will leap the ditch first, and drinks a toast to that. All assembled do the same and get to work to prepare for it. Mareschal goes off with Laird Ellieslaw and Sir Frederick, and shares with them a letter telling news that the Old Pretender's fleet had been turned back. Sir Frederick threatens to leave, but Vere promises that Isabella will marry him immediately, before midnight, to induce him to remain and remain committed to the cause. Ch. 14: Vere persuades Isabella to marry Langley, making it clear that he had arranged for her abduction to avoid, at least for a time, the awkwardness arising from her coldness towards her destined husband. Ch. 15: Ratcliffe urges Isabella to seek Elshie's help and tells her how Elshie had been deeply affected by a close friend's marriage to his own intended (a kinswoman) during his time in prison for killing the friend's assailant during a brawl. Ch. 16: Isabella returns the rose of Ch. 5 to Elshie who sends her back and promises to prevent the marriage. Ch. 17: Elshie interrupts the wedding, revealing himself to be Sir Edward Mauley, and informs them that he owns all this property and will not consent that any of it go to Sir Frederick. Sir Frederick, who only sought the marriage for the money and property, abandons it and leaves the hall. Hobbie arrives with a party for himself, the King and for Elshie. In the best interests of peace they allow the remaining conspirators to disperse, except Willie of Westburnflat, who has already fled. Isabella falls at Sir Edward's feet weeping in gratitude, then collapses and is carried to her room. Ch. 18: Ratcliffe brings Isabella a letter from her father announcing that he is going into exile and explaining matters further: in particular her father's identity as Sir Edward's friend and rival, and Ratcliffe's role as Sir Edward's agent. Hobbie and Grace are married, as are Isabella and Earnscliff. Ratcliffe once each year goes on a trip, obviously to visit Sir Edward. One day he returns and it is evident that Sir Edward has died. Ratcliffe dies in old age without revealing any information about Sir Edward's retirement or the manner of his death. The fates of Richard Vere, Willie of Westburnflat, Ralph Mareschal and Lucy Ilderton are also told.

Қабылдау

Жалпы тақырыбы – «Менің жер иесімнің әңгімелері» және Джедидия Клишботамның кіріспесі рецензенттерге ұнаған жоқ. «Қара ергежейлі» романы көбінесе «Ескі өлім» романынан нашар деп бағаланды, оның басты кейіпкері сәтсіздікке ұшырады, ал сюжеті жеңіл және асығыс аяқталды. Дегенмен, кейбір екінші дәрежелі кейіпкерлердің егжей-тегжейлі суреттелуі мен шекаралық тұрмыстың бейнеленуінде шеберлік көрінді. Үш рецензия негізінен жағымды болды («Британдық шолу», «Эдинбург шолу» және «Жаңа айлық журнал»), соңғысы тіпті оны кейіпкерлер мен сюжет жағынан екі романның арасында жақсырақ және түпнұсқасы деп бағалады.