Кіріспе

Каусума Нупика ("Рухтарға кетті"), сондай-ақ Qánqon Kámek Klaúla ("Судағы аю") немесе еркекке ұқсайтын әйел деп те аталады, ол Кутенаи тайпасының ертегісіндегі кейіпкер.

Бірінші неке және жынысты өзгерту

Каусума 1811 жылғы Дэвид Томпсонның Колумбия өзені туралы жазбаларында жынысын өзгерткен пайғамбар ретінде еске алынады. Ол әйелдей киінген ер адам болып сипатталған және әйелі болған. Әйелін тастап, Кутенэй тайпасына қайтқаннан кейін, Каусума бұл адамның өзінің жынысын өзгерткенін айтқан, содан кейін ол еркек киімдерін және қаруларын киіп, әйел алған. 1811 жылы Томпсон Каусумамен қайта кездесіп, ол оның лагеріне пана іздеп келген. Томпсон Каусуманы «жас жігіт сияқты, былғарыдан жасалған жақсы киім киген, садағы мен жебелері бар, жанында жақсы киім киген жас әйелімен бірге» деп сипаттаған. Томпсонның сөзіне қарағанда, «Адамша әйел» өзінің асырап алған Чинук тайпасымен ауруларды болжағандықтан қиындыққа тап болған. Томпсон пана сұрағына жауап бергені туралы ештеңе айтпайды, бірақ оның серіктері бұл оқиғаны қайталауға тұрарлық деп тапқан. 2 тамыздағы жазбасында «Олар үшін садақ пен жебе алып жүретін және әйелі бар әйел туралы әңгіме қызықты романтика болды» деп жазылған. Джон Роберт Коломбо, «Сырлы Канада: таңғажайып көріністер, ерекше оқиғалар және ерекше орындар» кітабының авторы, Дэвид Томпсонның «Батыс Америкадағы саяхаттарының баяндамасы: 1784-1812» (1916) еңбегінен (Ж.Б. Тирелл редакциясымен) осы әңгімелерді алған. 1823 жылы Джон Франклин (Солтүстік-Батыс өткелін іздеуге шыққан Франклин экспедициясының мүшесі) сегіз жыл бұрын (1815 жылы) Аттабаска көліне жақын Чипевиан бекінісінде «еркекке ұқсас әйел» болғанын жазған. Оның ізбасарлары оның «үстімізден келмейтін қабілеттері» бар деп сенген және ол аймақтағы жергілікті халықтар үшін үлкен өзгерістер болады деп болжаған. Ескі жазбаларда Каусуманың өлімі «жайлы сипатталған, оның жаралары әрбір соққыдан кейін жазылып, соңында оның жауы жүрегін кесіп алуға мәжбүр болған».