Кіріспе
Экономикалық ойдың ортодоксалды мектептерімен қарама-қайшы келетін экономикалық теориялар Гетеродоксалды экономика - бұл экономикалық ойдың ортодоксалды мектептерімен қарама-қайшы келетін немесе неоклассикалық экономикадан тыс болатын кез келген экономикалық ой немесе теория. Бұларға институционалдық, эволюциялық, феминисттік, әлеуметтік, пост-кейнсиандық (жаңа кейнсиандықпен шатастырмау керек) экономиканы сыншылар ортодоксалды немесе дәстүрлі экономика деп атайды. Сонымен қатар, негізгі экономика "рационалдылық индивидуализм тепе-теңдік байланысы" және гетеродокстық экономика "институттар тарих әлеуметтік құрылым байланысы" мәселесі бойынша "радикалды" болып табылады. 2008 жылғы шолуда кем дегенде 1990-шы жылдардан бері әртүрлі экономистердің бірнеше көрнекті топтары бірлесіп жұмыс істеп, әртүрлі құрамдас бөліктердегі үйлесімділіктің артуы туралы жазылған. Бір зерттеуде өзін-өзі танытқан гетеродокстық экономистердің экономиканы зерттеуде маңызды төрт негізгі фактор: тарих, табиғи жүйелер, белгісіздік және билік деп аталады.
Heterodox economics is any economic thought or theory that contrasts with orthodox schools of economic thought, or that may be beyond neoclassical economics. These include institutional, evolutionary, feminist, social, post Keynesian (not to be confused with New Keynesian),
Economics may be called orthodox or conventional economics by its critics. Alternatively, mainstream economics deals with the "rationality–individualism–equilibrium nexus" and heterodox economics is more "radical" in dealing with the "institutions–history–social structure nexus". A 2008 review documented several prominent groups of heterodox economists since at least the 1990s as working together with a resulting increase in coherence across different constituents. One study suggests four key factors as important to the study of economics by self identified heterodox economists: history, natural systems, uncertainty, and power.
Жеке мінез-құлықтың неоклассикалық моделін сынға алу
Неоклассикалық экономиканың ең кеңінен қабылданған қағидаларының бірі - "экономикалық агенттердің рационалдылығы" деген болжам. Расында да, бірқатар экономистер үшін рационалды максимизациялық мінез-құлық ұғымы экономикалық мінез-құлықпен синоним болып саналады (Hirshleifer 1984). Кейбір экономистердің зерттеулері рационалдылық болжамдарын қабылдамағанда, олар талдауларды неоклассикалық экономика пәнінің шекарасынан тыс жерде орналастыратыны көрінеді (Landsberg 1989, 596). Неоклассикалық экономика агенттер рационалды және олар қоршаған ортаның шектеулеріне байланысты өздерінің жеке пайдалылығын (немесе пайдасын) барынша арттыруға тырысады деген априорлы болжамдармен басталады. Бұл болжамдар рационалды таңдау теориясының негізін құрайды. Көптеген гетеродокс мектептер стандартты неоклассикалық модельде қолданылатын адам мінез-құлқының гомо экономиус моделін сынға алады. Сын-пикирдің типтік нұсқасы Сатья Габриэльдің нұсқасы: неоклассикалық экономикалық теория адам психологиясының, агенттіктің немесе шешім қабылдаудың белгілі бір тұжырымдамасына негізделген. Адамдардың барлығы ләззат пен пайдалылықты барынша арттыру үшін экономикалық шешімдер қабылдайды деп есептеледі. Кейбір гетеродокстық теориялар неоклассикалық теорияның бұл негізгі болжамдарын қабылдамайды, экономикалық шешімдер қалай қабылданады және / немесе адам психологиясы қалай жұмыс істейді деген альтернативті түсініктерді айтады. Адамдар ләззат іздейтін машиналар деген түсінікті қабылдауға болады, бірақ экономикалық шешімдер осындай ләззат іздеумен реттеледі деген ойды қабылдамайды. Мысалы, адамдар әлеуметтік шектеулер мен / немесе мәжбүрлеуге байланысты ләззат максимизациясына сәйкес таңдау жасай алмайды. Адамдар сондай-ақ осындай таңдауларды жасауға шектеулер (бюджеттік терминдерден басқа) болмаса да, ең жоғары ләззат алуға әкелетін таңдау нүктелерін дұрыс бағалай алмайтын шығар. Сонымен қатар, ләззат іздеу ұғымының өзі мәнсіз болжам болуы мүмкін, өйткені оны тексеру мүмкін емес немесе жоққа шығару өте жалпы. Экономикалық шешімдерді ләззат максимизациясының нәтижесі ретінде қабылдамаудың негізгі болжамдарын жоққа шығаратын экономикалық теориялар гетеродокс болып табылады. Шиозава экономикалық агенттер күрделі әлемде әрекет ететінін және сондықтан олардың ең жоғары пайдалылыққа қол жеткізуі мүмкін емес екенін атап өтті. Олар өздерін көптеген дайын ережелердің тізімінен тұратын секілді ұстанады, олардың біреуін олар тиісті жағдайға сәйкес таңдайды.
Neoclassical economic theory is grounded in a particular conception of human psychology, agency or decision making. It is assumed that all human beings make economic decisions so as to maximize pleasure or utility. Some heterodox theories reject this basic assumption of neoclassical theory, arguing for alternative understandings of how economic decisions are made and/or how human psychology works. It is possible to accept the notion that humans are pleasure seeking machines, yet reject the idea that economic decisions are governed by such pleasure seeking. Human beings may, for example, be unable to make choices consistent with pleasure maximization due to social constraints and/or coercion. Humans may also be unable to correctly assess the choice points that are most likely to lead to maximum pleasure, even if they are unconstrained (except in budgetary terms) in making such choices. And it is also possible that the notion of pleasure seeking is itself a meaningless assumption because it is either impossible to test or too general to refute. Economic theories that reject the basic assumption of economic decisions as the outcome of pleasure maximization are heterodox. Shiozawa emphasizes that economic agents act in a complex world and therefore impossible for them to attain maximal utility point. They instead behave as if there are a repertories of many ready made rules, one of which they chose according to relevant situation.
Неоклассикалық нарық тепе-теңдігі моделінің сын-тезімі
Микроэкономикалық теорияда тұтынушылар мен фирмалар тарапынан шығындарды барынша азайту сұраныс пен ұсыныс сәйкестіктерінің бар екендігін білдіреді, егер тұтынушылар мен өндірушілердің саны көп болса, олар үшін нарықты тазарту теңгерім бағалары бар. Конвекситтілік болжамдары немесе кейбір шекті шығындар бағасы ережелері бойынша әрбір тепе-теңдік Парето тиімді болады: Үлкен экономикаларда конвекситтілік емес тепе-теңдік те те тепе-теңдікке әкеледі. Алайда, нарық тепе-теңдігі тұжырымдамасын австриялықтар, пост-кейнсиандар және басқалар сынға алды, олар микроэкономикалық теорияны нақты әлем нарықтарына қолдануға қарсылық білдіреді, егер мұндай нарықтар микроэкономикалық модельдер арқылы пайдалы түрде жақындатылмаса. Гетеродокс экономистер микроэкономикалық модельдер шындықты сирек түсіреді деп мәлімдейді. Негізгі микроэкономиканы Пол Сэмюэлсон мен Хэл Варианның тәсілдері бойынша оңтайландыру мен тепе-теңдік тұрғысынан анықтауға болады. Екінші жағынан, гетеродокс экономиканы институттардың, тарихтың және әлеуметтік құрылымның байланысына кіретін деп атауға болады.
Соңғы өзгерістер
Соңғы 20 жыл ішінде этеродокстық экономистердің ақыл-ойы плюралистік бағытқа бет бұрды. Алдыңғы қатарлы гетеродокстық ойшылдар Австрия, Феминист, Институционалдық эволюциялық, Марксистік, Пост-Кейнестік, Радикалды, Әлеуметтік және Сраффиан экономикасының қалыптасқан парадигмаларынан шығып, пікірлер мектебінің арасында талдау, сын және диалогтың жаңа желілерін ашты. Бұл идеялардың өзара ұрысуы жаңа буын стипендиясын жасайды, онда гетеродокстық идеялардың жаңа комбинациялары маңызды қазіргі және тарихи проблемаларға, мысалы экономикалық теориядағы жеке адамның әлеуметтік негізделген қайта құруларына; экономикалық өлшеу мен кәсіби этиканың мақсаттары мен құралдары; бүгінгі әлемдік саяси экономикадағы саясатты жасаудың күрделілігі; және бұрын бөлек теориялық дәстүрлер арасындағы инновациялық байланыстар (Марксистік, Австриялық, феминисттік, экологиялық, Сраффиандық, институционалистік және посткейнсиандық) (кейнсиандық экономикадан кейінгі экономиканы шолу үшін Lavoie (1992); Rochon (1999) қараңыз). Кешенді экономиканың қорғаушысы Дэвид Коландер, гетеродокстық экономистердің идеялары қазір негізгі ағымда гетеродокстық экономистерді атамай-ақ талқылануда деп айтады, өйткені институттарды, белгісіздікті және басқа да факторларды талдау құралдары қазір негізгі ағымда әзірленді. Оның ойынша, этеродокстық экономистер қатаң математиканы қабылдап, оны жау деп қарастырмаудың орнына, негізгі ағымның ішінде жұмыс істеуге тырысуы керек. Кейбір этеродокстық экономикалық ойлау мектептері де пәндер аралық көзқараспен қарады. Термоэкономика адам экономикасының процестері термодинамиканың екінші заңымен реттеледі деген пікірге негізделген. Экономикалық теория, энергия және энтропия арасындағы байланысты жүйелер ғалымдары биологиялық эволюциядағы энергияның рөлін өнімділік, тиімділік сияқты экономикалық критерийлер тұрғысынан түсіндіру үшін кеңейтті, әсіресе биомассаны құру және жұмыс істеу үшін қол жетімді энергияны жинау мен пайдаланудың әртүрлі механизмдерінің шығындары мен пайдасы. Экономиканың көпшілік оқу бағдарламаларынан гетеродокстық экономиканың алынып тасталуына жауап ретінде студенттердің түрлі қозғалыстары пайда болды. Плюралистік экономикаға арналған халықаралық студенттік бастама экономикадағы плюрализмді, оның ішінде гетеродокстық тәсілдерді насихаттау үшін экономиканы қайта ойлау сияқты әртүрлі шағын университеттер топтарының қосалқы желісі ретінде құрылды.