Кіріспе

Англо-уэльс жазушысы, шамамен 1341–1391 жылдар

Сэр Джон Кланвоу (шамамен 1341 – 17 қазан 1391) – уэльс дипломаты, ақыны және Ричард II-нің жеке күзет рыцары. Ол шекаралық ақсүйек отбасында дүниеге келген, және мүмкін ағылшын-уэльс тегінен тараған, қазіргі Поуис облысының Радноршир ауданында және Херефордширдегі жерлерге ие болған.

Мансап

Кланву Гергест, Херефордширде дүниеге келді және Раднорширлік Хайвел ап Мюригтің ұрпағы болды. Оның патшалық қызметі 1373 жылы Эдуард III-ге қызмет етумен басталды, бұл, әлдебір, оның әкесі патшалық үйдің сквайры болғаннан кейін, отбасылық байланыстар арқасында мүмкін болды. Содан кейін Кланву патшалық сарайында қарым-қатынас орнатты, әсіресе Уильям Невиллмен, ол да палата рыцары болды. Бірақ Ричард II билігінде (1377–1399) Кланву көбірек саяси танымалдылыққа ие бола бастады, 1381 жылы патшаның сенімін жеңіп алып, палата рыцары атанды. Оның міндеті негізінен туған Херефордшир округінде бейбітшілікті сақтаумен, сондай-ақ корольдің беделін арттыру үшін жергілікті қолдаушыларын пайдаланумен байланысты болды. 1388 жылы патшалық қызметтен босатылды, бірақ ол саяси белсенділігін тоқтатпады және 1389 жылы Франциямен үш жылдық бітімге әкелген бейбіт келіссөздерде қатысты. Патшалық палатасынан тыс Кланву Джеффри Чосердің жақын досы болды. Ол 1380 жылы Чосер "Кентерберилік әңгімелерге" енгізбей тұрып, "Шығайлы ертегіні" тұңғыш рет естігендердің бірі деп саналады. Тарихшы Джон Бауэрс "Шығайлы ертегінің" негізгі тақырыбы Кланву мен оның серігі Невилл арасындағы бауырластық пен рыцарлық махаббат туралы болуы мүмкін деген болжам жасады. 1386 жылы Кланву мен Чосер Скроп пен Гровенор ісі бойынша Скроптың пайдасына куәлік берді, ол кезде лорд Скроп болтондық және сэр Роберт Гровенор белгілі бір елтаңбаны тағу құқығы үшін дауласты. Кланву 1391 жылдың 17 қазанында Константинопольге қасиетті қалаға саяхатқа шыққанда, серігі Уильям Невиллмен бірге қайтыс болды. Невилл екі күннен кейін (1391 жылдың 19 қазанында) қайтыс болды, серігі Кланвудың қазасынан кейін қатты қайғырғандай көрінді. Олар 1913 жылы Стамбулдағы Араб мешітінде табылған ортақ қабірге бірге жерленген. Олардың қабір тақтасы да жақын қарым-қатынасты көрсетеді, олардың елтаңбалары екі қалқанда, әдетте үйленген жұбайлар үшін ғана арналғандай, біріктірілген.

Әскери өмір

Кланву, мүмкін, Херафорд графы Хемфри Дю Боунның шәкірті болған, ол да Херафордширден шыққан. Ол 1365 жылы Александрияға жасалған крест жорығына қатысқан болуы мүмкін, сол кезде крестшілер қаланы тонады. Карьерасының басында Кланву жүз жылдық соғыс кезінде Францияға әскери науқандарға қатысты, алғашқыда 1364 жылы Бретаньде дислокацияланған. Кейіннен Кланву 1373 және 1378 жылдары Джон Гонт басқарған Францияға экспедицияларға қатысты. 1390 жылы ол Туниске қарсы Бурбон герцогы Людовик II басқарған Барбария крест жорығына жазылды, оған дәстүрлі крест жорығының кешірімі ұсынылды. Бұл тоғыз апталық қоршаудан кейін бейбіт келісімге келді.

Дін

Сэр Джон Кланвуд дәстүрден тыс, тіпті еретикалық діни көзқарастарымен белгілі. Ағылшын жылнамашысы Томас Уолсингэм оны Ричард II тұсындағы жеті "lollard knights" тізіміне енгізген. Бірақ тарихшылар Кланвудың ересінің дәрежесін пікірге салып жүр. Макфарлен Кланвудың "Екі жол" атты рухани трактатын зерттей келе, егер ол сол кезде қабылдамайтын нәрселерді, мысалы, қасиетті құрбанның күші сияқты, ағылшын шіркеуінің көптеген бөліктері туралы талқыламаса, онда ересі байқалатынын айтты. Кланвудың осы жердегі Киелі кітапқа сүйенуі, оған Құдайға араласушы қажет емес екенін көрсетеді. Ал Энн Хадсон бұл еңбекте Уиклифтен алынған ешқандай материал жоқ екенін және ол еретик емес, пуритандық көзқарасты білдіретінін мәлімдеді.

Шығармалары

Кланву, бәлкім, "Екі жолды" 1391 жылы Константинопольге жасаған экспедиция кезінде, ағылшын шіркеуінің билігінен тыс жазған. Бұл еңбекте адам қалай көкке апаратын тар жолмен жүріп, тозаққа апаратын кең жолдан аулақ бола алатыны баяндалады. Мұнда ол өзінің рыцарь сыныбын айыптайды, олардың (және басқа да христиандардың) қарапайым өмір сүруі және осы дүниенің құмарлықтарына беріліп, тозаққа ұшыраудан сақтануы керек деп мәлімдейді. Кланвудың ең белгілі туындысы – "Купидон кітабы, Махаббат құдайы" немесе "Күкі мен Найтингейл" – Шосердің "Құстар парламенті" әсерімен жазылған тартыс поэмасы. Мұнда найтингейл махаббатты мақтайды, ал күкірек оның көбінесе қайғы келтіретінін айтып, қысым жасайды. Стейли де бұл өлеңді Ричард II тұсындағы әсем әдеби тілді сынау ретінде қарастыруға болатынын айтады, найтингейл күкіректің түсінуге қиын екеніне шағымданады. Ол әдеби арман көрінісі түрінде жазылған және ортағасырлық тартыс поэзиясының мысалы болып табылады. Кланву алғаш рет 1896 жылы Ф.С. Эллистің "Ағылшын әдебиетінің тарихында" еске алынған. "Күкі мен Найтингейл" бұрын Шосерге жатқызылған, бірақ Орта ғасыр әдебиеті энциклопедиясы Кланвуды осы туындымен байланыстырғанда, мұндай тікелей дәлелдің жоқтығын көрсетеді.