Кіріспе

Пакистандық саясаткер (туған 1949)

Асфендияр Уәли Хан (;; туған 19 ақпан 1949) – Хайбер-Пахтунхвадан шыққан пакистандық саясаткер, Ауами Ұлттық партиясының (АҰП) президенті. Оның әкесі Абдул Уәли Хан партияның алғашқы президенті болған. Ол Баша хан ретінде танымал Абдул Ғаффар ханның немересі. Абдул Ғаффар британдық отаршылдық кезінде Үндістандағы зорлықсыз саяси қозғалыстың негізін қалаушы, «Құдайдың қызметшілері» (Худай Хидматгар) ұйымының құрылшысы және Махатма Гандидің серігі болды. Асфендиярдың әкесінің інісі Хан Абдул Жаббар Хан британдық Радждің соңғы күндері Солтүстік-Батыс Шекаралық провинцияның Үндістан Ұлттық Конгресінің бас министрі, ал тәуелсіз Пәкістанның алғашқы жылдарында провинцияның бас министрі қызметін атқарды. Асфендияр қазір Ауами Ұлттық партиясының президенті, сондай-ақ Хайбер-Пахтунхва провинциялық ассамблеясының депутаты, Пәкістанның Ұлттық ассамблеясының депутаты және Пәкістан Сенатының сенаторы болып табылады. Асфендияр Уәли Хан 2010 жылғы 18-ші түзету кезінде коалициялық әріптес PPP-нің қолдауымен Пәкістанда провинциялық автономияны қамтамасыз етуге және Солтүстік-Батыс Шекаралық провинцияның атауын Хайбер Пухтунхва деп өзгертуге үлкен үлес қосты.

Жеке өмірбаяны

Асфендияр Уәли Хан Пәкістанның Хайбер-Пактунхва провинциясындағы Пешавар қаласының жанындағы Чарсадда шағын ауылында дүниеге келген. Ол Абдул Уәли Хан мен оның бірінші әйелі Тадж Бибидің үлкен ұлы. 1949 жылдың ақпанында анасы қайтыс болғаннан кейін, әкесі 1954 жылы Насим Уәли Ханға үйленді. Сангин Уәли Хан – оның жартылай бауыры және Насим Уәли Ханның үлкен ұлы.

Білім

Асфендияр Уәли хан алғашқы білімін Лахордағы Эйчисон колледжінде, орта білімін Исламия колледж мектебінде, ал бакалавр дәрежесін Пешавар Пахтунхуа университетіндегі Исламия колледжінде аяқтады.

Саяси мансап

Асфендияр Уәли Хан студент белсенді ретінде Әйүп Ханға қарсылық көрсетті. 1975 жылы Асфандйарды үкімет тұтқындап, азаптады. Оның тырнақтары мен шаштары кесіліп, әкесі Уәли Хан Бхуттоға қарсы болғандықтан, ол C класты түрмеде ұсталды. Зұлфиқар Әли Бхутто үкіметі тарапынан Хайдарабад трибуналында 15 жылға сотталды. 1978 жылы босатылып, 1990 жылға дейін сайлау саясатынан шетте тұрды.

Асфендияр Уәли Хан 1990 жылғы сайлауда провинциялық Ассамблеяға сайлану алдында Пәкістан студенттік федерациясының жетекшісі болды, ал 1993 жылғы сайлауда Пәкістанның Ұлттық Ассамблеясына сайланды. 1997 жылғы сайлауда ол қайтадан Ұлттық Ассамблеяға сайланды және АНП парламенттік фракциясының жетекшісі, сондай-ақ провинциялар аралық үйлестіру жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасы қызметін атқарды. 1999 жылы ол алғаш рет партия президенті болып сайланды. 2002 жылғы сайлауда жеңілді, бұл 1990 жылы әкесінің жеңілісін қайталады, онда АНП-ға қарсы барлық топтар тактикалық одақ құрды. Жеңіліске ұшырағаннан кейін партия президенті лауазымынан кетті, бірақ келесі партиялық сайлауда қарсылығызсыз қайта сайланды. 2003 жылы ол 6 жылдық мерзімге Сенатқа сайланды. 2008 жылдың ақпанында өткен парламенттік сайлауда ол қайтадан Ұлттық Ассамблеяға сайланды, оның партиясы провинциялық және ұлттық деңгейде билікке келді, бұл 1947 жылдан бері провинциялық деңгейде алғашқы, ал 1997 жылдан бері ұлттық деңгейдегі табыс болды. 2008 жылдың қыркүйегінде ол сыртқы істер жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасы болып сайланды. 2008 жылы "Дон" газеті оның АҚШ-қа құпия сапар жасап, АҚШ Орталық Командигімен жоғары деңгейдегі байланыс жасағанын хабарлады.

Адам өлтіруге әрекеті

2008 жылдың 3 қазанында Ораза айт мерекесінде қонақтарды қарсы алып тұрғанда, оған өзін-өзі жарғызушы шабуыл жасады. Асфендияр Уәли хан нығайып, террористерге қарсы тұрды. Оппозиция таратып айтқан Лондонға кетіп қалғаны өтірік. Асфендияр Шарсаддада болды және оның партиясы террористермен күресті.