Кіріспе

Американдық физик (1929–2021)

Эзра Теодор Ньюман (17 қазан 1929 – 24 наурыз 2021) – америкалық физик, жалпы салыстырмалылық теориясына қосқан көптеген үлесімен белгілі. Ол Питтсбург университетінің зейнеткер профессор болды. Ньюман 2011 жылы Америка физика қоғамының Эйнштейн сыйлығымен марапатталды.

Білім

Ньюман Нью-Йорктің Бронкс ауданында Дэвид пен Фанни (Слуцкий) Ньюман отбасында дүниеге келді. Ол ерте жасынан ғылымға қызығушылық танытып, магниттер, тұспалдақ жалындары және ғылыми кітаптармен ойланып отырды. Ол Бронкс ғылымдарына арналған жоғары мектепке қабылданды, онда физика пәнінен өте жақсы нәтижелер көрсетті. Тедтің әкесі оның стоматолог болып, өзінің ізін басады деп үміттенеді, бірақ Тед орнына Нью-Йорк университетіне физиканы оқуға түсті және 1951 жылы бакалавр дәрежесін алды. Жоғары білім алу үшін ол Сиракуз университетіне оқуға барып, 1955 жылы магистр, ал келесі жылы докторлық диссертациясын қорғады.

Физикадағы мансабы

Ньюман 1956 жылы Питтсбург университетінің факультетіне қосылып, 1966 жылы физика профессоры атанды. Ол 1960/61 жылдары Сиракуза университетінде, ал 1964/65 жылдары Лондон университетінің Кингс колледжінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1957 жылы Райт-Паттерсон әуе базасында консультант ретінде қызмет етті. Сонымен қатар, ол Рой Керр еңбек еткен Керр метрикасын зарядталған денені қамту үшін кеңейтіп, Керр–Ньюман метрикасын жасады. 1973 жылы ол салыстырмалылық теориясында кешенді сандарды қолдануды және кешенді кеңістік-уақытты қарастыруды ұсынды. Оның соңғы жылдардағы ең қызықты жұмыстарының бірі – белгілі бір аймақтағы гравитациялық өрісті, жарық сәулелері аймақ арқылы өтетінін бақылап, оптикалық бейнелердің линзалануын анықтау арқылы қайта құру мәселесі болды. 2002 жылы ол Джон С. Баезге жіберген электрондық хаты Богданов ісіне бастама берді. Ньюман 1972 жылы Америка физикалық қоғамының мүшесі болып сайланды. 2011 жылы ол «Ньюман–Пенроуз формализмі, Керр–Ньюман шешімі, Аспан және нөлдік жапырақ теориясы сияқты теориялық салыстырмалылыққа елеулі үлес қосқандығы үшін, сондай-ақ оның зияткерлік құштарлығы, жомарттығы және адалдығы үшін, олар салыстырмалылықшылардың көптеген буындарына үлгі болды» деген тұжырыммен Эйнштейн сыйлығымен (APS) марапатталды.

Отбасы

Ньюман 1958 жылғы 20 сәуірде Салли Фасковқа үйленді, одан екі баласы болды: Аляска-Фэрбенкс университетінде физика профессоры Дэвид Э. Ньюман және Дара Ньюман.