Кіріспе

Тюдор мифы – ағылшын тарихындағы, тарихнамасындағы және әдебиетіндегі дәстүр. Ол Англиядағы 15 ғасырды, соның ішінде Розалар соғысын, анархия мен қан төгістің қараңғы дәуірі ретінде бейнелейді. Тюдор мифы тарапынан таратылған әңгіме 16 ғасырдағы Тюдор дәуірін бейбітшілік, заң, тәртіп және гүлденудің алтын ғасыры ретінде насихаттаудың саяси мақсатымен құрылды. Бұл Генрих VII патшаның билігін оның ізашарларынан жоғары қоюға бағытталған. Тюдор мифы Генрих VII патшаны (туғандық байланысы бойынша Ланкастер) Ричард II және Ричард III патшаларды жамандау арқылы көтеру үшін жасалды. 16 ғасыр бойы Ричард II жамандалып, ағылшын монархиясына қатысты қорқынышты басшы және сатқын ретінде бейнеленді. Ричард III (және оның ізбасарлары – Йоркшылдар) Тюдор билігін заңдыландыру үшін құтқарылмайтын тиран ретінде көрсетілді. Ең танымал нұсқасы Шекспирдің «Ричард III» пьесасы арқылы танымал болды, онда Ричард III патшаның моральдық келбеті сыналып, жамандыққа толы деп көрсетілді.

Ричард III

Шекспирдің пьесалары Тюдор мифінің және Ричард III патшаның бейнесінің туындысы да, оған үлес қосушы да болды. Оның пьесасы кейінге қарап жазылғандықтан, Ричард III патшалық құрғаннан кейінгі оқиғаларды білген. Осы ақпаратты ескере отырып, Шекспир Ричард III патшаның бейнесін жоққа шығаруға кірісті. Ол Англияның Ричард III-ін (1452–1485; билік құрған, 1483–1485) деформацияланған мойынмен және кісі өлтіруші ретінде бейнеледі. Тарихшы Томас Мор король Ричард III-тің осы бейнесін таратуды бастағандардың бірі болды. Уильям Шекспир осы қауесетті қабылдап, Ричард II, Генрих IV, 1-бөлім, Генрих IV, 2-бөлім, Генрих V, Генрих VI, 1-бөлім, Генрих VI, 2-бөлім, Генрих VI, 3-бөлім және Ричард III сияқты 15-ғасырды қамтитын тарихи пьесалары арқылы осы дәстүрді жалғастырды. Хорас Уолпол және сэр Джордж Бак сияқты ғалымдар мен тарихшылар 17- және 18-ғасырларда осы бейнеге қарсы шықса да, Шекспирдің Ричард III патшаның суреттемесі 20-ғасырға дейін британдық/Комонвелл американдық тарихи жазбаларында ең танымал бейне болып қала берді. Ричард III-тің бейнесін кеңейтуге ревизионист тарихшы Пол Мюррей Кендалл, «Ричард III» (1956) кітабының авторы да үлкен үлес қосты, онда Шекспирдің суреттемесі жанданады. Кендаллдың жұмысы Ричард III патшаның беделіне де назар аударды, көптеген тарихшылар Шекспирдің және Тюдор мифінің корольді бейнелеуінің дұрыстығын зерттей бастады. Ричард III патшаның осы бейнесі ең қабылданған болғанымен, «Merry England» сияқтылар оның билігіне басқаша көзқарас ұсынды. Атап айтқанда, Рикард тарихшылары, Ричард III қоғамы және Ричард III патшаның достары қоғамы Ричард III-ге және оның қысқа билігіндегі жетістіктеріне көбірек оң көзқарас беруге тырысты.