Кіріспе

Авраам Линкольн жазған хат. Биксбидің хаты – 1864 жылдың қараша айында президент Авраам Линкольн Бостон қаласында тұратын Лидия Паркер Биксбиге жіберген қысқаша, көңіл көтеруге арналған хабарлама. Азамат соғысы кезінде Одақ армиясында бес ұлын жоғалтқан деп есептелген Биксбиге арналған бұл хат, Геттисбург сөйлеуімен және екінші іс-шаралық сөйлеуімен бірге Линкольннің ең көрнекті жазбаларының бірі саналады және көбінесе естелік шараларда, БАҚ-та және баспаларда қайта жарияланады. Хаттың алушысы, оның ұлдарының тағдыры және хаттың авторлығына қатысты әртүрлі пікірлер бар. Биксбидің мінез-құлқы күмәнді (оның Конфедерацияға деген симпатиясы туралы әңгімелер де бар), оның кем дегенде екі ұлы соғыстан аман қалды, ал хатты Линкольннің жеке хатшысы Джон Хей жазған болуы мүмкін.

Мәтін

Президент Линкольннің көңіл айту хаты Лидия Биксбиге 1864 жылдың 25 қарашасында жеткізілді және сол күні түстен кейін «Бостон ивнинг транскрипт» және «Бостон ивнинг тревеллер» газеттерінде жарияланды. Хаттың алғаш рет жарияланған мәтіні: «Транскрипт» хаттың күнін «21 қараша, 1864» деп, ал «Тревеллер» – «21 қараша 1864» деп жазды. Шкулер Биксбиге берілген сыйлықтардың бір бөлігін алды, содан кейін 24 қарашадағы Алғыс айту күнінде оның үйіне барды. Президенттен келген хат келесі күні таңертең Шкулер кеңсесіне жетті. Оның анасы 1862 жылдың 17 қазанында Эдвардтың рұқсатысыз, кәмелетке толмаған кезінде әскерге шақырылғанын растайтын құжат тапсырды. 1843 жылдың 13 шілдесінде Массачусетс штатының Хопкинтон қаласында дүниеге келген. Соғыстан кейін Бостонға оралды. Сержант Чарльз Н. Биксби – 20-шы Массачусетс жаяу әскерінің D ротасы (18 шілде 1861 – 3 мамыр 1863). Фредериксбург маңында қаза тапты. 1841 жылы Массачусетс штатының Хопкинтон қаласында туған. Ерікті Генри Кромвелл Биксби – 20-шы Массачусетс жаяу әскерінің G ротасы (бірінші шақыру, 18 шілде 1861 – 29 мамыр 1862). 1830 жылдың 30 наурызында Массачусетс штатының Хопкинтон қаласында туған. 1871 жылдың 8 қарашасында Милфордта (Массачусетс штаты) қайтыс болды, әскерде болғанда жұққан туберкулезден көз жұмды. Қатардағы Оливер Кромвелл Биксби, кіші – 58-ші Массачусетс жаяу әскерінің E ротасы (26 ақпан 1864 – 30 шілде 1864). 1864 жылдың 12 мамырында Спотсильвания шайқасында жарақат алды. Вирджиния штатының Петерсбург қаласының маңында қаза тапты. 1828 жылдың 1 ақпанында Массачусетс штатының Хопкинтон қаласында дүниеге келген. 1904 жылы Бостондық қоғам қайраткері Сара Кэбот Уилрайт қызына жазған хатында соғыс кезінде Лидия Биксбимен кездесіп, оған қайырымдылық көмек көрсеткенін, Бостонда демалыста болған ұлының бірі арқылы Одақтың әскери тұтқындарына жәрдем жеткізуге үміттенгенін айтты. Бірақ кейін ол Биксбидің «жаман беделді үй иесі болғанын, сенімсіз және жаман» екені туралы әңгімелерді естіді. 1920 жылдары Линкольн зерттеушісі Уильям Э. Бартон Хопкинтонның ең ескі тұрғындарымен сұхбаттасып, Биксби отбасы туралы естеліктерін сұрады. Олар оның ұлдарын «қатал» деп сипаттап, «кейбіреулері ішімдікке құмар» болғанын айтты. Бір ұлы «қандай да бір қылмыс үшін түрмеге отырған» болуы мүмкін. 1925 жылдың 12 тамызында Оливер Биксбидің қызы Элизабет Тауэрс «Бостон геральд» газетіне әжесінің «Оңтүстікке деген үлкен симпатиясы» болғанын және анасы Биксбидің «Президент Линкольн туралы жақсы сөздері аз» болған хатқа «қатты ашуланғанын» еске алды. 1949 жылы Тауэрстің немере інісі Артур Марш Биксби Лидия Биксбидің Вирджиния штатының Ричмонд қаласынан Массачусетске көшіп келгенін мәлімдеді. Бірақ бұл мәлімдеме оның туған жері Род-Айленд деп көрсетілген заманауи құжаттарға қайшы келеді.

Бастапқы көшірме

Биксбиге берілген түпнұсқа хаттың тағдыры белгісіз. Оливердің ұлы Уильям Биксби 1925 жылғы 9 тамыздағы The New York Times газетімен сұхбатында, әжесі алғаннан кейін хаттың не болғанын білмейтінін айтты, бірақ оның әлі де сақталғанына күмәнданады. Бірнеше күннен кейін Уильямның әпкесі Элизабет Бостон Herald газетіне хаттың тағдыры туралы ештеңе білмейтінін, алайда Биксби оны жыртып тастаған болуы мүмкін екенін болжады, себебі онда оның бес ұлының қаза болғаны туралы қате ақпарат келтірілген. XX ғасырдың басында түпнұсқа хаттың Оксфорд университетінің Брассеноз колледжінде ағылшын тіліндегі басқа да маңызды туындылармен бірге қойылғаны туралы айтылған. Линкольн зерттеушісі Ф. Лористон Буллард 1925 жылы бұл мәлімдемені тексерді, бірақ оның жалған екенін және колледж Биксбидің хаты туралы ешқашан естімегенін анықтады.

Тобин факсимилі

Кристи аукциондық үйі жыл сайын көптеген, түпнұсқа деп саналатын Биксби хаттарын, соның ішінде кеңінен таралған хаттың литографиялық факсимилесінің көшірмелерін алады. Бұл көшірмелер алғаш рет 1891 жылы Нью-Йорк қаласындағы баспагер Майкл Ф. Тобин, Джон Честер Баттрдің Линкольн суреті салынған хаттың сувенирлік көшірмелерін сату үшін авторлық құқыққа өтініш бергенде пайда болды, әрқайсысы 2 долларға сатылатын. Көп ұзамай Манхэттендегі Хьюбер мұражайы Тобиннің факсимилесін – "кофе және күнге қыздырылғаннан боялған" көшірмесін – "түпнұсқа Биксби хаты" деп көрсетіп, өз көшірмелерін әрқайсысы 1 долларға сата бастады. Автограф сатушы және қолжазба сарапашысы Чарльз Гамильтон Тобиннің факсимилесін зерттеді, ол қарындашпен жазылған, содан кейін Линкольннің қолжазбасын еліктеу үшін сиямен қайта жазылған нашар орындалған жалғандық екенін анықтады, оның күшті жазуы баланың сызығындай көрінеді деді. Тобиннің факсимилесі Бостон газеттерінде жарияланған хаттың түпнұсқа мәтінімен салыстырғанда қателерге толы: "Биксби ханымға, Бостон штаты" деген сәлемдеме қосылған, "assuage" сөзі "assauge" деп жазылған, "тендерлеу" сөзінен кейінгі "to" сөзі алынып тасталған, көпше "сөздер" "сөз" деп өзгертілген, "бостандық" және "республика" сөздері үлкен әріппен жазылмаған, төменгі сол жақтағы "Биксби ханым" деген алушы жоғалған, ал бастапқы үш абзац біріктірілген. Хьюбер мұражайы өз нұсқасында "assuage" сөзін дұрыс жазды.

Авторлығы

Ғалымдар Биксби хатын Линкольнның өзі жазған ба, әлде оның жеке хатшысы Джон Хей жазған ба деген мәселеде пікір таласты. 1864 жылдың қарашасы Линкольн үшін тығыз ай болғандықтан, ол бұл жұмысты Хейге жүктеуге мәжбүр болған болуы мүмкін. Тарихшы Майкл Берлингэм, Хейдің авторы екеніне сенетін, Хейдің альбомдарында хаттың екі газеттен алынған үзіндісі бар екенін, ал көбінесе Хейдің өзінің жазбалары екенін көрсетті. Дегенмен, оларда Геттисбург сөздері мен Екінші инаугурациясы сияқты Линкольн жазған материалдар да бар. 1988 жылы зерттеуші Джо Никельдің өтінішімен Кентукки университетінің ағылшын тілі профессоры Жан Г. Пиваль хаттың сөздік қорын, синтаксисін және басқа стильдік ерекшеліктерін зерттеді және ол Хейге қарағанда Линкольннің жазу стиліне жақын екенін анықтады. 2018 жылы Астон университетінің Сот лингвистикасы орталығының зерттеушілері жүргізген зерттеуде, қысқа мәтіндерді авторлыққа жатқызудағы қиындықтарды шешу үшін жасалған компьютерлік талдау әдісі Хейді хаттың авторы ретінде анықтады.

Мұра

Хаттың "Бостандық тұғырына қымбатты құрбандықтарыңызды салғандығыңыздың қадірлі мақтанышы" деген сөзі Гавайидегі Тынық мұхиты ұлттық мемориалдық бейіштегі Леди Колумбияның мүсініне жазылған. Соғыста қаза болған туыстар тақырыбындағы әңгімелерде бұл хат жиі еске алынады; мысалы, Салливан ағайындылары, Ниланд ағайындылары, Боргстром ағайындылары және АҚШ әскерінің "бір ғана аман қалған" саясаты. 1998 жылғы "Жасаған Райанды құтқару" соғыс фильмінде генерал Джордж Маршалл (Харв Преснелл сомдаған) офицерлеріне Биксби хатын оқып береді, содан кейін Райанның үш ағайыны шайқаста қаза болғаннан кейін жекелейгі Джеймс Фрэнсис Райанды тауып, үйіне қайтаруға бұйрық береді, осылайша фильмнің атауына айналған оқиға басталады. Фильмнің соңында Маршалл Райан әйелдеріне жазған хатында Биксби хатынан үзінді келтіреді. 2011 жылдың 11 қыркүйегінде АҚШ-тың бұрынғы президенті Джордж Буш 11 қыркүйек шабуылдарының он жылдығына арналған Дүниежүзілік сауда орталығындағы еске алу рәсімінде Биксби хатын оқыды.