Кіріспе

Конфедерациялық армияның генералы Джон Хант Морган (1 маусым 1825 жыл – 4 қыркүйек 1864 жыл) – Америка Азамат соғысындағы Конфедерация генералы. 1862 жылдың сәуірінде ол 2-ші Кентукки кавалериялық полкін құрды, Шило шайқасына қатысты, содан кейін Кентуккиде жол төлеуге тұрарлық рейд жасады, бұл Брэкстон Брэггтің сол штатқа басып кіруіне себеп болды. Ол сондай-ақ генерал Уильям Роузкранстың жабдықтау желілеріне шабуыл жасады. 1863 жылдың шілдесінде ол Индиана және Огайо штаттарына 1000 мильдік рейдке шығып, жүздеген тұтқын алды. Бірақ оның көптеген әскерлері АҚШ армиясының канонерлік кемелерімен тоқтатылғаннан кейін, Морган Огайо штатының Салинвилл қаласында, конфедерат әскерлерінің ең соңғы жеткен нүктесінде капитуляциялады. Морган бұйрыққа бағынбай, "Морганның рейді" деп аталатын диверсиялық рейдті жүргізді, ол полк жоғалған кезде Конфедерация үшін ешқандай тактикалық үстемдікке әкелмеді. Морган түрмеден қашып шықты, бірақ оның беделі төмен болғандықтан, тек шағын операциялармен ғана шектелді. Ол 1864 жылдың қыркүйегінде Теннеси штатының Гринвилл қаласында қаза тапты. Морган Конфедерация генералы А. П. Хиллдің жекжаттысы болды. Оның құрметіне бірнеше мектептер мен ескерткіштер орнатылған.

Ерте өмір және мансап

Джон Х. Морган Алабама штатының Хантсвилл қаласында Кальвин мен Генриетта (Хант) Морганның он баласының ең үлкені ретінде дүниеге келді. Ол генетик Томас Хант Морганның туысы және Кентукки штатының Лексингтон қаласын алғаш құрған және Аллегей тауларының батысындағы алғашқы миллионерлердің бірі Джон Уэсли Ханттың аналық немересі болды. Ол сондай-ақ А. П. Хилл мен Базиль В. Дьюктің жекжаттысы еді. Оның екі буын алыс туысы, Миссисипидегі Начес округінің ерте саудагері және құл саудагері Абиджа Хант 1811 жылы Миссисипи губернаторы Джордж Поиндекстермен болған дуэльде қаза тапты. Бүгін Джон Хант Морган деп білетін адам соғыс кезінде өзінің Хант деген есімін пайдаланбаған – бұл соғыстан кейін қосылған атау. Морганның әкесі Джон Уэсли Хант Кентуккидегі ірі жер иесі және бизнесмен, сондай-ақ Аллегей тауларынан батысқа қарайғы алғашқы миллионер болды. Оның бизнес империясына банк ісі, жылқы шаруашылығы, ауыл шаруашылығы және қымыз өндірісі кірді. Оның серіктестері Генри Клей мен Джон Джейкоб Астор еді. Морганның әкесі Лютер мен Анна (Кэмерон) Морган болды. Лютер Морган Хантсвиллге қоныстанған, бірақ мақтаның құлдырауы оны мүлкін ипотекаға беруге мәжбүр етті. Оның әкесі Кальвин Морган 1831 жылы дәріханасының банкроттығынан кейін мүлік салығын төлей алмағандықтан Хантсвиллдегі үйінен айырылды. Содан кейін отбасы Лексингтонға көшіп, ол әкесінің кең шаруашылықтарының бірін басқарды. Морган Лексингтоннан тыс жерде өсіп, Трансильвания колледжінде екі жыл оқыды, бірақ 1844 жылы бауырласымен болған дуэль үшін шығарылды. 1846 жылы Морган Кентукки штатының Лексингтон қаласындағы #22 Дейвис ложасында масон болды. Морган әскери мансапқа ұмтылды, бірақ АҚШ армиясының кішкентай мөлшері офицерлік лауазымдарға мүмкіндіктерді шектеді. 1846 жылы Морган ағасы Кальвин мен ағасы Александрмен бірге Мексика-Америка соғысы кезінде кавалерия сарбазы ретінде АҚШ армиясына қосылды. Ол Мексикаға келгенге дейін екінші лейтенант болып сайланды және бірінші лейтенантқа көтеріліп, Буэна-Виста шайқасында қатысты. Кентуккиге оралғаннан кейін ол қымыз өндіруші болды, ал 1848 жылы өзінің серіктесінің 18 жасар әпкесі Ребекка Гратц Брюске үйленді. Морган құлдарды жалдап, кейде сатқан. 1849 жылы Джон Уэсли Хант қайтыс болғаннан кейін, оның анасы Генриетта оның бизнес-жобаларын қаржыландыра бастағандықтан, оның жағдайы жақсарды. 1853 жылы Морганның әйелі өлі туған ұл тапты. Ол септикалық тромбофлебитпен ауырады, ол "сүт аяғы" деп белгілі, тамырдағы қан ұюының инфекциясы, нәтижесінде ампутация жасалды. Олар бір-бірінен эмоционалдық жағынан алыстады. Қауіпті ойыншы және әйелдерге құмар адам ретінде танымал Морган жомарттығымен де белгілі болды. Оның құл әйелден туған Сидни Морган есімді ұлы болғаны және афроамерикалық өнертапқыш Гаррет Морганның (1877-1963) атасы болғаны туралы әңгімелер бар. Джон Хант Морганның Сидни Морганның әкесі немесе Гаррет Морганның атасы болғанын дәлелдейтін тарихи құжаттар жоқ. Ол Лексингтондағы Льюис К. Робардс құл саудасының инвесторы және құл иесі болды. Сонымен қатар, Сидни А. Морган 1834 жылы туған, Морган 9 жаста болған кезде. Морган әскери іске қызығушылық таныта берді. Ол 1852 жылы отаршыл артиллерия ротасын құрды, бірақ екі жылдан кейін мемлекеттік заң шығарушы орган таратып жіберді. 1857 жылы аймақтық шиеленістер күшейген кезде Морган "Лексингтон винтовкалары" деп аталған тәуелсіз жаяу әскер ротасын құрды және көп уақытын компанияны жаттығуға жұмсады.

Америка Азаматтық соғысы

Көптеген кентуккиліктер сияқты, Морган бастапқыда АҚШ-тан бөлінуді жариялауды қолдамады. 1860 жылдың қараша айында Линкольн сайланғаннан кейін, ол сол кезде солтүстік Огайодағы Кенион колледжінің студенті болған бауыры Томас Хант Морганға: «Біздің штат, деп үміттенемін, бөлінбейді. Линкольн жақсы президент болады деп күмәнім жоқ, кем дегенде оған әділ мүмкіндік беруіміз керек, содан кейін ол қандай да бір ашық әрекет жасаса, Оңтүстіктің бәрі бірігеді» деп хат жазды. Келесі көктемде Том Морган (ол да Кентуккидің бөлінуіне қарсы болған) Кентукки әскери институтына оқуға қайтып келді және Конфедерацияны қолдауға кірісті. 4 шілдеге дейін Луисвилльден келген кемемен Теннесси шекарасына жақын, Бун лагеріне тыныш сапармен барып, Кентукки штатының қауіпсіздік жасағына қосылды. Джон Лексингтонда қалды, қиын жағдайдағы бизнесімен және ауырып жатқан әйелімен айналысты. Бекки Морган 1861 жылдың 21 шілдесінде қайтыс болды. Қыркүйек айында Морган және оның жасағы Теннессиге барып, Конфедерация армиясына қосылды. Көп ұзамай Морган 2-ші Кентукки кавалерия полкін құрып, 1862 жылдың 4 сәуірінде полковник атанды. Ол Кентуккидегі АҚШ әскери үкіметін алаңдатты, ал президент Авраам Линкольн көмек сұраған көптеген өтініштерді алғаннан кейін «Кентуккиде дүрбелең болып жатыр» деп шағымданады. Тарихшы Кеннет Ной Морганның ерлігі «көп жағынан Дж.Е.Б. Стюарттың атақты "Макклелланды айналып өтуі" мен алдыңғы көктемдегі Потомак армиясынан озып кетуінен де асып түсті» деп жазды. Морганның шабуылының сәтті аяқталуы Брэкстон Брэгг пен Эдмунд Керби Смиттің Конфедерациялық Heartland Offensive-ін осы күзде бастаудың басты себебі болды, олар штатқа басып кірсе, ондаған мың кентуккиліктер Конфедерация армиясына қосылады деп есептеді. Полковник болған кезде, бригадир генерал Барнард Эллиотт Бидің жесірі оған Пальметто қару-жарақ зауытының пістолетін сыйға берді. Қазір бұл пістолетті Америка Азамат соғысы мұражайы сақтайды. Морган 1862 жылдың 11 желтоқсанында бригадир генерал (оның ең жоғары шені) атанды, бірақ Джефферсон Дэвис 1862 жылдың 14 желтоқсанына дейін бұйрыққа қол қоймады. 1862 жылдың 14 желтоқсанында Морган Теннесси штатының АҚШ өкілі Чарльз Редидің қызы және Теннесси штатынан бұрынғы АҚШ өкілі Уильям Т. Хаскеллдің туысы Марта "Мэтти" Редиге үйленді.

Морганның шабуылы

1863 жылдың жазында Виксбург пен Геттисбургтің екі бірдей Конфедерация операцияларымен қатарластырылып, АҚШ әскерлері мен ресурстарын аударуды үміттене отырып, Морган "Морганның жорығы" деп танылатын диверсиялық науқанға шықты. Морган Огайо өзенін кешіп, Оңтүстік Индиана және Огайоға шабуыл жасады. Индиана штатының Коридон қаласында жорықтағылар Коридон шайқасында 450 жергілікті қарулы жасақпен кездесіп, нәтижесінде он бір конфедерат және бес қарулы жасақ қаза тапты. Шілде айында Версаль қаласында (Индиана штаты), конфедерат әскерлері жақын маңдағы милицияға шабуыл жасап, округ пен қала қазыналарын тонағанда, жергілікті масон ложасының әшекейлері ұрланды. Морган, масон болғандықтан, ұрлық туралы естіген соң әшекейлерді тауып, келесі күні ложаға қайтарды. Бірнеше шайқастан кейін, Морган мыңдаған АҚШ әскерін тұтқынға алып, босатып жіберді. Морганның жорығы 1863 жылдың 19 шілдесінде Огайодағы Баффингтон аралы шайқасында дерлік аяқталды, онда оның шамамен 700 адамы Огайо өзенін кешіп, Батыс Вирджинияға өтуге тырысқанда тұтқынға алынды. АҚШ армиясының канонерлік кемелерімен тоқтатылған, 300-ден астам адамы өзеннен өтіп кетті. Сол күні тұтқындалған Морганның көптеген адамы соғыстың қалған бөлігін Чикагодағы әскери тұтқын лагерінде, Дуглас лагерінде өткізді. 26 шілдеде Огайо штатының Салинвилл қаласының жанында Морган және оның азайтқан әскерлері ақыры капитуляциялады. Бұл соғыс кезінде конфедерация әскерлерінің солтүстікке ең алыс бойын тигізген нүктесі болды. 27 қарашада Морган және оның алты офицері, ең танымал Томас Хайнс, Огайо түрмесіндегі камераларынан туннель қазып, Хайнстің камерасынан ішкі аулаға дейін, содан кейін төңкерілген төсек жамылғыларынан жасалған арқанмен және иілген темір шотымен қабырғаға көтеріліп қашып кетті. Түн ортасынан кейін Морган және оның үш офицері жақын маңдағы Колумбус теміржол станциясынан пойызға мініп, сол күні таңертең Цинциннатиге келді. Морган мен Хайнс пойыз станцияға жетпес бұрын секіріп түсіп, Огайо өзенінен өту үшін қайық жалдап, Кентуккиге қашып кетті. Көтерілісшілердің көмегімен олар ақырында Конфедерацияға жетті. Қызыққа толы жайт, Морган қашқан күні оның әйелі қыз туды, бірақ Морган оралғанға дейін ол қайтыс болды. Морганның жорығы Солтүстік және Оңтүстік АҚШ баспасөзінің қызу қызығушылығын тудырып, АҚШ басшылығына елеулі алаңдаушылық келтірді, бірақ ол соғысқа ең көп көрінетін, бірақ ақырында нәтижесіз болған жағдай ғана болды. Бұған қоса, Морган Брэкстон Брэггтің өзеннен өтпеу бұйрығын бұзған. Рейдкерлердің барлық күш-жігеріне қарамастан, АҚШ әскерлері Иллинойс, Индиана және Огайо штаттарында 110 000-ға жуық милиция жинады; Огайо бойында АҚШ әскери-теңіз флотының ондаған канонерлік кемелері; және күшті АҚШ атты әскерлері, бұл жорықты бастан-ақ сәтсіздікке ұшыратты. Шабуыл АҚШ үшін ауқымды шығынға әкелді, 20-ғасырдың басында АҚШ үкіметіне өтемақы талаптары әлі де келіп түсіп жатты. Алайда, Конфедерацияның Морганның жеңіл атты әскерін жоғалтуы, оның пайдасынан асып кетті.

Карьерасының соңына таман және өлімі

Огайодан қашқаннан кейін Морган қайтадан әрекетке кірісті. Дегенмен, оған бұрынғы командирлерімен салыстырғанда, тағайындалған жауынгерлердің тәжірибесі жетіспеді. Морган қайтадан Кентуккиге шабуыл жасауды бастады. Бірақ, оның әскерлері тәртіпсіз болды, ол оларды бақылауға қабілетсіз немесе ықылассыздан болды, нәтижесінде ашық тонаулар мен көптеген қаза болды. Осы маусымдағы шабуылдар шекаралық штаттардағы стратегиялық жағдайға тікелей қарсы келді, ол бұрынғы жылға қарағанда түбегейлі өзгерген еді. АҚШ армиясының осы аймақты қорғауы, ірі Конфедерация әскерлеріне ұзақ уақыт бойы мүмкіндік бермеген еді, сондықтан тіпті жылдам шабуыл жасаушылар да олардан оңай құтыла алмайтын болды. Огайо өзенінен Морганның жасаған шабуылына байланысты жұртшылықтың наразылығы осы жағдайға себеп болуы мүмкін. Морганның "Соңғы Кентукки шабуылы" 1864 жылдың маусым айында, Синтиана шайқасының ішінде жүзеге асырылды. 11 маусымда Кентукки штатының Синтиана қаласының жанында Ликинг өзеніндегі Келлер көпірі шайқасында нашар жаяу әскер бөліміне қарсы жеңіске жеткеннен кейін, Морган келесі күні жақын манда келе жатқан АҚШ армиясының жоғары деңгейдегі атты әскерлеріне қарсы тағы бір шайқасқа шықты. Нәтижесінде Конфедерация үшін апат болды, Морганның күштері біртұтас күш ретінде талқандалды, олардың тек аз бөлігі Морган мен оның бірнеше офицерлерімен бірге өмірлерімен және бостандықтарымен қашып құтылды. Бракстон Брэгг 1863 жылғы Огайоға жасалған рұқсатсыз шабуылдан кейін Морганға қайта сенбеді. Дегенмен, 1864 жылдың 22 тамызында Морган сол кездегі Теннесси штатының шығысы мен Вирджиния штатының оңтүстік-батысындағы Конфедерация күштерін біріктірген Транс-Аллегени департаментінің басшылығына тағайындалды. Бірақ осы уақытта Конфедерация билігінің бір бөлігі Морганды қылмыстық қарақшылыққа қатысты жасырын түрде тергеп, оны қызметтен шеттетуге ұмтылып жатқан болатын. Ол Теннесси штатының Ноксвилл қаласына шабуыл жасауды жоспарлады. Джон Хант Морган 1864 жылдың 3 қыркүйегінде Гринвилл қаласына (Теннесси штаты) түстен кейін келді. Сол күні кешке қаладан батысқа қарай тұратын 12 жасар бала, Bulls Gap-тағы АҚШ атты әскерінің лагеріне, сепаратист сарбаздар қалаға қайта оралғандығын хабарлау үшін атпен келді. Конфедерация тыңшылары АҚШ күштерін байқаған, бірақ Морган күштің басым бөлігі Строберри-Плейнсте екеніне сенді. Алван Гиллем басқарған "Теннесси янкилері" баладан алған мәліметтің дұрыс еместігін анықтады, Хант 300 шамасындағы адаммен бірге болған деген ақпараттың орнына, оның 1500 сарбазы мен екі зеңбірегі болды. Олар осы мүмкіндікті пайдаланып, қаланы қоршауға алуды ұйымдастырды, күштерін екіге бөліп, Ингертонның жергілікті тұрғындардан жиналған сарбаздары "ағаш тасымалдаушылар қолданатын жолды" алды, ал Гиллем мен Браунлоудың негізгі күші негізгі жолмен өтті. Хант қалаға кіретін үш жолда күзетшілерді орналастырды, бірақ Ньюпорт жолында емес. Капитан Уилкокс басқаратын екі рота қалаға кірді, Конфедерация күзетшілерін оятып, Морганды ояту үшін Мейн-стрит бойында Конфедерациямен аздаған атыс жасады. Хант Морган үйі, оның бұрынғы үйі, Лексингтон қаласындағы тарихи ауданның бір бөлігі болып табылады. Шығыс Магистраль / Ю-дағы Джон Хант Морган көпірі. Вирджиния штатының Абингдон қаласындағы 11 шоссеге оның есімі берілген. Оңтүстік Майн-стриттегі Джон Хант Морган көпірі. Кентукки штатының Синтиана қаласындағы 27 шоссеге оның есімі берілген. Генерал Морган қонақүйі, ол Гринвилл, Теннесси штатында өлтірілген жерде орналасқан. Кентукки армиясының Ұлттық гвардиясының далалық артиллерия батальоны, штаб-пәтері Глазго, Кентукки қаласында орналасқан 1-ші BN 623d FA (HIMARS), Морганның адамдары ретінде танымал. Огайо штатының Померой қаласында оның қала мен тұрғындарына тигізген әсері үшін мүсін орнатылды.