Кіріспе

Камбоджалықтарды АҚШ-тан депортациялау көбінесе АҚШ-та қылмыс жасағаны үшін сотталған және АҚШ азаматы емес камбоджалықтардың мәжбүрлеп өз елдеріне қайтарылуын білдіреді.

Тарих

1977 жылы АҚШ Конгресі қызыл кхмерлерден қашқан камбоджалықтарды Индокитай көші-қоны және босқындарға көмек көрсету заңы арқылы елде тұрақты тұруға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде олар азаматтыққа үміткер бола алды. Көбісі Массачусетс штатындағы Лоуэлл және Линн қалаларында, сондай-ақ Калифорния штатындағы Лонг-Бич қаласында орналастырылды, бірақ көбінесе федералдық үкіметтен үзілісті қолдау алды. 1996 жылы Клинтон әкімшілігі 1996 жылғы Заңсыз көші-қон реформасы және иммигранттардың жауапкершілігі туралы заңға қол қойып, заңсыз көші-қон мен терроризмге қарсы күресті күшейтуге бағытталған иммиграциялық реформаларды қабылдады. Бұл заң бойынша камбоджалықтарды депортациялауға заңдық негіз болды, бірақ Америка және Камбоджа үкіметтерінің арасындағы келісімсіз бұл іске асырыла алмады. 2002 жылдың наурыз айында екі үкімет екі ел арасындағы депортацияны реттейтін келісімге қол қойды. Американдық азаматтыққа үміткер болмаған камбоджалықтар АҚШ-та қылмыс жасағаны үшін сотталған жағдайда, заңды түрде тұру құқығына немесе американдық азаматқа үйленгеніне қарамастан, депортацияға ұшырауы мүмкін болды. 2002 жылдан бері 600-ге жуық камбоджалық-американдық депортацияланды. Федералдық мәліметтерге сәйкес, 2001 жылдан 2010 жылға дейін жылына орташа есеппен 41 адам депортацияланса, 2011 жылы 97 адам, ал өткен жылы 93 адам депортацияланды. Ел бойынша шамамен 1900 адамның шығарылуы туралы соңғы шешім шығарылды, яғни оларды кез келген уақытта елден шығаруға болады, ал 669 адам депортация процесінде. Олардың көпшілігі немесе барлық білімі АҚШ-та алған, көбінесе кхмер тілінде нашар сөйлейді және камбоджалық мәдениетке бейімделе алмаған. Кейбіреулері әйелдері мен балаларын АҚШ-та қалдырды, ал басқалары Камбоджада үйленді немесе балалары болды.

Камбоджаның реакциясы

Депортация жиілігі күрт өсуі күтілуде. 2005 жылы 1200-1500 потенциалды депортацияға түсуге тиіс адамның ішінде 127-сі Камбоджаға қайтарылды, бұл үш жыл бұрынғы 40 адамнан асып түседі. Камбоджада ұзақ жылдар тұрған Билл Герод, депортацияланғандардың Камбоджадағы өмірге бейімделуіне көмектесу үшін үкіметтік емес ұйым – "Оралғандарға көмек бағдарламасын" құрды. Алайда, депортацияланғандарға ешқандай ресми қолдау көрсетілмейді, ал Камбоджа үкіметінің өкілдері АҚШ-тың Камбоджа көшелеріне "американдық бандиттерді" лақтырып жатқанына наразылық білдірді. Осы депортацияланғандардың интеграциясы әртүрлі нәтижелер берді. Кейбіреулері Камбоджа қоғамына толыққанды еніп кетті, бірақ көпшілігі бір-біріне жақын тұрып, бір-бірімен араласады. Қазіргі уақытта бірнеше депортацияланған адам жергілікті зиянды түзету ұйымы – "Корсанг" ұйымында жұмыс істейді, олар есірткіге тәуелділерге көмек көрсетеді. "Корсанг" өз жұмысының нәтижелілігіне байланысты жергілікті БАҚ-тың және ірі ұйымдардың халықаралық қолдауын алды. Олар есірткі тұтынушылармен сөйлесу үшін аудандар мен көшелердегі депортацияланған камбоджалықтарды жұмысқа алады. Олар презервативтер таратады және есірткіге тәуелді адамдарға героин пайдалану арқылы ВИЧ жұқтыру қаупі туралы ескертеді, сондай-ақ оларға тәуелділікті азайтуға немесе тоқтатуға көмектеседі.