Кешірілген жетінші интервалы – классикалық музыкадағы диссонанс. Оның құрамы, қасиеттері, гармониялық минорлықтағы орны және математикалық сипаттамасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
интервал
the interval
Батыс мәдениетінің классикалық музыкасында кемітілген жетілік – кіші жетілікті хроматикалық жарты тонмен тарылту арқылы алынатын интервал, ал оның инверсиясы – үлкейтілген екінші. Мысалы, Лядан Сольға дейінгі аралық – он жарты тондық ені бар кіші жетілік, ал Лядан Сольға және Лядан Сольға дейінгі аралықтардың екеуі де тоғыз жарты тондыққа созылатын кемітілген жетіліктер. Кемітілгендіктен, ол диссонанс интервал саналады. Кемітілген жетілік минор тональностьта жиі қолданылады, онда ол жетінші саты мен октавадағы алтыншы саты арасындағы гармониялық минор шкаласында кездеседі. 12 тондық тең темпераментте кемітілген жетілік тоғыз жарты тонға тең, 29/12:1 (шамамен 1.6818) қатынасына немесе 900 центке, ал энгармониялық түрде үлкен алтыншыға тең. Бұл интервалдың стандартты табиғи реттелуі жоқ, бірақ бір мүмкіндік, егер жалпақ субмедиант октавадан төмен (5:4) үлкен үшіншілікке және жетекші тон 15:16-ға тең болса, онда 128:75 аралығы, шамамен 925 цент; басқа аралық 216:125, бұл үш кіші үшіншілікке тең. Дегенмен, 19 тең темпераментте ол 215/19:1 (шамамен 1.7284) қатынасына немесе 947 центке ие үлкейтілген алтыншыға тең. 128:75 табиғи кемітілген жетілік С гармониялық минор шкаласында Си мен Ля арасында Си-Ре, Ре-Фа, Фа-Ля біріктірілімі арқылы пайда болады.
In classical music from Western culture, a diminished seventh is an interval produced by narrowing a minor seventh by a chromatic semitone, and its inversion is the augmented second. For instance, the interval from A to G is a minor seventh, ten semitones wide, and both the intervals from A to G, and from A to G are diminished sevenths, spanning nine semitones. Being diminished, it is considered a dissonant interval. The diminished seventh is used quite readily in the minor key, where it is present in the harmonic minor scale between the seventh scale step and the sixth scale step in the octave above. In 12 tone equal temperament, a diminished seventh is equal to nine semitones, a ratio of 29/12:1 (approximately 1.6818), or 900 cents, and is enharmonically equivalent to a major sixth. There is no standard just tuning of this interval, but one possibility, assuming the flat submediant is a perfect (5:4) major third below the octave, and the leading tone to be 15:16, would lead to an interval of 128:75, about 925 cents; another interval is 216:125, which is three minor thirds. However, in 19 equal temperament, it is enharmonically equivalent to a augmented sixth, having a ratio of 215/19:1 (approximately 1.7284), or 947 cents. The 128:75 just diminished seventh arises in the C harmonic minor scale between B and A by combining B D, D|F, F A.
Музыкалық өрнекте қолдану
Барокко дәуірінен бастап Батыс Еуропа композиторлары күшті, кейде мазасыз сезімдерді жеткізу үшін жетілік интервалын мелодиялық интервал ретінде пайдаланды. Ричард Тарускин (2010, 258-бет) J. S. Бахтың «Orgelbüchlein» жинағынан «Адамның құлауы арқылы» атты орган хорал прелюдиясының бас (педаль) бөліміндегі төмен қарайтын мелодиялық фигураларға назар салады:
Since the Baroque era, Western European composers have used the diminished seventh as a melodic interval to convey intense, sometimes troubled emotion. Richard Taruskin (2010, p. 258) draws attention to the falling melodic figures in the bass (pedal) part of J. S. Bach's organ chorale prelude from the Orgelbüchlein, "Durch Adam's Fall":]
«Бұл керемет жаңалық және Бахтың бірегей қиялының тағы бір дәлелі – осы хоралдағы обблигато педаль бөлімінің ерекше формасы: көбінесе жетілік диссонанстарының төмендеуі – Адамның құлауы естіледі! Тек құлау ғана емес, сонымен қатар оған ілесіп келген ауырсыну мен азап та бейнеленген (және бір жағынан сезімдік әсер етеді), себебі осы жетіліктердің көпшілігі азаяды». Интервалдың экспрессивті мүмкіндігі Моцарттың назарынан тыс қалған жоқ, әсіресе Деннис Мэтьюс (1971, iii-бет) айтқандай, «Моцарт өзінің ең алаңдатарлық туындылары үшін минор тональностьті сақтап қалды». C минорындағы фортепиано концерті K491-дің басты тақырыбында жетіліктердің көтерілуі естіледі:
"What is a powerful surprise, and further evidence of Bach’s unique imaginative boldness, is the specific form the obbligato pedal part takes in this chorale setting: almost nothing but dissonant drops of a seventh – Adam’s fall made audible! And not just the fall, but also the attendant pain and suffering are depicted (and in a way evoked), since so many of those sevenths are diminished." The expressive potential of the interval was not lost on Mozart, especially when, as Dennis Matthews (1971, p. iii) puts it, "Mozart reserved a minor home key for his most disquieting utterances." The opening theme of the Piano Concerto in C minor K491, features rising diminished sevenths:]
Моцарттың G минорындағы №40 симфониясының финалы одан да таң қалдырады, сыншы Чарльз Розен (1971, 324-бет) оны «күшті құмар, зорлық-зомбылық және қайғыға толы туынды» деп сипаттайды. Даму бөлімінде жетіліктердің бағдарсыз тізбегі кездеседі:
More startling is the finale of Mozart's G minor Symphony No. 40, K550, which critic Charles Rosen (1971, p324) calls "a work of passion, violence and grief." The development section features a disorienting sequence of diminished sevenths:
Интервалдың драмалық күші он тоғызыншы ғасырда опера композиторлары тарапынан одан әрі пайдаланылды. Роберт Донингтон (1963, 175-бет) Вагнердің «Зигфрид» операсының қараңғы, атмосфералық прелюдиясын «бір түрлі табиғи толқу» деп естіді. Оның материалы – баста баяу тембрдегі үштіктердің ыңғайсыз тізбегі, олар жетілікпен бөлінген.
The dramatic clout of the interval was further exploited by operatic composers during the nineteenth century. Robert Donington (1963, p. 175) heard the dark, atmospheric Prelude to Wagner’s opera Siegfried as "a kind of elemental brooding Its material is an uneasy sequence of thirds low in the bass, and separated by a diminished seventh. ":]