Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испаниялық әскери шенеунік және коммунист Энрике Листер Форхан (21 сәуір 1907 – 8 желтоқсан 1994) – испандық коммунист саясаткер және әскери шенеунік.
Spanish military officer and communist
Enrique Líster Forján (21 April 1907 – 8 December 1994) was a Spanish communist politician and military officer.
Ерте өмір
Листер 1907 жылы Аменеиро қаласында, А Коруньяда дүниеге келген. Тас қалаушы болып жұмыс істеген ол, 1925 жылы қайта оралып, Испания Коммунистік партиясына (ПЦЕ) қосылған. Революциялық қозғалысқа қатысуы оны 1931 жылға дейін, Екінші испан республикасы жарияланғанға дейін шет елде жүруге мәжбүр етті. 1931 жылдың тамызында ол әскери жағдай режимін енгізген Герардо Мачадоға қарсы кубалық көтеріліске қатысты. 1932-1935 жылдары Листер Совет Одағындағы ең беделді әскери оқу орындарының бірі – Фрунзе әскери академиясында оқыды.
Líster was born in 1907 at Ameneiro, A Coruña. A stonemason, he spent his adolescence in Cuba, before returning in 1925 and joining the Communist Party of Spain (PCE). His involvement with the revolutionary movement forced his exile until 1931, when the Second Spanish Republic was proclaimed. In August 1931, he took part in the Cuban uprising against Gerardo Machado, who had declared martial law. Between 1932 and 1935, Líster received training in the Frunze Military Academy, one of the most respected in the Soviet Union.
Испаниядағы азаматтық соғыс
1936 жылы Испанияда азамат соғысы басталғанда, ол Бесінші полкке қосылды. Келесі жылы Листер республика армиясының 11-ші дивизиясының қолбасшысы, жоғары әскери шенді офицер ретінде Мадридті қорғау және басқа да маңызды әскери амалдарда маңызды рөл атқарды. 1936 жылдың қазан айында Сесеньядағы сәтсіз республикалық қарсы шабуылда аралас бригаданы басқарды. Дивизия қолбасшысы ретінде ол Жарама бойындағы ұлтшылдардың шабуылын тоқтатуға көмектесті және Гвадалахара шайқасындағы сәтті республикалық қарсы шабуылда елеулі үлес қосты. Листер республикалықтар үшін батыр ретінде кеңінен танылған. Оның қабілетті әскери қолбасшы ретіндегі беделі негізінен Гвадалахара, Брунете, Белхите және Теруэльдегі маңызды шайқастарға қатысқан "11-ші дивизияның" командирі ретіндегі рөліне байланысты. Оның бағынындағы бригадалар тез арада арнайы операцияларды жүзеге асыратын жекелеген батальондарға айналды. Кейбір сарапшылар оның жоғары деңгейдегі тактикалық шешімдерінің мысалы ретінде Брунетті басып алуды, оның нәтижесінде республикалық армия аз шығынмен ұлтшылдардың бас штабын жаулап алғанын, сондай-ақ Теруэльдегі ұлтшыл армияны толығымен шатастырған күтпеген әрекетін көрсетеді. Алайда, Бивор Брунетеде 13 353 сарбаздың арасында 4300 қаза болғанын айтады. Бивордың сөзінше, бас кеңесші Листердің дивизиясының құлап, "басын жоғалтып, қашқанын" хабарлаған. Оны бақылауға алу және сарбаздардың бөлімдерінен қашуына жол бермеу үшін үлкен қиындықтар туды. Ең қатал жазалау шаралары қолданылды. 24 шілдеде қашқандардың шамамен 400-і атылды. Кейін ол Эбро шайқасында және Каталония шабуылында V армия корпусын басқарды. "11-ші дивизия" 1937 жылдың тамызында Арагондағы республикалық шабуылда Фуэнтес-де-Эброны басып алуға сәтсіздікке ұшырады, бұл ауыр соққы болды. Халықаралық танк полкі танктерінің көп бөлігін жоғалтты. Бұл жеңіліс Листер мен 5-ші корпустың командирі Хуан Модесто арасындағы өшпендікке әкелді ("11-ші дивизия" осы корпустың құрамында болды). Модесто шығынға Листерді кінәлі деп тапты. Листер 1938 жылдың қыркүйегіне дейін, Республиканың жеңілісі анық болған кезде де қарсылық көрсетті. Листер ұлтшыл күштердің Франконың жұмысына толыққанды қанағаттанбағанын мәлімдеді. Ол былай деді: "Дұшпан қатарындағы қарапайым сарбаздар Франконың үнемі алдауынан және оның әскери және саяси көшбасшы ретіндегі қабілетсіздігінен наразы".
In 1936, when the Spanish Civil War started, he joined the Fifth Regiment. The following year, as a high ranking army officer, commanding the 11th division of the republican army, Líster was instrumental in the defense of Madrid and other important military actions. In October 1936 he led a mixed brigade in the ill fated Republican counteroffensive at Seseña. As a divisional commander, he helped stall the Nationalist attack along the Jarama and played a significant role within the successful Republican counterattack at the Battle of Guadalajara. Líster is widely regarded as a war hero for the Republican cause. His reputation as a competent military commander is largely based on his role as commander of the "11th Division", which was involved in some of the most important battles in Guadalajara, Brunete, Belchite and Teruel. Those brigades under his control rapidly became special battalions which took care of special operations. Some consider examples of his high level tactical command as the seizure of Brunete that helped to capture the nationalist general staff with almost no casualties for the republican army and his surprise action in Teruel that totally confused the nationalist army. Beevor, however, cites 4,300 casualties out of a strength of 13,353 at Brunete. Beevor quotes the chief Soviet advisor as reporting that Líster's division collapsed and 'lost its head and fled. We managed with great difficulty to bring it under control and prevent soldiers from fleeing their units. The toughest of repressive measures had to be applied. About 400 of those fleeing were shot on 24 July.' Later, he led the V Army Corps in the battle of the Ebro and in the Catalonia Offensive. The "11ª División" did, however suffer a severe setback when it failed to capture Fuentes de Ebro in the Republican offensive in Aragon in August 1937. The International Tank Regiment lost the majority of its tanks. This loss led to mutual hatred between Lister and Juan Modesto, commander of the 5th Corps (which "11th Division" formed a part of). Modesto held Lister responsible for the losses. Lister remained defiant as late as September 1938, when defeat for the Republic looked inevitable. Lister claimed that the Nationalist forces remained entirely dissatisfied with the job Franco was doing. He stated;"The enemy rank and file are restive and dissatisfied with the constant deceptions played upon them by Franco and with the conviction that he is incompetent both as a military and political leader."
Жер аудару
Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Листер Мәскеуге қашып барып, кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыста Қызыл Армия генералы ретінде шайқасты. 1944 жылғы қаңтарда Ленинградты құтқаруға қатысты. Кристофер Эндрю мен Олег Гордиевскийдің мәлімдемесінше, 1959 жылдың соңында Фидель Кастроның барлау басшысы Рамиро Вальдес Мексика қаласындағы КГБ-мен байланысқа шыққанда, Кеңес Одағы Кубадағы Революцияны қорғау комитеттерін ұйымдастыру үшін жүзден астам кеңесші, оның ішінде Энрике Листерді, негізінен испан тілінде сөйлейтін мамандарды жіберді. Листер Югославия Халық Армиясының да генералы болды, бұл оған үш әскерде генерал болған сирек құрметті сыйлады. 1973 жылы ол Испания Коммунистік партиясынан (ПСЕ) бөлініп, Испания Коммунистік Жұмысшы партиясын (ПКОЕ) құрды. Бөлінуге түрткі болған нәрсе – ПСЕ-нің 1968 жылы Чехословакияға кеңес әскерлерінің кіргеніне наразылық білдіруі болды. Листер 1977 жылы Франсиско Франконың қайтысынан кейін Испанияға оралды және Испания демократияға өту кезеңінде ПСЕ-ге қайта қосылды. 1994 жылы Мадридте дүние салды.
After the end of the Civil War, Líster took refuge in Moscow, later fighting in World War II as a Red Army general. He took part in the relief of Leningrad in January 1944. According to Christopher Andrew and Oleg Gordievsky, when in late 1959 Fidel Castro's intelligence chief Ramiro Valdés contacted the KGB in Mexico City, the Soviets sent over one hundred mostly Spanish speaking advisors, including Enrique Líster, to organize the Committees for the Defense of the Revolution in Cuba. Líster was also a general of the Yugoslav People's Army, giving him the rare distinction of having been a general in three armies. In 1973 he split from the PCE and founded the Spanish Communist Workers' Party (PCOE). A catalyst for the split was the condemnation by the PCE of the Soviet intervention in Czechoslovakia in 1968. Líster returned to Spain in 1977, after Francisco Franco's death, and rejoined the PCE during the Spanish transition to democracy. He died in 1994 in Madrid.