Кіріспе

Нағыз Ева: Заманауи адамның Африкадан шығу сапары – британдық генетик Стивен Оппенгеймер жазған, заманауи адамдардың эволюциясы туралы танымал ғылыми кітап. Кітап негізінен адамзаттың тегі туралы "Африкадан тыс" теориясына сүйенеді. Оппенгеймер генетика, археология, антропология және тіл білімі салаларынан алынған мәліметтерді қолданып, қазіргі заманғы адамдардың пайда болуы және олардың кейіннен әлемге таралуы туралы теорияларды біріктіреді. Кітап атамасындағы Ева – митохондриялық Еваға сілтеме жасайды, ол барлық адамдардың аналық (анадан қызға) тегі бойынша ең соңғы ортақ атасы үшін қолданылатын атау.

Кітап

Кітап бастапқыда бірнеше түрлі атаулармен жарық көрді, оның ішінде 2003 жылдың қаңтарында «Африканың Еденінен тыс: әлемді адамдармен қоныстандыру» және 2003 жылдың маусым айында «Нағыз Ева: Заманауи адамның Африкадан тыс саяхаты».

Қысқаша мазмұны

Кітапта Оппенгеймер қазіргі заманғы адамдар алғаш рет Африкада пайда болды деген теорияны, сондай-ақ қазіргі заманғы адамдардың мінез-құлқы Африкадан тысқары көші-қон жасаудан бұрын Африкада қалыптасқан деген пікірді қолдайды. Оппенгеймердің сөзіне сүйенсек, әлемнің қалған бөлігін адамдармен толықтырған Африкадан бір ғана көші-қон болды. Оппенгеймер анатомиялық жағынан қазіргі заманғы адамдар Африка мүйізінен Қызыл теңіз арқылы өтіп, Азияға келгеннен кейін "оңтүстік жағалау жолымен" жылжуды ұсынады. Осылайша, Оппенгеймер Лахр мен Фолидің 1994 жылы ұсынған Нил бойымен солтүстік бағытта, Левант арқылы жасалған тағы бір Африкадан тысқары көші-қон болды деген теориясына қарсы тұрады. Кітап сонымен қатар қазіргі заманғы адамдар Тоба апаты кезінде Оңтүстік Азияда болған деген теорияны да қолдайды. Оппенгеймер генетикалық туыстастықтарды сипаттау үшін таныс есімдерді пайдаланады. Митохондриялық ДНҚ және Y хромосома арқылы ең соңғы ортақ ата-аналарды сипаттау үшін Әдам мен Хауа туралы Киелі кітаптағы мысалдар келтіріледі. Ал басқа да еркек туыстастықтар Қабыл, Әбіл және Сет деп аталады. Митохондриялық ДНҚ гаплогруппалары көбінесе гаплогруппалардың кең таралған аймақтарынан әйелдердің есімдерін пайдалана отырып сипатталады. Мысалы, М гаплогруппасы Үндістанда жиі кездесетіндіктен "Манжу" деп, ал N гаплогруппасы Арабияда басымдық танытқандықтан "Насрин" деп аталады.

Теледидарлық деректі фильм

"The Real Eve" деректі фильмі, оның негізіндегі кітапқа сүйенген және Ұлыбританияда "Where We Came From" деп белгілі, 2002 жылы шықты. Бұл деректі фильтті американдық Discovery Channel кабельдік телеарнасы жасады, оны Дэнни Гловер баяндады және Эндрю Пиддингтон түсірді.