АҚШ-тағы өзен арқылы жүк тасымалдау кемелері: Флэтботтар тарихы
Flatboat
АҚШ-тағы ішкі су жолдарында жүк тасымалдау үшін қолданылған, бір реттік саяхатқа арналған, жазық түбі бар қайық – flatboat туралы біліңіз. Тарихы, құрылысы, пайдалануы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флаттбоут (немесе браудхорн) – АҚШ-тың ішкі су жолдарында жүк пен жолаушыларды тасымалдауға қолданылатын, тіктөртбұрышты, жазық түбі және тік қабырғалары бар қайық. Оның мөлшері кез келген болуы мүмкін, бірақ негізінен ол үлкен, мықты корпусқа ие болған. Флаттбоут көбінесе бір бағытты (ағыс бойымен) кеме болып табылады және көздеген жеріне жеткен соң, әдетте, ағашқа бөлінетін.
A flatboat (or broadhorn) was a rectangular flat bottomed boat with square ends used to transport freight and passengers on inland waterways in the United States. The flatboat could be any size, but essentially it was a large, sturdy tub with a hull. A flatboat was almost always a one way (downstream) vessel, and was usually dismantled for lumber when it reached its destination.
Ерте тарих
Жапсарлас қайықтармен сауда 1781 жылы Пенсильвания фермері Джейкоб Йодер Мононгахела өзеніндегі Олд Редстоун бекінісінде алғашқы жапсарлас қайықты құрап бастады. Йодердің ата-бабалары Швейцариядан көшіп келген, онда жүздеген жылдар бойы жүктерді өзенмен тасымалдау үшін қолданылатын кішкентай баржалар – вейдлингтер кең таралған. Йодер ұнды Огайо және Миссисипи өзендері арқылы Нью-Орлеан портына тасымалдады. Басқа жапсарлас қайықтар да осы үлгіні қолданып, өзен ағысын пайдаланып Нью-Орлеанға жеткізді, онда олардың өнімдері теңіз арқылы тасымалданатын. Соғысқа дейінгі кезеңде жапсарлас қайықтар АҚШ-тағы ең маңызды тасымалдау құралдарының бірі болды. 1812 жылғы соғысқа дейінгі жапсарлас қайықтармен сауда кейінгі кезеңдерге қарағанда нашар ұйымдастырылған және кәсіби емес еді. Жапсарлас қайықтарды әдетте егінді таситын шаруалар өздері жасап, басқарды. Өзенді сәтті жүзу үшін олардың ені 20 футқа (шамамен 6 метрге) дейін шектелген, бірақ ұзындығы 20-ден 100 футқа (шамамен 6-дан 30 метрге) дейін болуы мүмкін еді. Жапсарлас қайықтарды шектеулі құралдармен және оқытумен біліктілігі төмен фермерлер де құрастыра алатын, бұл оларды Ескі Солтүстік-Батыс және Жоғарғы Оңтүстік аймақтарындағы шалғай орналасқан фермерлер үшін өте қолайлы тасымалдау құралына айналдырды. Фермерлер егін жинағаннан кейін өзен бойымен сапарға шығатын. Қайықтардың өздері әдетте Нью-Орлеанда ағаш ретінде пайдаланылды, өйткені оларды өзенге қарсы сапарға шығару қиын болды. Қайықпен қайтып оралу жолы ұзақ және әдетте қиын болды. Адам күшімен қозғалатын келл қайығында сапар жасау қымбатқа соқты және Миссисипи өзенін көтерілу үшін апталар қажет болды. Солтүстікке қарай жаяу жүруге үш айға жуық уақыт керек болды. Орталық Батыстағы фермер үшін жапсарлас қайық – маңызды инвестиция болды. 1800 жылы оны құруға шамамен 75 доллар жұмсалды (бұл соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең), бірақ ол 3000 долларға дейін тауар тасымалдай алатын. Бұл жапсарлас қайықтарды Нью-Орлеанда шамамен 16 долларға сатуға болып, бастапқы инвестицияның бір бөлігін қайтаруға мүмкіндік берді. Жапсарлас қайықтар Нью-Орлеанға жүгері, бидай, картоп, ұн, сабан, темекі, мақта және виски сияқты әртүрлі ауылшаруашылық өнімдерін тасымалдады. Сондай-ақ, тауық, сиыр, шошқа сияқты малдар да жапсарлас қайықтармен Миссисипи өзенімен төмен ағып келді. Индиана штатының тумасы Мей Эспей Уоррен жас кезінде Миссисипи өзенімен мыңдаған тауықпен жүктелген жапсарлас қайықты көргенін еске алды. Ескі Солтүстік-Батыстан келген басқа да шикізаттар, мысалы, ағаш және темір де Нью-Орлеанға сату үшін Миссисипи өзенімен жіберілді. Миссисипи өзенінің бойындағы көптеген американдық қалалар жапсарлас қайықтармен сауданың мүмкіндіктерінің арқасында өркендеді. Нью-Орлеан Миссисипи өзенімен төмен ағып келетін жапсарлас қайықтар үшін соңғы пункт болды және мұхиттарға жүктердің көп бөлігі сол жерден жіберілді. Американың тағы бір ірі сауда қаласы Цинциннати алғашқыда жапсарлас қайықтармен саудаға негізделген. Бұл қаладағы ірі ағаш кесетін зауыттар өзенмен төмен ағып келетін ауыр ағаштарды өндірді, сонымен қатар ол шошқа саудасының ірі орталығына айналды. Мемфис (Теннесси) және Браунсвилл (Пенсильвания) сияқты басқа қалалар жапсарлас қайықтармен саудагерлерді жабдықтау және қамтамасыз ету орталықтарына айналды.
The flatboat trade first began in 1781, with Pennsylvania farmer Jacob Yoder building the first flatboat at Old Redstone Fort on the Monongahela River. Yoder's ancestors immigrated from Switzerland, where small barges called weidlings are still common today, having been used for hundreds of years to transport goods downriver. Yoder shipped flour down the Ohio River and Mississippi River to the port of New Orleans. Other flatboats would follow this model, using the current of the river to propel them to New Orleans where their final product could be shipped overseas. Through the antebellum era, flatboats were one of the most important modes of shipping in the United States. The flatboat trade before the War of 1812 was less organized and less professional than during later times. Flatboats were generally built and piloted by the farmers whose crops they carried. They were limited to 20 feet (or approximately 6 meters) in width in order to successfully navigate the river, but could range from 20 to 100 feet (or approximately 6 to 30 meters) in length. Flatboats could be built by unskilled farmers with limited tools and training, which made them an ideal mode of transport for isolated farmers living in the Old Northwest and the Upper South. Farmers could make the journey down the river after the harvest. The boats themselves were usually salvaged for lumber at New Orleans, because they could not easily make the journey upriver. A boatman's return journey up the river was long and usually arduous. Passage on a (human powered) keelboat was expensive and took weeks to make the journey up the Mississippi. Returning to the northern reaches on foot required about three months. A flatboat itself was a serious investment for a Midwestern farmer. One generally cost about $75 to construct in 1800 (which was 75.0 in 1800 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), but could carry up to $3,000 worth of goods. These flatboats could typically be salvaged for around $16 in New Orleans, recouping some of the initial investment. Flatboats carried a variety of goods to New Orleans, including agricultural products like corn, wheat, potatoes, flour, hay, tobacco, cotton, and whiskey. Livestock such as chickens, cows, and pigs also made their way down the Mississippi in flatboats. Indiana native May Espey Warren recalled that as a young girl she saw a flatboat loaded with thousands of chickens headed down the Mississippi. Other raw materials from the Old Northwest, like lumber and iron, were also sent down the Mississippi to be sold in New Orleans. Many American cities along the river network of the Mississippi boomed due to the opportunities that the flatboat trade presented. New Orleans was the final destination for most flatboats headed down the Mississippi, and it was from there that most of the goods were shipped on the oceans. Cincinnati, another major American trading city, first built itself on the flatboat trade. Its large sawmills produced most of the heavy lumber sent downriver on flatboats, and it also became a large hub for the pork trade. Other cities, like Memphis, Tennessee and Brownsville, Pennsylvania became hubs for outfitting and supplying flatboat traders.
Бу кемелерінің пайда болуы
Бу кемесінің ойдағыдай табылуы flatboat сапарларының құнын айтарлықтай төмендетті және соғысқа дейінгі кезеңде сауданың гүлденуіне ықпал етті. 1810 жылдары Миссисипиге енгізілген бу кемесі flatboat экипаждарының кері жолға уақытын едәуір қысқартты. Жаңа Орлеанға жеткен соң көптеген flatboat экипаждары кемелерін батырып, өзен жоғары бу кемелерімен жол ақысын төлеп сапарлады. Бұрын көптеген flatboat саяхаттары үш айға созылса, енді бірнеше күннің ішінде аяқталады. Еңбекақының төмендеуі flatboat пайдалану құнын күрт азайтып, табысты арттырды. Кейде бу кемелері flatboat жүк тиелген кемелерді де өзен жоғары сүйреп апатын, бұл flatboat операторларына кері сапарда да пайда табуға мүмкіндік берді. Осылайша, бу кемелерінің пайдалануы flatboat индустриясының 1814 жылы Жаңа Орлеанға 598 келуден 1847 жылы 2792 келуге дейін өсуіне себеп болды. Бу кемесі flatboat экипаждарының сипатын да өзгертті, оларды кәсіби және білікті етті. Бу кемелерімен өзен жоғары қайту flatboat экипаждарына жылына бірнеше сапар жасауға мүмкіндік берді, яғни экипаж flatboatпен ғана күн көріс таба алатын. Бұл экипаждар бұрынғы «дилер flatboatшылар» немесе «сатушы flatboatшылар» емес, «агент flatboatшылар» деп аталды, олар үшін flatboatпен айналысу маусымдық жұмыс еді. Бұл өзгеріс flatboat индустриясына үлкен пайда әкелді, себебі ол кемелердің апатқа ұшуын және жүктердің жоғалуын едәуір азайтты. Өзендердің жағдайының жақсаруы да көмектесті, ал тәжірибелі flatboat экипаждары 1822 жылы жүктердің жоғалуын 1 362 500 доллардан 1832 жылы 381 000 долларға дейін азайта алды.
The invention of the steamboat greatly reduced the costs of flatboat journeys, and caused the trade to boom through the antebellum period. Introduced to the Mississippi in the 1810s, the steamboat greatly reduced the time of the return journey for flatboat crews. After reaching New Orleans, many flatboat crews scuttled their craft and bought passage on steamboats upriver. What had once been a three month hike for many flatboaters now took only days. These reduced labor costs saw flatboat operating costs plummet and profits boom. In some cases steamboats would also drag cargo carrying flatboats upriver, allowing flatboat operators to profit on the return journey as well. These uses of steamboats caused the flatboat industry to grow from 598 arrivals in New Orleans in 1814 to 2,792 arrivals in 1847. The steamboat also changed the nature of flatboat crews, making them more professional and more skilled. Returning upriver on steamboats allowed flatboat crews to make multiple journeys per year, which meant that a crew could earn a living wage simply by flatboating. These crews were known as "agent boatmen," as opposed to the earlier "dealer boatmen" or "peddler boatmen" for whom flatboating was only a seasonal job. This change ended up benefiting the flatboat industry significantly, because it seriously reduced wreckage and loss of cargo. River improvements also helped, and experienced flatboat crews were able to reduce cargo losses from $1,362,500 in 1822 to $381,000 in 1832.
Құлдырау
Ауа кемелері саудасы соғысқа дейінгі кезеңде өте қарқынды және пайдалы болды, оған пароходтар (кейін теміржолдар) өзен ағысына қарсы қайта оралуға көмектесті. Бірақ, осы технологиялардың өзі, бұрын ауа кемелері саудасын едәуір тиімді еткен болатын, ақырында Миссисипи өзенінде ауа кемелері саудасын тоқтатып, ауа кемелерін қолданыстан шығарды. Пароходтар мен теміржолдар ауа кемелерінен жүкті әлдеқайда жылдам тасымалдай алды, сондай-ақ жүкті өзен ағысымен де, қарсы да жеткізе алды. 1857 жылы Нью-Орлеанға барлық 541 ауа кемесі жетті, бұл 1847 жылы жеткен 2792 кемеден кем, сонымен қатар 1814 жылы Миссисипи өзенімен төмен сапарлаған 598 кемеден де азырақ болды.
The flatboat trade stayed vigorous and lucrative throughout the antebellum period, aided by steamboats (and later by railroads) in returning crews upriver. However, these same technologies, which earlier had made the flatboat trade significantly more efficient, would eventually overtake the flatboat trade along the Mississippi and render flatboats obsolete. Steamboats and railroads simply carried freight much more quickly than flatboats, and could bring cargo upriver as well as downriver. By 1857, only 541 flatboats reached New Orleans, down from 2,792 in 1847, and also fewer than the 598 flatboats that had traveled down the Mississippi in 1814.