Кіріспе

Пазл ойынының түрі

Пазл аңдысы (кейде рuzzlehunt) – командалар бірнеше жұмбақты шешу үшін жарысатын, олардың көпшілігі метажұмбақтар арқылы байланысты болатын іс-шара. Пазл аңдысының жұмбақтары әдетте оларды қалай шешуге болатыны туралы тікелей нұсқаулармен келмейді; қажетті жолды табу – жұмбақтың өзінің бір бөлігі. Мұндай аңдыстар белгілі бір орында, бірнеше орында немесе интернет арқылы ұйымдастырылуы мүмкін.

Жалпы құрылым

Аңқаша іздеу жұмбағында оны қалай шешу керектігі туралы тікелей нұсқаулар болмайды, бірақ шешушілерден шешу жолын өздері анықтау қажет. Жұмбақты шешу әдісі жұмбақтың атауы мен оның "қосымша мәтінінде" көрсетілуі мүмкін. Кейбір жұмбақтарда кроссвордтар, паззлдар, криптограммалар және басқалар сияқты таныс жұмбақ түрлерінің элементтері кездесуі мүмкін, бірақ олар көбінесе шешушілер анықтауы тиіс осындай жұмбақтардың қалыпты құрылымынан тыс қосымша өзгешелікке ие. Басқа жұмбақтарда механикасын шешушілердің бастапқыдан есептеп шығаруы керек жаңа құрылымдар болуы мүмкін. Аңқаша іздеу жұмбағының шешімі әдетте сөз немесе сөз тіркесі болады. Жұмбақтың негізгі бөлігі шешілгеннен кейін соңғы жауапты табу процесі "экстракция" деп аталады. Жауапты табу үшін, мысалы, жұмбақтың негізгі бөлігінде келтірілген сөздер мен сөз тіркестерінен белгілі бір әріптерді таңдау, негізгі жұмбақтың шешімін Брайль немесе Морзе коды сияқты кодтау жүйелері тұрғысынан түсіндіру, немесе негізгі жұмбақты шешу үшін қолданылған амалдарды негізгі жұмбақтың нәтижесіне қайта қолданып, сол нәтижені алу қажет болуы мүмкін. Аңқаша іздеудегі жұмбақтар тобы көбінесе метажұмбақпен байланысты, ол басқа ("көмекші") жұмбақтардың жауаптарын біріктіруге немесе салыстыруға негізделген жұмбақ. Кейбір метажұмбақтар үшін (кейде "қабық" метажұмбақтар деп аталады) көмекші жұмбақтардың жауабын шешушілерге бөлек берілген жұмбақ құрылымына енгізу керек; ал басқалары үшін ("таза" метажұмбақтар) көмекші жұмбақтардың жауабы ғана метажұмбақты шешу үшін қажетті барлық ақпаратты ұсынады. Белгілі бір жерде өткізілетін аңқаша іздеуде "айналып жүру" элементтері болуы мүмкін, онда шешушілер белгілі бір жұмбақтарды шешу үшін нақты орындарға баруға бағытталады.

Құралдар

Қатысушылар көбінесе Discord сияқты әлеуметтік чаттарды және Google Sheets сияқты электрондық кестелерді бірлесіп жұмыс істеу және ақпаратты ұйымдастыру үшін пайдаланады. Көптеген жұмбақ іздеулер онлайн ақпаратты қамтиды, сондықтан шешушілер ақпарат жинау үшін көбінесе интернетті қолданады. Бұған қоса, кейбір онлайн құралдар жұмбақ іздеу және ұқсас іс-шаралар үшін арнайы қолданылады. Nutrimatic сияқты үлгіні анықтау құралдары сөздер мен сөз тіркестерін іздеуге және толықтыруға мүмкіндік береді.

Тарих

Пазл іздеудің ең алғашқы мысалдарының бірі – Брэд Шефердің 1981 жылы бастаған MIT Mystery Hunt. Кейінгі MIT Mystery Hunt іздеулерінде жұмбақтарды біріктіретін ортақ тақырып қолданылады. Пазл іздеулердің танымалдылығы мен көлемі арта келе, Мельбурн университеті және Карнеги-Меллон университеті сияқты басқа да университеттер өз пазл іздеулерін жасады. Пазл іздеу авторлары турларды ұйымдастырудың жаңа тәсілдерін де енгізеді. Фогги Брюм P&A журналын құрды, ол пазл іздеу жұмбақтарын журналға енгізеді. Интернеттің одан әрі дамуы видеолар мен ойындарды қоса алғанда, цифрлық орталарды пайдалануға мүмкіндік берді. Кейбір командалар пазл іздеулерде қатысып, сонымен қатар өз онлайн пазл іздеулерін жасап тұрады. Олар GPH сайты сияқты ашық кодты іздеу платформаларын жасайды, бұл одан да көп топтарға онлайн пазл іздеулер ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Көптеген іздеулер Дэн Эгнор жасаған Puzzle Hunt Calendar-де бөліседі.

Жарысқа қатыспайтын жұмбақ аулау

Жеке адамдар немесе командалар смартфондарында ClueKeeper сияқты бағдарламалық қамтамасыздарды пайдаланып, жұмбақтарды іздеу сияқты бәйгеге қатыса алады. Бірақ, кейбіреулері үйде ойнау үшін жасалған.