1865 жылғы «Brother Jonathan» кемесінің қасіреті

Кіріспе

1865 жылы батып кеткен американдық аспалы кемесі +Братан Джонатан

Братан Джонатан – 1865 жылдың 30 шілдесінде Калифорния штатының Крессент-Сити қаласының жағалауындағы Пойнт-Сент-Джордж маңында белгісіз жартасқа соқтығып батқан аспалы кеме. Кемеде 244 жолаушы мен экипаж, сондай-ақ, көп мөлшерде алтын жүк болған. Тек 19 адам ғана құтқарылды, бұл АҚШ-тың Тынық мұхиты жағалауындағы ең ірі кеме апаты саналады. Жолаушылар мен экипаж тізімі бойынша, 225 адам қаза тапқан деп есептеледі. Кеменің орны 1993 жылға дейін табылмай, 1996 жылы алтынның бір бөлігі қалпына келтірілді. Бұл кеме 1862 жылғы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы шешек эпидемиясын бастауға да себеп болды, нәтижесінде аймақта мыңдаған жергілікті халық қаза тапты.

Бастапқы құрылыс

Кеме Перрин, Паттерсон және Стэк тарапынан Бруклиндегі Уильямсбург қаласында салынды және 1850 жылдың 2 қарашасында суға түсірілді. Ол Калифорниядағы алтын асыру кезеңінде кеме бизнесін жүргізуге тырысқан Нью-Йорктік Эдвард Миллс тапсырысымен салынған және Жаңа Англия аймарын бейнелейтін «Бауырлас Жонатан» кейіпкерінің құрметіне аталған. 1851 жылы салынған кезде кеменің ұзындығы 67 метр (220 фут), ені 11 метр (36 фут) болды. Оның маршруты Нью-Йорктан Панамадағы Чагреске дейін болды және алғашқы сапарында ол сол кездегі ең жылдам айнымалы сапарға – 31 күнге рекорд орнатты. Пассажирлер Панама тасмуынан өтіп, Калифорнияға басқа кемемен солтүстікке қарай жол тартатын. 1852 жылы кемені өз кемелерінің бірінің қирауына байланысты ауыстыру үшін бәсекелес желіде жұмыс істейтін Корнелиус Вандербильт сатып алды. Вандербильт «Бауырлас Жонатанды» Хорон мүйісінен айналып жүзіп, оны маршруттың Тынық мұхиты жағында пайдаланды. Сондай-ақ Вандербильт кемені көбірек жолаушыларды сыйдыру үшін қайта жабдықтады.

Қолданылуы

Вандербильт компаниясы Никарагуа арқылы жолаушыларды тасымалдауға эксклюзивті келісімшартқа ие болған, бірақ 1856 жылы Никарагуа үкіметі осы келісімді бұзды. Кеме кейін капитан Джон Райтқа сатылып, «Комодор» деп қайта аталды және Батыс жағалау бағыттарында, соның ішінде Сан-Францискодан Британдық Колумбияға дейін, алтын іздеушілер Фрейзер каньонының алтын асыруына (Gold Rush) баратын кезде жүріп тұрды. Кеме Орегон штатының тарихында шағын, бірақ символдық рөл атқарды. Президент Джеймс Бьюкенен 1859 жылдың 14 ақпанында Орегонды Одаққа қабылдау туралы заңға қол қойғаннан кейін, жаңалық Сент-Луиске телеграф арқылы жіберілді, кейін дилижанспен Сан-Францискоға жеткізілді және 10 наурызда «Комодорға» тиелінді. 15 наурызда кеме Портлендке жетіп, Орегон халқына штат мәртебесі туралы ресми хабарламаны жеткізді. 1861 жылға қарай кеме тозуға ұшырап, Калифорниялық бу кемелер компаниясына қайта сатылды, олар оны жаңартып, «Brother Jonathan» атты бастапқы атын қайта берді және Сан-Францискодан Портленд арқылы Ванкуверге қарай солтүстік бағытқа қойды, бұл іздеушілерге Salmon River Gold Rush-те жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Келесі бірнеше жылда кеме Тынық мұхитының жағалауындағы ең жақсы бу кемелерінің бірі ретінде танылды, өйткені ол ең жылдам кеме болып саналды – әр бағытқа алпыс тоғыз сағат жұмсады. Алайда, 1865 жылдың жазында кеме Колумбия өзенінде баркентинмен соқтығысып, корпусына зақым келтірді. Кеме капитаны Сэмюэл ДеВулф, кемеге басшылықты маусымда ғана алған болатын, кемені құрғақ докта жөндеуді ұсынды, бірақ компания жөндеу жұмыстарын суда тұрған күйінде жүргізді, себебі жүктің үлкен кезек пайда болған еді.

Қазіргі заманғы қалпына келтіру жұмыстары

Жонатан бауырлас Крессент-Ситиден шамамен 13 шақырым қашықтықта суға батқанына қарамастан, дауылдар, тас-талқанды жолдар, су асты ағымдары және қараңғылық оны табуға кедергі келтірді. Технологияны жетілдіру қажет болды, сондай-ақ кемені табу үшін зерттеушілер өздерінің болжамдарын өзгертуі керек еді. 1993 жылғы экспедицияның соңғы күні Deep Sea Research (DSR) ұйымының өкілдері кеме су астында 3 шақырымдай қашықтықтағы жартасқа соғылып, түбіне батқанын анықтады. Дональд Найт (әкесі апаттың бір бөлігін тапқан болатын) басқарған шағын суасты кемесі, қауіпті жағдайларда 1993 жылдың 1 қазанында кемені күтілген жерде тапты. Уақыт өте келе, команда 84 метр тереңдіктен артефакттарды алып көте бастады. 1996 жылы суасты кемесі түбінде "жыпылықты" байқады, бұл қызығушылықты оятты. 1996 жылдың 30 тамызында суға түсушілер 1860 жылдарға жататын, жақсы сақталған 875 алтын монетаны тапты. Соңғы кезде құтқарушылар 1207 алтын монетаны, көбінесе 20 долларлық "қос бүркіттерді" таба алды. Көптеген басқа заттардың арасында 19 ғасырға тән кесілген кристалдан жасалған шерри бокалдары, ақ фарфор табақтар, сыра кружкалары, терракота ыдыстар (бұрын Германиядан әкелінген минералды су сақтаған), әртүрлі шыны ыдыстар, кеселер, шыны банкалар, көп қырлы құтылар, шарап және шампан бөтелкелері, тауарлармен толтырылған жәшіктер (балта саптары мен есік тұтқаларын қоса алғанда) және дәрілік эссенциялар болды. Құтқару жұмыстары жүріп жатқанда, құтқарушылар, Калифорния штаты және нумизматикалық сарапшылар арасында көптеген сот даулары туды. Калифорния штаты кеме апатына және оның жағалауына жақын жерде табылған барлық нәрсеге құқығы бар екенін заңды түрде мәлімдеді. Штат "тарихи кеме апаттарына" құқық беретін кең ауқымды заң қабылдап, құтқарушылардың меншік құқығына қарсы күресті. Әрбір сот Калифорнияның ұстанымымен келіспесе де, ұқсас мүдделерді қорғайтын бірнеше штат сот процесіне қосылды. Ақырында, 1998 жылы АҚШ Жоғарғы Соты бірауыздан қолданыстағы федералды заңның басымдығын мойындады, штат заңдарын конституцияға қайшы деп жариялады және құтқарушылардың пайдасына шешім шығарды. Дегенмен, Калифорнияның шенеуніктері DSR-ға олар шындықты ескере отырып, Жоғарғы Сотқа қайтадан шағымдануға дайын екендерін мәлімдеді, сондай-ақ штат соңғы келісім бойынша табылған алтынның 20 пайызын және апаттың өзін алды. 1999 жылдың 29 мамырында Лос-Анджелесте өткен аукционға 500-ден астам ұсынушы қатысты, онда DSR-дың алтын монеталары сатылды. Оның 1006 монетасының сатылуынан 6,3 миллион доллар түсті. Бұл сондай-ақ 1892 жылға дейін құрылысы аяқталмаған Сент-Джордж риф маягын салуға рұқсат берді. Крессент-Ситидегі Брат Джонатан Vista Point-та қайтыс болғандарға арналған мемориал орнатылған, ол Калифорния тарихи ескерткіші № 541 ретінде тіркелген. Кеме апаты тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Deep Sea Research табылған артефакттарды сақтау үшін зертхана құрды, оны жергілікті тарихи қоғам басқарады - Del Norte County Historical Society. Құтқарушылар сонымен қатар нумизматиктер Роберт Р. Джонсон, Рональд Ф. Умиле және Константин Балтер сияқты ұлттық сарапшыларды шақырды, олар осы жұмыстарда еріктілермен бірге жұмыс істеді. Кеменің рулі Портлендтегі бір мейрамханада сақталған.

Despite the fact that Brother Jonathan sank just 8 mile (13 km) from Crescent City, the storms, rocky passageways, underwater currents, and underwater darkness prevented it from being found. Technology needed to improve and explorers had to change their assumptions before the ship could be found. On the last day of their 1993 expedition, men involved with Deep Sea Research (DSR) decided that the ship had drifted underwater to hit bottom 2 mile (3 km) from where it smashed into the rock. Led by Donald Knight (whose father had found a piece of the wreckage), and under risky conditions, a mini sub discovered the ship in the predicted location on October 1, 1993. Over time, the team began to bring artifacts back from a depth of 275 feet (84 m). In 1996, a mini sub passed a "glint" on the bottom, raising curiosity. On August 30, 1996, divers found 875 gold coins from the 1860s in near mint condition. Over time, the salvors recovered 1,207 gold coins, primarily $20 double eagles. Among the thousands of other items eventually raised were 19th century cut crystal sherry glasses, white porcelain plates, beer mugs, terracotta containers (once holding mineral water from Germany), glassware, cups, glass containers, multi faceted cruet bottles, wine and champagne bottles, crates of goods (including axe handles and doorknobs) and tinctures of medicine. While recovery efforts were being conducted, lawsuits abounded involving the salvors, the State of California, and numismatic experts. California took the legal position that it owned the rights to the wreck and everything located close to its shores. As the state had enacted a broad law granting it these rights to "historical shipwrecks", it fought the salvor's claims of ownership. Although every judge along the way disagreed with California's position, a number of states with similar interests joined in the legal battle. Finally, the U. S. Supreme Court in 1998 unanimously held that existing federal law held precedence, declared the state's law(s) unconstitutional, and ruled for the salvors. However, California officials told DSR that they would take the fight up again to the Supreme Court on the facts, and the state received 20 percent of the recovered gold in a final settlement, as well as ownership of the wreck itself. In the first legally recognized sale of all of the salvors' gold discovered from a sunken treasure ship, more than 500 bidders attended the auction of DSR's gold coins on May 29, 1999, in Los Angeles. The sale of its 1006 coins fetched a total of $6.3 million. It also resulted in approval to build the St. George Reef Lighthouse, though construction was not completed until 1892. A memorial for the deceased, registered as California Historical Landmark No. 541, sits at Brother Jonathan Vista Point in Crescent City. The shipwreck is listed in the National Register of Historic Places. Deep Sea Research set up a conservation lab for the recovered artifacts that was run by the local historical society in Crescent City, the Del Norte County Historical Society. The salvors also hired national experts including numismatists Robert R. Johnson, Ronald F. Umile, and Konstantin Balter to work with the volunteers in these efforts. The ship's wheel can be found in a restaurant in Portland.