Кіріспе

Грекиялық математик және физик

Деметриос Христодулу (Δημήτριος Χριστοδούλου; 19 қазан 1951 жылы туған) – грек математигі және физигі, ол Сержиу Клайнерманмен бірге арнайы салыстырмалылықтың Минковский кеңістік-уақытының сызықтық емес тұрақтылығын жалпы салыстырмалылық теориясы шеңберінде дәлелдегенімен әйгілі болды. Христодулу 1993 жылы MacArthur стипендиясын алған.

Ерте өмір

Кристиодулу Афинада дүниеге келді және 1971 жылы Джон Арчибальд Уилердің жетекшілігімен Принстон университетінен физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Калтех, CERN және Макс Планк физика институтындағы уақытша қызметтен кейін ол математика профессоры болды, бірінші Сиракуза университетінде, содан кейін Курант институтында және Принстон университетінде, ал Швейцариядағы Цюрихтегі ЭТХ-да математика және физика профессоры болып соңғы лауазымын атқарды. Ол Клайнерманмен бірлесіп жазған еңбегінде олардың тұрақтылық нәтижесін дәлелдеу толыққанды сипатталған. Сол жылы ол Макартур стипендиясын иеленді. 1991 жылы ол гравитациялық толқын детекторының сынақ массалары гравитациялық толқынның өтуінен кейін өзгеріске ұшырайтынын көрсететін мақала жариялады, бұл эффект "сызықтық емес жад эффектісі" деп аталды. 1987–1999 жылдары ол сфералық симметриялы, өзін-өзі гравитациялық тартымға ұшырататын скалярлық өрістің гравитациялық құлауы және қара тесіктердің пайда болуы, сондай-ақ олармен байланысты кеңістік-уақыт сингүлярлықтары туралы бірнеше мақала жариялады. Ол сонымен қатар қара тесік ішінде жасырылмаған сингүлярлықтардың да болатынын көрсетті. Бірақ ол мұндай "жаланаш сингүлярлықтардың" тұрақсыз екенін дәлелдеді. 2000 жылы Кристиодулу вариациялық принциптен (немесе "әрекет принципінен") туындайтын бөлшектік дифференциалдық теңдеулердің жалпы жүйелері туралы кітап жариялады. 2007 жылы ол үш өлшемді сұйықтықтардағы соққы толқындарының қалыптасуы туралы кітап шығарды. 2009 жылы ол тұрақтылық нәтижесін толықтыратын нәтижені дәлелдеген кітап жариялады. Яғни, жеткілікті күшті гравитациялық толқындар ағыны қара тесіктің пайда болуына әкеледі. 2019 жылы ол жеке бастапқы шарттары бар еркін шекаралық мәселені зерттеу арқылы соққы толқындарының қалыптасу нүктесінен кейінгі дамуын қарастыратын кітап жариялады.

Марапаттар

Кристиодулу Америка математикалық қоғамының беделді сыйлығы – Бохер мемориалдық сыйлығының иегері. Бохер сыйлығының мақтау қағазында оның сфералық симметриялық скалярлық өрістегі жұмысы, сондай-ақ Минковский кеңістік-уақытының тұрақтылығы жөніндегі еңбегі айтылады. 2008 жылы ол гравитация саласындағы Томала сыйлығымен марапатталды. 2011 жылы ол Ричард С. Гамильтонмен бірге «Лоренц және Риман геометриясындағы сызықтық емес дербес дифференциалдық теңдеулердегі жоғары инновациялық еңбектері және олардың жалпы салыстырмалылық теориясы мен топологияға қолданылуы» үшін математикалық ғылымдар саласындағы Шоу сыйлығын жеңіп алды. Кристодулуға арналған мақтау қағазында гравитациялық толқындардың әсерінен қара тесіктердің қалыптасуы жөніндегі жұмысы, сондай-ақ сфералық симметриялық өзін-өзі гравитациялайтын скалярлық өріс туралы және Клайнерманмен бірлескен Минковский кеңістік-уақытының тұрақтылығы жөніндегі оның бұрынғы жұмыстары еске алынады. Кристиодулу – Америка өнер және ғылым академиясының және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі. 2012 жылы ол Америка математикалық қоғамының феллосы атанды. 2014 жылы Сеулде өткен Халықаралық математиктер конгресінде (ICM) пленарлық баяндама жасады. 2016 жылдан бері ол Academia Europaea мүшесі. 2021 жылы оған Анри Пуанкаре сыйлығы табысталды.