Елордасы ең ірі қала емес елдер тізімі

Кіріспе

Ешқандай ел жоқ. Елордасы ең ірі қаласы емес елдер тізімі – ең көп халқы бар қала емес егемен мемлекеттер тізімі.

Тізім

Ел Астанасы Халық саны Ең ірі қала Халық санының арақатынасы Кэнберра 426,704 Сидней 5,312,163 12.6 1913 жылы құрылғаннан бері жоспарланған қала, Кэнберра Австралияның астанасы болып табылады. Дегенмен, ұлттық парламент 1927 жылға дейін Мельбурн қаласында орналасқан. Бельмопан 20,621 Белиз қаласы 61,762 3.07 Белиз қаласы 1970 жылға дейін астана болды. Порто-Ново 264,320 Котону 761,100 3.4 Котону – де-факто астана және үкімет орналасқан жер. Екі қала да бір мегаполистің құрамына кіреді. Сукре 259,388 Санта-Крус-де-ла-Сьерра 1,453,549 7.1 Ла-Пас – де-факто астана, үкімет орналасқан жер, Боливияның үшінші ірі қаласы және екінші мегаполистің орталығы. Бразилиа 3,500,000 Сан-Паулу 12,252,023 4.25 Бразилиа – жоспарланған қала және 1960 жылы ашылғаннан бері астана болып табылады. Рио-де-Жанейро 1763 жылдан 1960 жылға дейін астана болды. Бразилиа – Бразилиядағы халық саны бойынша үшінші қала және ең ірі мегаполистің жетіншісі. Гитега 41,944 Бужумбура 1,092,859 26.06 Бужумбура 2019 жылға дейін астана болды. Яунде 1,430,000 Дуала 2,000,000+ 1.4 Яунде – Камерунның екінші ірі қаласы. Оттава 1,017,449 Торонто 2,794,356 3.08 Торонто 1849 жылдан 1852 жылға дейін және 1856–1858 жылдары Канаданың Біріккен провинциясының астанасы болды. Кейбір жылдар бойы Кингстон де-факто астана болды, бірақ 1841 жылы Канаданың Біріккен провинциясын құру кезінде бұл ресми болуы керек болды. Көптеген келіспеушіліктер болды, бірақ королева Виктория өзінің шешімін (үштен көп дауыспен қолдау тапты) Оттава болуы керек деп жариялады. Пекин 22,000,000 Шанхай 30,484,300 1.39 Пекин – Қытайдың Чунцин және Шанхайдан кейінгі үшінші ірі қаласы, бірақ Чунциннің халқына ауылдық тұрғындардың үлкен саны кіреді, ал қалалық аймақта 18 миллионға жуық адам тұрады. Шанхайда 24 миллионнан астам қалалық тұрғын бар. Кито 1,763,275 Гуаякиль 2,650,288 1.5 Малабо 187,302 Бата 250,770 1.34 Астана Малабо Экваториальдық Гвинеяның екінші ірі қаласы. Оның орнына қазіргі уақытта салынып жатқан Ояла қаласын салу жоспарлануда. Банжул 31,301 Серрекунда 337,000 2.18 Нью-Дели 249,998 Мумбай 20,000,000 80 1912 жылы астана Калькуттадан (қазіргі Колката) Нью-Делиге көшірілді. Көршілес Дели қаласы бұрыннан бар еді, ол бұрын Моғол империясының астанасы болып қызмет еткен. Иерусалим (шектеулі танылу) 363,095 (Шығыс Иерусалимді қоспағанда) Тель-Авив 460,613 1.2 Шығыс Иерусалимді қоса алғанда, Иерусалим Израильдің ең ірі қаласы болар еді (халық саны 936,425-ке дейін өседі), алайда Шығыс Иерусалимнің Израильге қосылуы халықаралық деңгейде танылмаған. Егер Шығыс Иерусалим Израильден тыс болса, ең үлкен қала Тель-Авив болар еді. Ямуссукро 200,659 Абиджан 4,348,000 21.7 1983 жылға дейін Абиджан астана болды. Астана 743,014 Алматы 1,450,095 1.95 Алматы 1927 жылдан 1997 жылға дейін астана болды. Астана 2019 жылдан 2022 жылға дейін Нұр-Сұлтан деп аталды. 2022 жылдың қыркүйегінде президент Қасым-Жомарт Тоқаев қаланың бұрынғы Астана атына қайта оралатындығын жариялады. 17 қыркүйекте ол Астана атауын қалпына келтіру үшін конституцияға өзгерістер енгізген заңға қол қойды. Вадуц 5,109 Шаан 6,039 1.14 Вадуц – Лихтенштейннің екінші ірі қаласы. Екі қала да бір мегаполистің құрамына кіреді. Паликир 5,000 Вено 13,000 1.4 Паликир – Микронезияның екінші ірі қаласы. Валлетта 5,827 Сент-Полс шығанағы 29,097 6.62 Валлетта Орталық аймақтың бір бөлігі, 111,994 тұрғыны бар конгломерация. Рабат 627,000 Касабланка 4,150,000 6.62 Рабат – Марокконың ең ірі жетінші қаласы. Найппидау 925,000 Янгон 4,346,000 4.7 Янгон 2006 жылға дейін астана болды. Найппидау – негізінен ауылдық округ, үздіксіз қалалық аймақ емес. Веллингтон Окленд Окленд 1841–1865 жылдары астана болды, ал Рассел 1840–1841 жылдары. Абуджа 778,567 Лагос 7,937,932 10.2 Лагос 1991 жылға дейін астана болды. Исламабад 1,014,825 Қарачи 14,910,352 14.69 1947 жылдан 1958 жылға дейін Қарачи астана болды. Исламабад – Равалпинди-Исламабад мегаполистік аймасының бөлігі. Нгерулмуд 0 Корор 11,200 Корор 2006 жылға дейін астана болды. Манила 1,780,148 Кесон қаласы 2,936,116 1.67 Маниланың солтүстік-шығысындағы Кесон қаласы Филиппиннің тәуелсіздік алғаннан кейін 1948 жылдан 1976 жылға дейін болашақ постколониялық астанасы ретінде жоспарланған және ресми түрде жарияланған. 1990 жылғы санақ бойынша Филиппиннің ең үлкен қаласы ретінде Маниладан озып кетті. Сан-Марино 4,211 Серравалле 10,601 2.52 Претория 2,345,908 Йоханнесбург 3,888,180 1.66 Кейптаун (халық саны 3,5 млн) және Блумфонтейн (халық саны 370,000) тиісінше заң шығарушы және сот астанасы болып табылады. Шри-Джаяварденепура-Котте 115,826 Коломбо 642,163 5.54 Коломбо 1982 жылға дейін ресми әкімшілік астана болды, содан кейін ол коммерциялық астана болды. Берн 138,041 Цюрих 397,698 2.88 Швейцарияның заңды астанасы жоқ, бірақ Берн 1848 жылдан бері «федералды қала» деп белгіленген, екі парламенттік палатаның орнында. Бүгінде маңызды федералды органдар Лузаннада (ең маңыздысы: Федералды Жоғарғы сот), Цюрих, Люцерн, Беллинцона және Санкт-Галленде де орналасқан. 1798 жылға дейін швейцарлық штаттар кеңесі әртүрлі жерлерде жиналатын, көбінесе Люцерн, Цюрих, Баден және Фрауэнфельд қалаларында. 1798–1803 жылдары үш үкіметтік қала болды: Аарау, Люцерн және Берн. 1815–1848 жылдары кеңестің жиналатын орны екі жыл сайын Цюрих, Берн және Люцерн қалалары арасында ауысып тұрды. Тайвань Тайбэй 2,668,572 Жаңа Тайбэй 4,004,367 1.5 Додома 324,347 Дар-эс-Салам 2,497,940 7.70 Дар-эс-Салам 1974 жылға дейін астана болды. Порт-оф-Спейн 49,000 Чагуанас 67,400 1.37 Екі қала да бір мегаполистің құрамына кіреді. Анкара 5,150,072 Стамбул 14,377,018 3.4 Стамбул (Константинополь ретінде) 1453 жылдан 1922 жылға дейін Осман империясының астанасы болды. Абу-Даби 896,751 Дубай 2,262,000 2.52 Абу-Даби Біріккен Араб Эмираттарының екінші ірі қаласы. Вашингтон, округ Колумбия 705,749 Нью-Йорк қаласы 8,398,748 12.72 Нью-Йорк 1785–1790 жылдары астана болды және 1790 жылы ең ірі қала болды (қиындықпен келесі астана Филадельфиядан озып кетті, ол 1790 жылдан 1800 жылға дейін астана болды). Филадельфия астана болған кезде ұлттың екінші ірі қаласы болды. Вашингтон – АҚШ-тың 20-шы ірі қаласы, бірақ Вашингтон метрополиялық аймағы алтыншы орында (2017 жылы шамамен 6,216,589 адам). Ханой 8,053,663 Хошимин қаласы 8,993,082 1.1 Хошимин қаласы, бұрын Сайгон, бірігуге дейін Оңтүстік Вьетнамның астанасы болды.

Country Capital Population Largest city Population Ratio Notes Canberra 426,704 Sydney 5,312,163 12.6 A planned city, Canberra has been Australia's capital city since its foundation in 1913. However, the national parliament was based in Melbourne, Victoria until 1927. Belmopan 20,621 Belize City 61,762 3.07 Belize City was the capital until 1970. Porto Novo 264,320 Cotonou 761,100 3.4 Cotonou is the de facto capital with seat of government. Both cities are part of the same metropolitan area Sucre 259,388 Santa Cruz de la Sierra 1,453,549 7.1 La Paz is the de facto capital with seat of government, is the third largest city of Bolivia and is the center of the second metropolitan area. Brasília 3,500,000 São Paulo 12,252,023 4.25 Brasília is a planned city and has been the capital city since its inauguration in 1960. Rio de Janeiro was the capital from 1763 until 1960. Brasília is the third most populous city in Brazil, and the seventh largest metropolitan area. Gitega 41,944 Bujumbura 1,092,859 26.06 Bujumbura was the capital until 2019. Yaoundé 1,430,000 Douala 2,000,000 + 1.4 Yaoundé is the second largest city of Cameroon. Ottawa 1,017,449 Toronto 2,794,356 3.08 Toronto was the capital of the United Province of Canada from 1849 to 1852 and 1856–1858. For some years prior, Kingston was the de facto capital, but when it came time to form the United Province of Canada in 1841 this needed to be official. There was a lot of disagreement, but Queen Victoria made her ruling (supported by a vote with a majority of 3) that it should be Ottawa. Beijing 22,000,000 Shanghai 30,484,300 1.39 Beijing is the third largest city proper of China, after Chongqing and Shanghai, although the population of Chongqing includes a significant number of rural residents and the urban area has around 18 million people. Shanghai has more urban population at 24 million. Quito 1,763,275 Guayaquil 2,650,288 1.5 Malabo 187,302 Bata 250,770 1.34 The capital Malabo is the second largest city of Equatorial Guinea. It is to be replaced by the planned city of Oyala, currently under construction. Banjul 31,301 Serrekunda 337,000 2.18 New Delhi 249,998 Mumbai 20,000,000 80 In 1912, the capital was moved from Calcutta (now Kolkata) to New Delhi. The neighbouring city of Delhi already existed, and it had previously served as the capital of the Mughal Empire. Jerusalem (limited recognition) 363,095 (excluding East Jerusalem) Tel Aviv 460,613 1.2 Jerusalem would be Israel's largest city if East Jerusalem were to be included (increasing the population to 936,425), however the annexation of East Jerusalem into Israel is not internationally recognized. If East Jerusalem were to be excluded from Israel, Tel Aviv would be the largest city. Yamoussoukro 200,659 Abidjan 4,348,000 21.7 Abidjan was the capital until 1983. Astana 743,014 Almaty 1,450,095 1.95 Almaty was the capital from 1927 to 1997. Astana was named Nur Sultan from 2019 until 2022. In September 2022, President Kassym Jomart Tokayev announced that the city would revert to the former name Astana. On 17 September, he signed a law that amended the constitution to restore the name Astana. Vaduz 5,109 Schaan 6,039 1.14 Vaduz is the second largest city of Liechtenstein. Both cities are part of the same metropolitan area. Palikir 5,000 Weno 13,000 1.4 Palikir is the second largest city of Micronesia. Valletta 5,827 St. Paul's Bay 29,097 6.62 Valletta is part of the Central Region, a conurbation with a population of 111,994. Rabat 627,000 Casablanca 4,150,000 6.62 Rabat is the seventh largest city of Morocco. Naypyidaw 925,000 Yangon 4,346,000 4.7 Yangon was the capital until 2006. Naypyidaw is de facto mainly rural county rather than contiguous urban area Wellington Auckland Auckland was the capital 1841–1865, and Russell in 1840–41. Abuja 778,567 Lagos 7,937,932 10.2 Lagos was the capital until 1991. Islamabad 1,014,825 Karachi 14,910,352 14.69 Karachi was the capital from 1947 to 1958. Islamabad is part of much larger Rawalpindi Islamabad metropolitan area Ngerulmud 0 Koror 11,200 Koror was the capital until 2006. Manila 1,780,148 Quezon City 2,936,116 1.67 Quezon City, a suburb of Manila on its northeast planned as the future post colonial capital of the Philippines, was officially declared the capital after independence from 1948 until 1976 when both cities were made part of the Metropolitan Manila region. It overtook Manila as the largest city proper of the Philippines by the 1990 census. San Marino 4,211 Serravalle 10,601 2.52 Pretoria 2,345,908 Johannesburg 3,888,180 1.66 Cape Town (pop. 3.5 million) and Bloemfontein (pop. 370,000) serve as legislative and judicial capitals, respectively. Sri Jayawardenepura Kotte 115,826 Colombo 642,163 5.54 Colombo was the official administrative capital until 1982, when it became the commercial capital. Bern 138,041 Zürich 397,698 2.88 Switzerland does not have a de jure capital, but Bern has been designated as "federal city" with the seat of the two parliament chambers in 1848, when for the first time the independent Swiss states established standing federal authorities. Today, important federal authorities are also located in Lausanne (most notably: the Federal Supreme Court), Zürich, Lucerne, Bellinzona and St. Gallen. Until 1798, the council of the Swiss states met in various places most frequently in Lucerne, Zürich, Baden and Frauenfeld. Between 1798 and 1803 there were three subsequent cities of government: Aarau, Luzern and Bern. Between 1815 and 1848 the meeting place of the council changed every two years between Zürich, Bern and Lucerne. TaiwanTaipei2,668,572New Taipei4,004,3671.5 Dodoma 324,347 Dar es Salaam 2,497,940 7.70 Dar es Salaam was the capital until 1974. Port of Spain 49,000 Chaguanas 67,400 1.37 Both cities are part of the same metropolitan area Ankara 5,150,072 Istanbul 14,377,018 3.4 Istanbul (as Constantinople) was the capital of the Ottoman Empire from 1453 to 1922. Abu Dhabi 896,751 Dubai 2,262,000 2.52 Abu Dhabi is the second largest city of United Arab Emirates. Washington, D. C. 705,749 New York City 8,398,748 12.72 New York was the capital 1785–1790 and the largest city in 1790 (narrowly edging out the next capital, Philadelphia, which served as capital from 1790 to 1800). Philadelphia was the nation's second largest city when it was the capital. Washington is the 20th largest city in the United States, but the Washington metropolitan area is the sixth largest (estimated 6,216,589 in 2017). Hanoi 8,053,663 Ho Chi Minh City 8,993,082 1.1 Ho Chi Minh City, formerly Saigon, was the capital of South Vietnam prior to reunification.