Кіріспе

Югославиялық рок-тобы

Film – 1978 жылы Загреб қаласында құрылған югославиялық рок-тобы. Film 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басында бұрынғы Югославия жаңа толқынының ең танымал рок-топтарының бірі болды.

Жаңа толқын жылдары (1979-1981)

1977 және 1978 жылдары бас-гитарист Марино Пелажич, гитарист Младен Юрчич және барабаншы Бранко Хромтко, Бранимир "Джонни" Штулич Юра Стубличті жаңа вокалист ретінде шақырғанда, Azra тобының мүшелері болды. Стублич Aerodrom тобының құрамына кіруі тиіс еді, бірақ оның күшті дауысының арқасында бұл жоспар іске аспады. Бұл құрам бірнеше ай ғана жұмыс істеді, ал 1979 жылдың басында Штуличпен туған даудан кейін Пелажич, Юрчич, Хромтко және Стублич Šporko Šalaporko i Negove Žaluzine тобын құрды. Топтың атын "Polet" жастар журналындағы бір әңгімеден алды, кейін журнал "Фильм" деп аталды. Azra тобының құрамындағы өткен шақтар Штуличті 1982 жылы Filigranski pločnici альбомында жарық көрген "Roll over Jura" әнін жазуға шабыттандырды. Саксофоншы Юрий Новоселич, сол кезде Кузьма Видеосэкс деген псевдониммен танымал болған, топқа қосылды және басқаларын өздерінің нақты есімдерінің орнына псевдонимдерді пайдалануға ынталандырды: вокалист Стублич – Юра Юпитер, бассист Пелажич – Марио Баракуда, ал гитарист Юрчич – Макс Уилсон атанды. Топқа қосылғанға дейін Стублич вокалист ретінде көп тәжірибе жинамаған, бірақ оның әкесі опера әншісі болғандықтан, ол жиі театр мен операға қатысып, 13 жасында гитара ойнауды бастады және теңіз жағалауындағы курорттарда көшеде ойнап ақша тапты. Алғашқы концерттерінен кейін топ "Бірінші сыныпты жаңа толқын клубтарының тартымдылығы" деген құрметті аталымды иеленді. Алғашқы ірі өнер көрсетуі 1980 жылы Югославиядағы Лена Ловичтің концерттерінде ашылу актісі ретінде болды. Сол кезде топ "Kad si mlad" ("Жас болғанда") атты алғашқы синглын жазды, ал "Zajedno" ("Бірге") әні B-жағы ретінде бір жылдан кейін шықты, себебі лейбл Barbarella фильмінен алынған суретті сингл мұқабасына салу туралы топтың ұсынысын қабылдаудан бас тартты. Omladina фестивалінде топ "Neprilagođen" ("Бейімделмейтін") әнімен жеңіске жетті, содан кейін бұрынғы Югославиядағы ең танымал топтардың біріне айналды. 1981 жылы шыққан дебюттік альбомы – Novo! Novo! Još jučer samo na filmu a sada i u vašoj glavi ("Жаңа! Жаңа! Кеше ғана фильмде, ал қазір сіздің басыңызда!"), жаңа барабаншы Иван Станчич "Пико" қатысқан, ол бұрын Grupa 220, Time және Parni Valjak топтарының мүшесі болған және Югославия Халық Армиясында қызмет еткен Хромтконың орнына келді. Альбомды Buldožer тобының мүшесі Борис Беле өндірді, онда "Neprilagođen" ("Бейімделмейтін"), "Zamisli" ("Көріңіз"), "Moderna djevojka" ("Заманауи қыз"), "Radio ljubav" ("Радио махаббаты") және "Odvedi me iz ovog grada" ("Мені осы қаладан алып кет") сияқты қалалық ска дыбысымен және нақты хабарламамен бірнеше әндер болды. Стублич Загребте және оның айналасындағы өмірден шабыт алып, материалдың барлық авторы ретінде танылды. 1981 жылдың қаңтар айында топ Pozdrav iz Zagreba ("Загребтен сәлем") фестивалінде жеңіске жетті. Сол кезде рок сыншысы Дражен Врдоляк органда жанды музыкант ретінде пайда болды. Топ 1981 жылы өткен "Омладина" фестивалінде бұрынғы фестивальдің жеңімпаздары ретінде оның қатысуымен сахнаны жаппай толтырған көрермендердің қызығушылығын тудырды. Олардың жанды өнерлері Film u Kulušiću – Live ("Кулушичтегі фильм – тікелей") атты EP-де жазылды, ол 1981 жылдың 11 ақпанында Загреб клубында жазылған. EP, сол клубта жазылған көптеген келесі тікелей релиздердің біріншісі болды, онда Врдоляктың әзіл-қалжыңды топты таныстыруы және алғашқы альбомда шыққан алты тректің тікелей нұсқалары қамтылған. EP-ді шығарғаннан кейін топ белградтық Idoli жаңа толқын тобымен бірге Адриатика жағалауында гастрольдік сапарға шықты, олармен 1980 жылғы Omladina фестивалінен кейін жақын болды. Сол кезде Юготон Film u Kulušiću – Live және VIS Idoli EP-сін Zajedno ("Бірге") атты жинақ ретінде қайта шығарды.

Негізгі рок жылдары (1982-1986)

1981 жылдың соңында Стублич пен топтың қалған мүшелері жаңа студиялық альбомның концепциясы бойынша дауласып, топ екі айға жұмыстан үзіліс жасады. Болашақ жұмыстары туралы келісімге келген соң, топ 1981 жылы шыққан «Zona sumraka» (Twilight zone) атты екінші студиялық альбомын жазды. Альбомда жалғыздық, қалалық өмірдегі бөтендік, қылмыс және есірткіге тәуелділік мәселелері көтерілді. «Zagreb je hladan grad» («Загреб суық қала») және «Krvariš oko ponoći» («Түн ортасында қаның ағып жатырсың») әндерімен үлкен жетістікке жеткен альбомда екі инструменталды трек болды: сол аттас фильм сериалының тақырыбынан алынған «Džems Bond» («Джеймс Бонд») және «España» («Испания»). Альбом авторлары ретінде Стубличпен қатар Юрчич, Станчич және Новоселич те қатысты. Үшінші студиялық альбомын жазу үшін топ Швецияға барды, онда Тихомир «Тини» Варга продюсерлігімен «Sva čuda svijeta» («Әлемнің барлық ғажайыптары») альбомын жазды. Пелажич әскерге кеткендіктен, Юрчич бас партияларын орындады, ал альбом шыққаннан кейін Юрчич әскерге кетіп, промо-турда бұрынғы «Drugi Način» тобының мүшесі Роберт Кркач уақытша оны алмастырды. «Mi nismo sami» («Біз жалғыз емеспіз») әні кейін шведтік рок тобымен «Have you ever» деп қайта жазылды. Келесі альбом «Signali u noći» («Түндегі сигналдар») Dražen Šolc барабаншысымен, Пелажич пен Юрчичпен бірге жазылды, ал альбом продюсері ретінде ағылшын музыканты және продюсері Ник Ван Ийд таңдалды. Альбом концерттерде жиі орындалатын «Pjevajmo do zore» («Таңға дейін ән айтайық»), «Rijeke pravde» («Әділет өзендері»), «Osmijesi» («Күлімдеулер») және атау трегін ұсынды. Альбомға Massimo Savić гитарада және вокалда, Davor Slamnig гитарада, Ljerka Šimara арфада және Nikola Santro тромбонда қатысты. Осы кезде Юричич, Пелажич және Станчич Le Cinema тобын құрып, шетелдік жаңа толқын хиттерінің кавер-версияларын орындады, бұл олардың музыкалық көзқарастары Стубличтікінен өзгеше екенін көрсетті, нәтижесінде 1986 жылдың көктемінде топ тарап кетті. Үшеуі Le Cinema құрамында қалды, ал Юричич бұрынғы Azra барабаншысы Борис Лейнермен Vještice тобын құрып, ақырында Šo! Mazgoon тобына қосылды. Пелажич Haustor тобына қосылып, 1988 жылы олардың «Tajni grad» («Құпия қала») альбомында ойнады. Новоселич Dee Dee Mellow тобын құрды, Disciplina Kičme тобының мүшесі болды және ақырында Psihomodo Pop тобына қосылды.

Реюньон аралы (1998)

1998 жылдың ортасында Film тобының классикалық құрамы – Юричич, Пелажич және Станчич, Стубличпен бірігіп, бір реттік концерт берді және Загреб Гори (Загребтің өртуі) ашық аспан астындағы концертте өнер көрсетті.

Реюньон (2018)

Топ қайта құрылып, 2018 жылы Дубровник қолөнер сыра фестивалі сияқты шараларда өнер көрсетті.

Юра Стублич және фильм

1987 жылы Стублич Jura Stublić & Film ретінде Роберт Кркач (гитара), Дарио Кумерле (бас), Желько Турчинович (барабан) және Боян Горичан (сахнадағы аспаптар), сондай-ақ қонақ вокалистер ретінде Юрика Паден және Массимо Савичпен «Sunce sja» (Күн сәуле шашып тұр) студиялық альбомын шығарды. Поп-рок дыбысына баса назар аударған Стублич «Srce na cesti» («Жолдағы жүрек»), «Ivana» («Ивана»), «Dom» («Үй») және «Valovi ('67. '77. '87.)» («Толқындар ('67. '77. '87.)») және «Sjećam se prvog poljupca» («Алғашқы сүйіспеншілікті еске аламын») әндерін жазды. 1989 жылғы келесі шығарылым, «Zemlja sreće» (Бақыт елі) студиялық альбомында жаңа гитарист Дени Кожич пен барабаншы Давор Видиш қатысты, ал альбомда қонақ ретінде Лаза Ристовский, Влатко Стефановский, Массимо Савич, гитарист Бранко Богонович, Давор Родик және «Bonaca» тобы пайда болды. Альбомда «Dobre vibracije» («Жақсы дірілдер»), «Doći ću ti u snovima» («Түсіңе келемін»), «Ljubav je zakon» («Сүйіспеншілік – заң») және Донован әнінің Silute орындауындағы кавер нұсқасы – «Uhvati vjetar» («Желді ұста») әндері орын алды. Сол жылы топ Jugoton лейблінен шыққан «ZG forces live» атты әртүрлі әртістердің концерттік альбомында өнер көрсетті, онда сол кездегі ең танымал загребтік топтар – Psihomodo Pop, Parni Valjak және Prljavo Kazalište де қатысты, олардың әрқайсысы альбомның бір жағын жабу үшін өнер көрсетті. 1990 жылдардың басында Стублич жиі топ мүшелерін ауыстырды, ал 1992 жылы «E moj druže beogradski» («О, белградтық досым») әнін шығарды. Бұл ән Драган Йокичтің Эмир Кустурицаның «Долли Беллді есіңізде ме?» фильмі үшін жазған «Na morskome plavom žalu» («Көк теңіз жағасында») әнінің кавер-версиясы болды, бірақ жаңа мәтінмен жазылды. Альбомды жазған құрамға, Стубличпен қатар, Марио Зидар (гитара), Анте Пекотич (бас) және Горан Ракочевич (барабан) кірді. 1994 жылы алғашқы жинақ альбом «Greatest hits vol. 1» жарық көрді, онда екі жаңа ән – «Nježno, nježno, nježnije» («Жұмсақ, жұмсақ, одан да жұмсақ») және циникалық «Čikago» («Чикаго»), ескі өндірістік ән «U tunelu usred mraka» («Қараңғылықтың ортасындағы туннельде») орын алды. Әннің жазбасы алты ай бойы лейблде болды, содан кейін мәтіннің бір жолысыз жарияланды, бірақ оған қарамастан, ән Хорватияның бұқаралық ақпарат құралдарында тыйым салынды. Одан кейін 1996 жылы «Greatest hits vol. 2» жинағы шықты, онда «Neprilagođen», «Moderna djevojka» және «Boje su u nama» әндері қайта жазылды, сондай-ақ «Lijepo, lijepo, neopisivo» («Әдемі, әдемі, сөзбен жеткізе алмаймын») жаңа трекі қосылды. 2002 жылы Стублич «Sve najbolje» («Барлық жақсылық») жинақ альбомында бұрын жарық көрген материалдардың тағы бір таңдамасын шығарды.

Кино

Le Cinema (француз тілінде "фильм") супертобы 1985 жылдың желтоқсанында Film тобының соңғы құрамының қалған мүшелері – Юра Стублич, Младен Юричич "Макс", Марино Пелажич "Баракуда" және Иван Станчич "Пико" болмағанда құрылды. Негізінен жаңа толқын мен панк-рок стандарттарын орындаған топ тез арада клубтарда танымал болды. Топпен бірге Мира Фурлан, Массимо Савич, Влада Дивлян және Драго Млинарек жиі өнер көрсетті, олармен бірге топ Млинаректің Grupa 220 тобының хит-синглы "Osmijeh" ("Күлімдеу") әнінің кавер нұсқасын жазды. Топ 1988 жылдың басында Кулушичте тікелей орындалған "Rocking At The Party Live!" альбомын шығарды, онда Джон Леннон, Чак Берри, Talking Heads, The Ramones, Blondie және тағы басқалардың танымал әндерінің интерпретациясы ұсынылды. Альбомда сондай-ақ Vlada Divljan қатысқан Idoli тобының дебюттік альбомы Odbrana i poslednji dani ("Қорғаныс және соңғы күндер") альбомында бастапқыда "Poslednji dani" ("Соңғы күндер") деп шығарылған "Maršal" ("Маршал") әні де бар, ал топты Dražen Vrdoljak таныстырды. Альбом шыққаннан кейін топ бұрынғы Югославия аумағында екі жүзден астам концерт берді. Ұзақ үзілістен кейін, топ 1997 жылы қызметін жаңартты, құрамында Шо! Mazgoon тобынан келген жаңа бассист Жан Янкопач болды, ал Юричич бұл топта ойнаған болатын. Құрамдағы өзгерістерге қарамастан, бастапқы құрам "Doručak kod Trulog" ("Ширудің таңғы асы") альбомын жазды, онда ескі Film әндерінің тоғыз кавер нұсқасы, соның ішінде Majke тобының вокалисі Горан Баре қатысқан "Zona sumraka" ("Көлеңке аймағы") әні және 2002 жылдың 12 қазанында Загреб KSET-те тікелей жазылған Šarlo Akrobata тобының "Ona se budi" ("Ол оянады") әнінің кавері кірді. Дискте сондай-ақ "Rocking At The Party Live!" концертінен қайта жазылған материалдар мен Драго Млинарекпен бірге орындалған "Osmijeh" әнінің клипі бар музыкалық бейнелер де бар. 2003 жылдың 22 ақпанында топ Загребтің Tvornica клубында өткен Милан Младеновичке арналған "Jako dobar tattoo" концертінде өнер көрсетті, осы концертті CBS сол жылы жазып, шығарды. Топ 1989 жылы "Samo par godina za nas" альбомында Ekatarina Velika тобы жазған "Krug" ("Шеңбер") әнін орындады.

Мұра

YU 100: najbolji albumi jugoslovenske rok i pop muzike (YU 100: Югослав поп және рок музыкасының ең үздік альбомдары) кітабында Film тобының төрт альбомы енген: Još jučer samo na filmu a sada i u vašoj glavi (22-орын), Signali u noći (67-орын), Sva čuda svijeta (69-орын) және Film u Kulušiću – Live (70-орын). B92 Top 100 Domestic Songs тізімінде Film-нің үш әні бар: "Zamisli život u ritmu muzike za ples" (27-орын), "Neprilagođen" (80-орын) және "Boje su u nama" (85-орын).