Кіріспе

Мексикадан Панамаға дейінгі Тынық мұхитының жағалауына параллель жанартаулар тізбегі. Орталық Американың жанартаулық доғасы (жиі CAVA деп қысқартылады) – Мексикадан Панамаға дейінгі Орталық Америка тасмуының Тынық мұхиты жағалауы бойында параллель созылған жанартаулар тізбегі. Бұл жанартаулық доғаның ұзындығы 1100 километрді (680 миль) құрайды және ол белсенді субдукция аймағының нәтижесінде пайда болған, онда Кокос плитасы Кариб плитасының астына батып кіреді. Аймақ соңғы бірнеше миллион жылдан бері вулкандық және геологиялық тұрғыдан белсенді болып келеді. Орталық Американың түрлі елдерінде көптеген жанартаулар орналасқан; олардың көпшілігі геологиялық өткенде активті болған, ал кейбіреулері одан да белсендірек болды.

Тектоникалық тарихы

Кокос тектоникалық плитасы Орталық Американың батыс жағында орналасқан. Орталық Америка Кариб тектоникалық плитасының батыс жағында жатыр және оны екі ерекше режимге бөлуге болады. Қазіргі кезде бұл субдукция екі миллион жыл бұрын мен үш миллион жыл бұрын (2-3 млн жыл бұрын) басталған деп саналады, алайда бұл аймақ кем дегенде 12 млн жыл бұрын геологиялық тұрғыдан белсенді болған, мұны плиталар мен плита шекараларының қозғалысы, сондай-ақ, тік субдукция дәлелдейді. Көміртегі және аргон изотоптарын пайдалану арқылы осы шөгінділердің жасы төртіншілікке дейін анықталды. Соңғы екі жарылыс 1990 жылдары болған, олардың магмалық құрамы ұқсас, екеуі де негізінен базальттық. Дегенмен, әр жарылыстың су және көмірқышқыл газ мөлшері әртүрлі болды – ертерек жарылыста көмірқышқыл газ бен су буының деңгейі жоғарырақ болса, кейінгі жарылыс көптеген ұшқыш элементтерін шығарды. Көптеген жанартаулар осы күнгә дейін үнемі белсенді болып қала береді және геологиялық және тектоникалық процестер аймақты өзгертіп жасай беруіне байланысты, болашақта да белсенділігін сақтап қалады.