Кіріспе

Американдық инженер Брэдфорд Паркинсон (16 ақпан 1935 жылы туған) – американдық инженер және өнертапқыш, зейнеткер АҚШ Әуе күштері полковнигі және Стэнфорд университетінің эмеритус профессоры. Ол, ең алдымен, Әуе күштерінің NAVSTAR бағдарламасының – әйгілі Global Positioning System жүйесінің бас архитектор, жақтаушысы және дамытушысы ретінде танымал. Бұл бағдарламаға Иван Геттинг пен Роджер Истон да ерте кезеңде үлес қосты. Сонымен қатар, ол гравитомагнетизмді сынаған және Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясын алғашқы рет тікелей механикалық түрде тексерген Gravity Probe B жобасының бас зерттеушісі және бағдарлама менеджері болды. 2019 жылы Брэдфорд Паркинсон үш басқа GPS пионерімен (Джеймс Спилкер, Хьюго Фрейхауф және Ричард Шварц) бірге Инженерлік саласындағы Елизавета патшасының сыйлығын бөлісті.

Білім

Орта білім алу үшін Паркинсон Брек мектебінде оқыды, ол кезде ол кішкентай, тек ұлдарға арналған дайындық мектебі болды, оны 1952 жылы бітірді. Паркинсон Брек мектебіндегі тәжірибесі оған математика мен ғылымға деген ерте махаббатын, ақырында оның өмірлік шақыруына айналған қызығушылықты ұялатты деп есептейді. Паркинсон 1957 жылы инженерлік ғылым бакалавры дәрежесін алып, АҚШ Әскери-теңіз академиясының үздік түлегі болды. Оқу барысында Паркинсон сол кезде жоғары деңгейдегі курсқа енгізілген басқару инженериясына терең қызығушылық танытты. Бақытымызға орай, Паркинсонның электр техникасынан сабақ беретін профессоры Әуе күштері офицері болды және оны Әскери-теңіз күштеріне емес, Әуе күштеріне қабылдануды қарастыруға шақырды. Паркинсон өмірінің кейінгі кезеңінде докторлық диссертациясын қорғауды жоспарлаған, ал Әуе күштері сол кезде магистратура мен аспирантура білімін алуға көбірек мүмкіндік берді. Паркинсон Чарльз Старк Дрейпердің зертханасында жұмыс істеді, оның есімі кейін Паркинсонның өмірінде жеңіп алған беделді Дрейпер сыйлығымен аталады. MIT-де 1961 жылы аэронавтика және астронавтика ғылымдарының магистрі дәрежесін алды және Tau Beta Pi және Sigma Xi құрметті қоғамдарына сайланды. Ол Вашингтон штатындағы ерте ескерту станциясында байланыс-электроника бөлімінің бастығы болып екі жыл қызмет етті. Стенфордта докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, ол АҚШ Әуе күштерінің сынақ ұшқыштары мектебінде (1966–68) академиялық оқытушы болып жұмыс істеді және олардың симуляция бөлімінің бастығы болды. Ол сондай-ақ АҚШ Әуе күштерінің ғарышкерлер класының бас академиялық оқытушысы болды, оның ішінде кейінірек NASA-ға қосылып, ғарыш кемесінде ұшқан көптеген адамдар бар еді. Паркинсон демонстрациялық жүйенің толық, тікелей дамуын өз бақылауына алды, ол спутниктерді, жаһандық жер бақылау жүйесін, тоғыз түрлі пайдаланушы қабылдағыштарын және кең ауқымды жер, теңіз және әуе сынақ бағдарламасын қамтыды. Ол Конгресс алдында куәлік беріп, дәл позицияны анықтаудың азаматтық қолданысын бастапқыда қолдауға мүмкіндік беретін "қауіп-қатер" сигналы болатынын түсіндірді. 1978 жылы Паркинсон GPS спутнигінің алғашқы прототипін ұшыру командирі болды (мақұлдағаннан кейін қырық төрт ай өткен соң). Сол жылы сынақ бағдарламасы Паркинсонның барлық болжамдарын растады. Паркинсонға Қорғаныс министрінің Әуе күштерінен көмекшісі лауазымы ұсынылды. Паркинсон Әуе күштері қызметінен зейнетке шығуды жөн көрді. Ол көптеген корпоративтік және үкіметтік кеңестерде болды және он үш жыл қызмет еткеннен кейін, әдеттегі екі жылдық мерзімнен асып, Jet Propulsion Laboratory's Advisory Council төрағалығынан қанағаттанды. Ол әлі де Ғарышқа негізделген ПНТ кеңесші кеңесінің Ұлттық атқару комитетінің тең төрағасы болып қызмет етеді.

Тарихи контекст

1957 жылы адам жасаған алғашқы спутник – Спутниктің тарихи ұшырылуынан бастап, авиация және әскери сала өкілдері спутниктік позициялаудың техникалық жағынан мүмкін екенін, тіпті ықтимал екенін түсінді. 1983 жылы президент Рейган Кеңес Одағының корей ұшағын құлатып салуына жауап ретінде GPS әлемге қолжетімді ететінін мәлімдеді. АҚШ үкіметінің жақындағы зерттеуі GPS-тің жылдық пайдасы 37-тен 74 миллиард долларға жететінін көрсетті, бұл адам өмірін сақтау сияқты сандық өлшеммен бағалау қиын болған көптеген қолданыстарды ескермегенде.

Марапаттар мен құрметтер

Паркинсон жеке ұйымдардан, әскери және мемлекеттік органдардан көптеген наградалар мен құрметтер алды, бұл негізінен GPS бойынша жасаған жұмысы үшін болды. Паркинсон Корольдік навигация институтының және AIAA-ның құрметті мүшесі. Ол сондай-ақ Америка Астронавтикалық қоғамының және Америка Навигация институтының мүшесі. 1990 жылы Ұлттық Инженерлік академияға және Халықаралық Астронавтика академиясына сайланды. NASA оған 1994 жылы Халық қызметі медалін, ал 2001 жылы Ерекше Халық қызметі медалін табыс етті. 2003 жылы ол Иван А. Геттингпен бірге Дрейпер сыйлығын бөлісті. Ұлыбританияның Навигация институты 1983 жылы оған Алтын медаль табыс етті, ал сол аттас АҚШ ұйымы 1986, 1987 және 1991 жылдары Турлоу, Бурка және Кеплер сыйлықтарымен марапаттады. 2009 жылы ол Әуе күштері Ғарыш командованиесінің Әуе күштері Ғарыш және зымыран пионерлері сыйлығын алды. 2010 жылы Тұтыну технологиялары оны өздерінің Даңқ залына енгізді. 1985 жылы Каролин және Юджин Шумейкерлер Паломар обсерваториясында ашқан 10041 Паркинсон астероиды оның құрметіне аталды.