Кіріспе

2005 жылдың шілдесінде президент Джордж Буш Джон Робертсті зейнеткерлікке шыққан қазы Сандра Дей О’Коннордың орнына ұсынды. Бірақ, АҚШ Жоғарғы Сотының төрағасы Уильям Ренквист қайтыс болғаннан кейін, бұл әлі қаралып жатқан ұсыныс кері тартылды. 2005 жылдың 5 қыркүйегінде президент Буш Робертсті Ренквисттің орнына Жоғарғы Сот төрағасы қызметіне ұсынатынын хабарлады. Сенаттың құқық комитеті Робертстің Жоғарғы Сот төрағасы болып тағайындалуына қатысты тыңдауды 2005 жылдың 12 қыркүйегінде бастады. Сол айдың соңында, 29 қыркүйекте Робертс Сенаттың 78-22 дауысымен 17-ші Жоғарғы Сот төрағасы ретінде бекітілді. Ол сол күні Ақ үйde қазы Джон Пол Стивенс берген конституциялық ант қабылдады. 3 қазанда ол 1789 жылғы сот актісінде көзделген сот антты 2005 жылғы сессияның алғашқы жазбаша аргументтерінен бұрын АҚШ Жоғарғы Сотының ғимаратында қабылдады. Робертс тағайындалған кезде Колумбия округінің апелляциялық сотының қазысы болып жұмыс істеді. 2003 жылы президент Джордж Буш оны осы лауазымға тағайындаған.

Қатысушы судьялар

2005 жылдың 19 шілдесінде президент Джордж Буш Джон Робертсті АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы лауазымына ұсыну ниетін жариялады, бұл лауазым бұрынғы судья Сандра Дэй О’Коннордың орнына толтырылатын болды. Робертс 29 шілдеде ресми түрде ұсынылды және сол күні Сенаттың Әділет комитетіне жіберілді. 17 тамызда ABA комитеті бірауыздан Робертске «жақсы білікті» деген баға берді. Робертстің Сотқа сай біліктілігіне жасалған оң пікір, Ақ үй мен ABA арасындағы сот кандидаттарын іріктеудегі қауымдастықтың рөліне байланысты дау кезінде жарияланды.

Даулар

Робертс судьялық лауазымға қаралып жатқанда, оның кандидатурасы төңірегінде бірнеше даулы мәселелер көтерілді.

Бала асырап алу туралы мәліметтер

Робертстің өмірін зерттеген кезде «Нью-Йорк Таймс» газеті Робертс пен оның әйелінің 2000 жылы Латын Америкасы арқылы Ирландияда туған екі нәрестені асырап алуы туралы құжаттарды жария етуға тырысқан деп айыпталды. «Таймс» газеті заңдық құжаттарды жария етуға тырысқандығын жоққа шығарды және «біздің тілшілеріміз асырап алу туралы бастапқы сауалдар жасады» және «олар мәселенің жоғары сезімталдығын түсініп, өте сақтықпен әрекет етті» деп мәлімдеді. «The Times» газеті Ұлттық асырап алу кеңесі тарапынан (NCFA) сынға ұшырады: «NCFA судья Джон Робертстің екі кішкентай баласын асырап алу туралы мәліметтерді зерттеу жөніндегі «Нью-Йорк Таймс» газетінің ойсыз шешімін ең қатаң түрде айыптайды. Асырап алу қауымдастығы, газеттің анық саяси себептермен Робертс отбасының бала сүюге қатысты жеке жағдайларын, ниеттерін және процестерін бақылауға тырысқанына наразылық білдіреді». Латын Америкасының аталмаған елінде асырап алудың себептері әлі де түсініксіз, бірақ 1991 жылғы Ирландияның асырап алу заңына сәйкес, Ирландияда туған балаларды тек Ирландияда тұратын адамдар ғана асырап алуға құқылы.

Федералистік қоғамның қатысуы

Сотшы Робертс Федералистік қоғамның мүшесі болғанын есіне түсіре алмайтынын мәлімдеді. Ол бірнеше ірі жаңалықтар агенттігінен бұрынғы хабарламаларды қайтарып алып, түзетулер сұрады және алды, онда ол қоғамның мүшесі болған деп көрсетілген. Алайда, 2005 жылдың 25 шілдесінде The Washington Post газеті Джон Робертстің 1997-1998 жылдарғы Федералистік қоғамның басшылығы тізімінде басқару комитетінің мүшесі ретінде тіркелгенін хабарлады. Сол дереккөз сонымен қатар, "басшылық тізімінде" көрсетілген адамдар техникалық тұрғыдан алғанда міндетті түрде қоғамның "мүшелері" болмауы мүмкін екенін, ал қоғамның өзі мүшелік туралы ресми ақпарат жарияламайтынын көрсетіп тұр.

2000 жылғы президенттік сайлау қызметі

Робертс Хоган & Хартсон фирмасында адвокат болып жұмыс істеген кезде Флорида штатының губернаторы Джеб Бушпен кездесіп, 2000 жылғы Флоридадағы сайлауды қайта санау кезіндегі сайлау дауларының құқықтық жақтары бойынша кеңес берді. Буштің 2000 жылғы сайлауалды штабының кеңесшісі Тед Круздың сөзіне сәйкес, Робертс бірнеше заңдық құжаттарды жетілдіруге көмектесті және Буш пен Палм-Бич округінің сайлау комиссиясы, сондай-ақ Буш пен Гор арасындағы сот процесіне Буштің адвокаттарын дайындау үшін "талдау сот отырысын" өткізді.

NARAL-тің жарнамасы

2005 жылдың 10 тамызында NARAL Pro Choice America, заңды абортты қолдайтын ұйым, 1998 жылы Эрик Рудольф жасаған клиникаға шабуылда зардап шеккен аборт клиникасының директоры Эмили Лайонсты көрсеткен даулы жарнамаларды эфирге шығарды. Жарнамада Жоғарғы Сотқа үміткер Джон Робертс зорлық-зомбылыққа ұмтылған маргиналды топтарды қолдаған және клиниканы бомбалаған қылмыскерге қатысты сотқа берген өтініштерін айтқан делінген. «Америка басқа американдықтарға қарсы зорлық-зомбылықты ақтаушы идеологиясы бар әділдікке қарыздар емес», - делінген жарнамада. Бұл жарнамалар тек Мэн және Род-Айленд штаттарында, республикалық сенаторлар Олимпия Сноу, Сьюзан Коллинз және Линкольн Чафидің туған штаттарында көрсетілді. Лайонстың клиникасына шабуыл жасалғанға дейін шамамен жеті жыл бұрынғы сотқа берген өтініште Робертс клиникаларға қол жеткізуге кедергі келтіру туралы мәселені қарастырған, бомбалау туралы емес. Онда «Operation Rescue» абортқа қарсы наразыларының 1871 жылғы Федералды Ку-клукс-клан заңы бойынша кемсітушілік үшін қудалануы мүмкін емес, бірақ олар мемлекеттік заңды бұзып, рұқсатсыз кіргендері айтылды. Ақырында Жоғарғы Сот «Bray v. Alexandria Women's Health Clinic» ісі бойынша 6-3 дауыспен абортқа қарсылық әйелдерге қатысты кемсітушілік болып табылмайтыны туралы шешім қабылдады. «Адамдардың екі жынысы да бұл мәселе бойынша әртүрлі пікірде болуы мүмкін, сондай-ақ петиция берушілердің заңсыз демонстрацияларында да ер және әйелдердің қатысуы осы фактіні көрсетеді», - делінген шешімде. Жарнама теледидарда көрсетілмес бұрын Ақ үйдің өкілі Стив Шмидт оған жауап беріп, бұл мәлімдемелерді «өте жалған, тіпті қаралағыш» деп сипаттады. Робертс үкімет атынан берген мәлімдемесінде абортқа қарсы наразылардың кемсітушілік үшін федералдық деңгейде қудалануы мүмкін емес екенін айтқанмен, Вирджиния заңына сәйкес айыпталушылардың кедергісінің заңсыз екенін атап өтті. Рейган әкімшілігінің меморандумында Робертс бомбалау сияқты зорлық-зомбылықтың заңмен қорғалмайтынын айтты: «Мақсаты қаншалықты жоғары немесе шын ниетпен болса да, оған қол жеткізу үшін зорлық-зомбылыққа жүгінгендер қылмыскерлер», - деп жазды ол. NARAL бұл меморандумға көңіл бөлмеді, себебі ол оның адвокаттық құжаты сияқты ресми әрекет емес деп мәлімдеді. NARAL «Бұл құпия заңдық дау емес, құқық қорғау органдарының зорлық-зомбылыққа жүгінетін экстремистерге қарсы ең тиімді құралын [Клан заңын] қолдануға бола ма, жоқ па, деген күрес» деп мәлімдеді. «Bray» шешімінен кейін Конгресс клиникаларға қол жеткізуді қорғау туралы заңды қабылдады, ол федералдық деңгейде аборт клиникаларына қол жеткізуге кедергі келтіруді қылмыстық қылды, бұл Клан заңын клиникаларға қол жеткізуге кедергі келтіретін адамдарға қарсы одан да тиімді құқықтық құралмен алмастырды. National Review Online басылымы «Бұл заң 1998 жылы NARAL жарнамасында көрсетілген клиника қызметкерін жарақаттаған бомбалауды тоқтатуға жеткіліксіз болды, сондықтан Робертстің 1991 жылы Ку-клукс-клан заңының 1871 жылғы нұсқауларын дұрыс түсінгеніне жауапты деп айту әсте болмас» деді. Абортты заңдастыруды қолдаушылардың қарсылығына қарамастан, NARAL ақырында жарнаманы қайтарып алды.

Ақ үйдің Робертске бас судьялық қызметке тағайындау туралы мәлімдемесі

Президент Джордж Буш 2005 жылдың 5 қыркүйегінде судья Джон Робертсті Жоғарғы Соттың 17-ші бас судьясы лауазымына ұсынғанын жариялады. Бұл, Бас судья Уильям Ренквист қайтыс болғаннан кейін өткен екі күнде және О’Коннордың орнына оны тағайындағаннан бес апта соң болды. Келесі күні Буш Робертсті келесі Бас судья етіп ресми түрде ұсынды және бірден Робертстің Сот судьясы лауазымына үміткерлігін қайтарып алды. 6 қыркүйекте басталуға жоспарланған Робертс судьясының кандидатурасын бекіту тыңдауы тоқтатылып, оның Бас судьялыққа үміткерлігі бойынша тыңдау 12 қыркүйекте басталды. Робертстің тағайындалуын жариялағанда Буш келесі сессия бірнеше аптадан кейін (3 қазанда) басталатынын атап өтіп, «Сот пен елдің мүддесі үшін күзгі сессияның толық күнінде Бас судья болуы қажет» деді. Ол сондай-ақ: «Сенат судья Робертстің біліктілігін қарастыру процесінде алда болып отыр. Олар оның тәжірибесін және заңға адалдығын біледі. Сенат бір ай ішінде тыңдауды аяқтап, оны Бас судья етіп бекіте алады деп сенемін» деді. 14 қыркүйекте тыңдау таңғы сағат 9:00-де қайта басталды, бірінші раунд сұрақтар аяқталды, содан кейін екінші раунд сұрақтар басталды. Сол күні сұрақтар толық аяқталмады және келесі күні жалғастыру жоспарланды. 15 қыркүйекте тыңдау тағы да сағат 9:00-де қайта басталды, Робертстен сұрақтардың соңғы раунды аяқталды. Содан кейін комиссия жеке отырысқа өтіп, үміткер туралы ФБР есептерін талқылады, бұл федералды соттарға үміткерлердің барлығы үшін стандартты процедура. Осыдан кейін комиссия түстен кейін және кешкі уақытқа дейін Америка адвокаттар қауымдастығы мен әртүрлі куәгерлердің алты тобынан куәліктерді тыңдады. Тыңдау комиссия мүшелеріне Робертске жазбаша сұрақтар беру үшін 24 сағат қалдырылып, оларға мүмкіндігінше толық жауап беруі тиіс деп шешілді.

Сұрақтар мен жауаптар

Сот Уильям Х. Прайордың Атлантадағы федералды сотқа бекіту тыңдаулары барысында сенатор Чарльз Шумер Прайордың "терең жеке сенімдері" оны алаңдатып отырғанын мәлімдеді. Кейбір тараптар, әсіресе Католиктік азаматтық және діни құқықтар лигасы, сондай-ақ Нотр-Дам университетінің заң профессоры Чарльз Райс National Review басылымында болжам жасады.

Сот комитетінің ұсынысы

2005 жылғы 22 қыркүйекте Сенаттың Әділет комитеті 13–5 дауыспен Робертстің кандидатурасын толық Сенатқа жіберіп, оны мақұлдау туралы ұсыным жасады. Робертс комитеттегі 10 республикашылдың барлығынан және үш демократтан – Патрик Лихи, Херб Кол және Расс Файнгольдтан қолдау алды.