Кіріспе

Американдық ақын

Дженис Ребибо (; туған тегі Сильверман; 31 қаңтар 1950 – 11 наурыз 2015) – Израильде туған американдық ақын, ол 1980 жылдардың ортасында иврит тілінде өлең жазуды бастады.

Өмірбаян

Дженис Сильверман Ребибо Бостон қаласында, Массачусетс штатында дүниеге келді және Бостон еврей колледжінде білім алды. Кейін ол Израильге көшті. Ребибо 65 жасында рактан қайтыс болды. Ол әкесі Генри Сильверман мен екі баласынан жазылды.

Әдеби мансап

Ребибо еврей тілінде жазуды еврей колледжінде еврей тілі мен әдебиетін оқып жүргенде бастады. Оның ондаған өлеңдері Израильдің ірі газеттері мен журналдарында жарияланды. Израиль жазушыларының антологиясына оның бірнеше өлеңдері енді, ал «Iton 77» журналында оның еврей тіліндегі «Эцба Элохим» («Құдайдың саусағы») өлеңі жарияланды. Дженис Сильверман Ребибоның ағылшын тіліндегі алғашқы поэзия жинағы «My Beautiful Ballooning Heart» 2013 жылдың шілдесінде жарық көрді. Ребибоның соңғы поэзия кітабы «How Many Edens» 2014 жылдың сәуір айында жарық көрді.

Аллюзиялар, юмор және эротизмді пайдалана отырып, Ребибоның поэзиясының көп бөлігі қарым-қатынастардың тіл, мәдениет, дін және саясат арқылы қалыптасуын көрсетеді. Оның еврей тіліндегі алғашқы өлеңдері 1984 жылы Израиль ақыны Хайм Гуридің ұсынысымен еврей тіліндегі «Давар» газетінің әдеби қосымшасында жарық көрді. Оның өлеңдері мен әңгімелері Израильдің әдеби беттерінде және журналдарында жиі жарияланды, еврей поэзиясының төрт кітабы жарық көрді. 2007 жылы жарық көрген «Zara in Zion: Collected Poems 1984–2006» жинағына оның үш бұрынғы кітабынан еврейше өлеңдер, Израиль әдебиет журналдарында бұрын жарияланған жаңа туындылар, сондай-ақ «Zion by Itself» атты тарау кірді, онда Ребибо ағылшын тілінде жазған өлеңдері бар. Ребибо еврей поэзиясын ағылшын тіліне аударды, әсіресе ақын Натан Йонатан үшін. Ол композиторлармен мәтіндер мен либреттолар бойынша ынтымақтастық жасады. Мати Ковлердің сопрано мен камералық оркестр үшін жазған «Here Comes Messiah!» монодрамасы, либреттосын Дженис Сильверман Ребибо мен Мати Ковлер жазды, 2009 жылдың 9 мамырында Карнеги залында сопрано Техила Нини Голдштейннің орындауында тұңғыш рет қойылды. Ребибо романист Ижар Смиланский, Торонто кинорежиссері Ави Лев, Еврей тілі академиясының профессоры Моше Бар Ашер және тағы басқалар үшін прозаны редакциялап, аударды. Ребибо Израиль қоғамында төзімділікті, достықты және ынтымақтастықты дамыту мақсатында инновациялық мектептерді жұптастыру бағдарламасын жүзеге асырды және Солтүстік Америкада еврей тілін оқыту мен үйренуді ілгерілетуге бағытталған коммерциялық емес ұйымда SPO (стратегиялық операциялар бойынша маман) ретінде қызмет етеді.

Жарияланған еңбектер

Оның төрт өлең жинағының біріншісі, Зара (Нақыл сөздердегі кейіпкерге сілтеме жасайтын бейтаныс әйел) 1997 жылы жарық көрді. Кейін ол Натан Йонатанның бас аудармашысы болып қызмет етті, ол 2004 жылы танымал ақынның қайтысынан кейін оның таңдалған шығармаларының екі тілді томын – "Өмір сүруге арналған ән ішінде" аяқтады. "Зара Бетсион: ширим 1984–2006" екі әдеби дәстүрдің үйлесімі, Израиль президентінің сыйлығымен және басқа да марапаттармен құрметтелді. Оның өлеңдерін композитор Гиди Корен музыкаға салды. Композитор Матти Ковлердің "Жонаның қашуы" туындысының ағылшын тіліндегі либреттосын жазудан бөлек, Ребибо Ковлермен бірлесіп 2009 жылы Карнеги залында және 2010 жылы Бостонның Джордан залында қойылған "Мессия келеді!" либреттосын да жазды.

Әдеби стилі

Ребибоның поэзиясы сыншы Менахем Беннің сөзімен айтқанда, "жаңа күш пен стратегиялық бұрылыс, Израиль санасының тәуелсіздік күресіне жаңалық қосатын батылдық пен юморға толы тұрыс – тіл, рух және ойдың революциясы" деп сипатталған.

Марапаттар мен мойындау

Жанис Ребибоның "Зара Бетзион" ("Сиондағы бейтаныс") романы Израиль Президенті кеңсесі мен Мифал Хапаис мәдени комитетінің сыйлықтарымен, сондай-ақ Еврей колледжінің Штайнер сыйлығымен марапатталды. Бұл Ребибоның сол колледжбен ұзақ жылдар бойы байланыста болған кезеңде алған көптеген академиялық және әдеби сыйлықтарының бірі.