Кіріспе

Израиль ақыны (1934–1995)

Дэвид Авидан (Ивритше: דוד אבידן) (21 ақпан 1934 – 11 мамыр 1995) – өзі жиі айтқандай, "ақын, суретші, кинорежиссер, публицист және драматург". Ол еврей тілінде 20 поэзия кітабы жазды.

Өмірбаян және әдеби мансап

Ол Тель-Авивте (Израиль) дүниеге келді. Еврей университетінде қысқа ғана оқыған кезде әдебиет пен философияны оқыды. Ол негізінен иврит тілінде жазды және өмір бойы авангард суретші болды. Ол өзінің көптеген өлеңдерін ағылшын тіліне аударды және ақын ретінде де, аудармашы ретінде де бірнеше сыйлық алды. Ол өмір бойы көптеген сыншылар мен жалпы жұртшылыққа ұнамады, көбінесе өзімшіл, ұлтшыл және технократ деп сынға алынды. Оның алғашқы кітабы "Еріндіксіз кран" (1954) поэзия сыншыларының басым бөлігінен шабуылға ұшырады; алғашқы жағымды пікірді кейін Авиданның жақын достарының бірі болған "Ахшав" әдеби тоқсандық журналының редакторы Габриэль Мокед жазды. 1990 жылдардың басына қарай ол күн көрісін табуда қиындыққа тап болды, психикалық денсаулығы нашарлады. Авидан Тель-Авивте қайтыс болды, бұл қала оның өмірінде орталық рөл атқарды және көп жағынан оның туындыларының орталығы болды. Авидан 1995 жылдың 11 мамырында Тель-Авивтегі пәтерінде 61 жасында дүние салды. Оның өлімінен кейін Авиданның беделі әдеби ортада да, халық арасында да артып, оны Израиль әдебиетінің негізгі ақындарының бірі ретінде бекітті. Ципи Келлер аударған Авиданның таңдамалы өлеңдерінің "Futureman" жинағы 2017 жылы Phoneme Media баспасынан жарық көрді.

Марапаттар

1993 жылы Авидан еврей әдебиеті саласындағы Биалик сыйлығының иегері атанды (Амалиа Кахана Кармонмен бірлесіп).

Фильмдер

Келешектен хабар – 1981 жылы түсірілген израильдік фильм, оны Авидан жазып, режиссерлік етіп, сонымен қатар басты рөлде ойнаған. Бұл фильм ағылшын тіліндегі ғылыми фантастикалық туынды, ол болашақтан келген адамдардың қазіргі Израильге сапаруы туралы. 3005 жылы бір адам 1985 жылға жіберіледі, оның міндеті – қазіргі заманғы басшыларды Үшінші дүниежүзілік соғыстың болуын қамтамасыз етуге көндіру. Ол бұл соғыстың болашақты жақсартатынына кепілдік береді. Болашақтан оралып, бұрыннан-ақ табиғи апаттар мен құрып-қанауларға себеп болған ол енді өзінің ойын әлемдік баспасөз және теледидар арқылы таратуға тырысады. Шелдон Тейтельбаум бұл фильмді "нашар" деп бағалаған.