Кіріспе

Канадалық дипломат және жоғары мемлекеттік қызметкер Джеймс Джадд (1947 жылдың тамызында туған) – Канаданың зейнеткер дипломаты және жоғары мемлекеттік қызметкері. Ол Канада қауіпсіздік және барлау қызметінің (CSIS) директоры болып қызмет етті. Ол либералды премьер-министр Пол Мартиннің 2004 жылғы 29 қарашадағы тағайынымен осы лауазымға келді және 2009 жылғы 27 маусымда, мерзімі аяқталғанға дейін қызметтен кетті. Оның орнын бұрынғы Азаматтық және иммиграция министрлігінің орынбасары Ричард Фадден басты.

Ерте өмір

Джуд 1947 жылы тамызда Монреаль қаласында, Квебек провинциясында дүниеге келген. Университетке түсуге дейін ол Германияда, Нидерландыда және Канаданың бірнеше қаласында тұрды, оның ішінде Эдмонтон, Форт-Нелсон, Уайтхорс, Карлтон Плейс және CFB Борден қалалары да бар. Ол Карлтон университетін саясаттану бакалавры (Honours B.A.) және Норман Патэрсон халықаралық қатынастар мектебінде халықаралық қатынастар магистрі (Master's degree) дәрежесімен аяқтады.

Сыртқы істер және халықаралық сауда департаменті

1973 және 1987 жылдар аралығында Джадд Канаданың Сыртқы істер және халықаралық сауда министрлігінде (DFAIT) Оттавада және Канададан тыс жерлерде бірнеше лауазымдарда жұмыс істеді. Ол екі жыл (1975-1977 жылдар) Венесуэланың Каракастағы Канада елшілігінде екінші хатшы болып қызмет етті. 1977-1981 жылдары Сыртқы істер министрлігінің Кадрлық операциялар бюросында жұмыс істеді. 1981 жылдан 1982 жылға дейін Джадд Канаданың мұнай өнеркәсібіндегі бәсекеге қабілеттілік туралы шектеулі сауда тәжірибесін зерттеу комиссиясының хатшысы болып жұмыс істеді. Содан кейін, 1982-1983 жылдары ол Сыртқы істер министрлігіндегі министр орынбасарының (реорганизация жөніндегі) аға кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1983-1987 жылдары Вашингтон қаласындағы Канада елшілігінде кеңесші және Конгресспен байланыс жетекшісі болды.

Үкіметтегі басқа да рөлдер

1987-1990 жылдары ол Канада Сыртқы істер министрінің кеңсесінде аға департаменттік көмекшісі болды. 1991-1992 жылдары ол Канада Королінің жеке кеңесінің төрағасы және конституциялық мәселелерге жауапты министрдің штаб бастығы қызметін атқарды. 1992-1994 жылдары ол Сыртқы және қорғаныс саясаты жөніндегі Кабинет хатшысының көмекшісі қызметін атқарды.

1994 жылдың қыркүйегінде Джадт Сыртқы істер және халықаралық сауда министрлігінің орынбасар министрінің кеңсесінде арнайы тапсырмамен жұмыс істеді, ал 1995 жылдың шілдесінде ол министрліктегі корпоративтік қызметтер жөніндегі орынбасар министрі болды.

Қаржы департаменті

1996 жылдың қараша айында Джадд Қаржы министрлігінің Халықаралық сауда және қаржы департаментінің G7 өкілі және орынбасары болып тағайындалды.

Ұлттық қорғаныс

1998 жылдың ақпан айында ол Ұлттық қорғаныс министрінің орынбасары болып тағайындалды.

Қазынашылық

2002 жылғы 13 мамырда Джадд Қазыналық кеңесінің хатшысы және Канаданың бас контролері болып тағайындалды. Кейін ол, Gomery тергеуінде зерттелген қаражаттың дұрыс жұмсалмауына Премьер-министр емес, Ғаламдық жұмыстар департаменті кінәлі екенін мәлімдеді.

CSIS директоры (2004-2009 жылдар)

2004 жылғы 29 қарашада Джадд Канада қауіпсіздік барлау қызметінің (CSIS) директоры лауазымына либералды премьер-министр Пол Мартин тағайындады.

Терроризмге қарсы соғыс

2005 жылдың 8 наурызында Канада сенаторы Дэвид Пол Смит Джаддтан Канада мешіттерін CSIS бақылай ма екені туралы сұрады, ал Джадд мұндай саясаттың бар екенінен хабарсыз екенін айтты. Бірақ, директордың көмекшісі Дейл Нойфельд сөзге араласып, CSIS-тің Канада мешіттерін бақылап отырғанын, олардың терроризмді жалдау және қаржыландыруда күдіктелгенін растады. Сол айда Джадд Канада Сенатына сөз сөйлеп, Касем Дахердің Канада азаматы және «Усбат әл-Ансар» ұйымының мүшесі екенін мәлімдеді. 2005 жылдың тамызында Джадд Канада азаматтарының Ирактағы бүлікшілер қатарында соғысып жатқанын жариялады, бірақ бұл жаңалық Премьер-министр кеңсесінен қынжырлы күлкіге ұшырады. 2005 жылдың қазанында Джадд 2003 жылғы Иракқа басып кірудің Канаданы қоса алғанда, басқа елдер үшін «ұзақ мерзімді проблемалар» тудыратынын айтты. 2005 жылдың қарашасында қауіпсіздік сертификаттары бойынша ұсталған Мохамед Харкат және басқа да мұсылман канадалықтардың ісінде CSIS-тің атқарған рөліне сын айтылған кезде, ол Парламент мүшелеріне «агенттермен бірге жүруге» мүмкіндік ұсынды, олар басқаларды тексеру кезінде қатыса алатын еді. 2006 жылдың шілдесінде ол бірнеше жүз канадалықтың «әл-Қаидаға деген симпатиясы» бойынша тергеліп жатқанын хабарлады. 2006 жылдың тамызында Джадд нәсілдік белгілеуді «негізінен ақымақтық» деп сипаттады. 2009 жылдың 31 наурызында CSIS-тің тәжірибелі заңгері және кеңесшісі Джеффри О’Брайан Парламенттік Қоғамдық қауіпсіздік комитетіне CSIS азаптау арқылы алынған ақпаратты пайдаланатынын айтты. 2009 жылдың 2 сәуірінде сол комитетте куәлік берген Джим Джадд О’Брайан өзінің бұл мәлімдемесінен бас тартатынын хат арқылы білдіретінін мәлімдеді.

Дипломатиялық хабарлар

2010 жылдың 29 қарашасында 2008 жылдың 2 шілдесінде Оттавадағы АҚШ елшілігінен жіберілген АҚШ дипломатиялық жеделхатында Джадд пен АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі Элиот Коэннің кездесуі туралы хабарланған. Кездесуде Канаданың қауіпсіздік барлау қызметінің сол кездегі басшысы Джим Джадд Элиот Коэнге Канаданың барлау қызметі әлі де Хезболланың Канададағы белгілі жақтастарымен күшпен араласып, мазалап жатқанын айтады. Сол жеделхатта американдық офицер Джим Джаддтың Кубадағы американдық Гуантанамо тұтқын лагеріндегі Канада азаматы Омар Хадрдың теріс әсерге ұшырауы туралы бейнежазба жарияланбақ болғанына өкініш білдіргені айтылады. Джадд видеоға сілтеме жасап, "онда үш ересек адамның жылап жатқан баланы сұраққа тарғаны көрсетілуі мүмкін" дейді. Ол бейнежазба жарияланса, "бірден Америкаға қарсылық туындайды және канадалықтарға тән моральдық ашу-ызаның күшті толқыны болады" деп қосады. Джим Джаддтың сөзінше, канадалықтар мен олардың соттары "Алисаның ғажайып еліндегі" сияқты көзқараста болады және ол шетелдік үкіметтердің Канадамен ақпарат алмасуына қауіп тудыратын Канада соттарының шешімдерін сынады. Жеделхатта Джаддтың "Бұл шешімдер бойынша, Канада билігі азаптау арқылы алынған ақпаратты пайдалана алмайды және мұндай ақпаратты жеткізген кез келген Канада мемлекеттік қызметкері қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін" деген сөздері келтірілген.

Қытайға қатысты пікірлер

2007 жылдың сәуірінде Сенаттың Ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс жөніндегі комитетіне берген куәлігінде Джадд қытайлық тыңшылық қызметіне алаңдаушылық білдірді. 2005 жылы Австралияға қашқан бұрынғы қытай дипломаты Чэнь Ёнлин Қытайдың онда 1000 агент жұмыс істейтінін жариялап, бұл мәселені көпшілік назарына жеткізді. Чэнь сондай-ақ Канадада да ұқсас саны қытай тыңшылары бақылау жүргізіп жатыр деп мәлімдеді. 2007 жылдың сәуір айына қарай Джадд CSIS ресурстарының жартысына жуығын қытайлықтарға қарсы шараларға жұмсады. Осы уақыттан бері Канада-Қытай энергетика және қоршаған орта форумы Қытайдың Ұлттық энергетика басқармасымен байланысты бизнестің айтарлықтай өсуін көрді. 2013 жылдың қазан айында Альберта провинциясының Энергетика министрі Кен Хьюз провинциялық шенеуніктерге қытайлық шешім қабылдаушыларға "бұрын-соңды болмаған қол жеткізіс" беру үшін негізгі келісімге қол қойды, бұл "біздің энергетикалық өнімдеріміз үшін маңызды нарықтардың біріне айналатынына сенетін" байланыстарды күшейтті. Ол, қауіпсіздік барлауын тексеру комитетіне онколог профессор Артур Т. Портер тағайындалғаннан кейін 8 ай өткен соң отставкаға кетті, аталған комитет Джаддтың операцияларын немесе болашақ CSIS директорының операцияларын тексеруге өкілеттік алды. Оның орнын Ричард Фадден басты.