Acanthus mollis – Жерорталық теңіз аймағында өсетін көп жылдық гүлді өсімдік. Жапырақтары тірелген, гүлдері қызғылт-ақ түсті, биіктігі 1 метрге жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Acanthus mollis, көбінесе аюдың шалбары, теңіз доғы, аюдың табаны, теңіз қияғы, аллигатор немесе устрица өсімдігі деп аталатын бұл өсімдік, Acanthaceae тұқымдасына жататын және Жерорта теңізі аймағында өсетін түр. Бұл жапырақты, шоғырлы көпжылдық шөп, ірі, бөлінген немесе тісті жапырақтарымен және тік өркенде қызғылт ақ гүлдерімен ерекшеленеді.
Acanthus mollis, commonly known as bear's breeches, sea dock, bear's foot plant, sea holly, gator plant or oyster plant, is a species of plant in the family Acanthaceae and is native to the Mediterranean region. It is a leafy, clump forming perennial herb, with a rosette of relatively large, lobed or toothed leaves, and purplish and white flowers on an erect spike.
Сипаттама
Acanthus mollis – түйінді тамыры бар, шоғыр түзететін, көп жылдық жапырақты шөп. Оның жалтыраған, қою жасыл түсті, бөлінген немесе тілімделген, тегіс жапырақтарынан базальдық розетка құралған, жапырақтары сабақтарымен бірге ұзын және кең. Гүлдері жапырақ розеткасынан өсіп шығатын тік өркенде, биіктігіне дейін жетіп, орналасқан. Гүлдің тостағанша жапырақтары қызғылт түсті және гүлдің жоғарғы және төменгі жапырақшаларының орнында болады, жоғарғы жапырақшасы шамамен ұзын, ал төменгі жапырақшасы ұзын. Гүлдің жапырақшалары ұзын, түтікше тәрізді, шаштары сақиналанып орналасқан, оған тоқпаншалар бекітілген. Гүлдеу жазда жүреді, ал жемісі – үшкір ұшы бар қапшық, ұзындығы шамамен, ішінде бір немесе екі қоңыр тұқым болады, олардың ұзындығы және ені шамамен.
Acanthus mollis is a leafy, clump forming perennial herb with tuberous roots. It has a basal rosette of dark glossy green, lobed or divided, glabrous leaves long and wide on a petiole long. The flowers are borne on an erect spike up to tall emerging from the leaf rosette. The sepals are purplish and function as the upper and lower lips of the petals, the upper lip about long and the lower lip long. The petals are about long and form a tube with a ring of hairs where the stamens are attached. Flowering occurs in summer and the fruit is a sharply pointed capsule about long containing one or two brown seeds about long and wide.
Таксономия және атау беру
Acanthus mollis алғаш рет 1753 жылы Карл Линней өзінің Species Plantarum кітабында ресми түрде сипатталды. Туқымның атауы өсімдіктің грекше атауы ἄκανθος (ákanthos) -тан шыққан; ол Коринфтік капителдерінде бейнеленген. Бұл ἄκανθος (ákanthos) сөзі грек тілінде "тікен" мағынасын беретін ἄκανθα (ákantha) сөзімен байланысты, ол тікенді тостағанша жапырақтарына немесе кез келген тікенді немесе қырқыла өсімдіктерге сілтеме жасайды. Түрдің латынша атауы – mollis, яғни "жұмсақ, тегіс" – жапырақтарының текстурасын сипаттайды.
Acanthus mollis was first formally described in 1753 by Carl Linnaeus in his book Species Plantarum. The name of the genus derives from the Greek name of the plant ἄκανθος ákanthos; it was imitated in Corinthian capitals. This ἄκανθος ákanthos is related to ἄκανθα ákantha meaning "thorn" referring to the thorn bearing sepals, or any thorny or prickly plant in Greek. The Latin name of the species, mollis meaning "soft, smooth", refers to the texture of the leaves.
Тарату және экология
Шығыс және Орталық Жерорта теңізінде өсіп-өнімделгенімен, Acanthus mollis Батыс Еуропаның көп бөлігіне, сондай-ақ Американың, Австралияның және Жаңа Зеландияның белгілі бір аймақтарына таралып кеткен, онда ол жаугершік түр деп есептеледі. Acanthus mollis - энтомофильді, оны тек аралар немесе гүлдің жоғарғы және төменгі жапырақшаларының арасына күшпен кіре алатын, түтіктің түбіндегі нектарға жете алатын жеткілікті үлкен көбелектер тозаңдандырады.
Although native to the eastern and central Mediterranean, Acanthus mollis has spread throughout much of western Europe and certain parts of the Americas, Australia and New Zealand, where it is regarded as invasive. Acanthus mollis is entomophilous, pollinated only by bees or bumble bees large enough to force their way between the upper sepal and the lower, so that they can reach the nectar at the bottom of the tube.
Бағбандықта қолдану
Бұл өсімдіктер көбінесе түйнектерден көбейтіледі және жақсы өскенде әдемі көрініс беретін, бірнеше онжылдықтар бойы сақталатын ірі, шоғырлы топтар құрайды. Алайда, оның агрессивті таралуы (тұқымдар мен тамырдың бөліктерінен оңай көбейеді) және ұсақ естілер мен бүркіттердің зиянына осалдығы бау-бақшада өсіруге қолайсыздығын азайтады.
These plants are usually propagated from tubers and tend to form large, localized clumps which can survive for several decades and look statuesque when well grown, but its suitability as a garden plant is lessened on account of its aggressive spread (new plants are produced readily both from seed and portions of root) and its susceptibility to attacks from slugs and snails.
Мәдени сурет
Бұл өсімдіктің жапырағының пішіні ежелгі грек мүсіншісі Каллимахты (б.з.д. 5 ғасыр) Коринфтік бағананың капителін жасауға шабыттандырды. Содан бері Коринфтік ордерлі бағана грек-рим және классикалық архитектурада кеңінен қолданылып келеді. Ғасырлар бойы акант жапырақтарының тас немесе қоладан жасалған стильделген түрлері белгілі бір архитектуралық және жиһаз стильдерінде акант әшекейлері ретінде пайда болды. Вергилий Троялық Еленаның акант жапырақтарымен тігілген көйлек кигенін айтады.
The shape of the leaf of this plant inspired the ancient Greek sculptor Callimachus (5th c. BCE) to model the capital of the Corinthian column. Since then, the Corinthian order column has been used extensively in Greco Roman and Classical architecture. For centuries, stone or bronze stylized versions of acanthus leaves have appeared as acanthus decorations on certain styles of architecture and furniture. Virgil described Helen of Troy as wearing a dress embroidered with Acanthus leaves.