Мақта шаңынан туындаған өкпе ауруы: себептері, белгілері және диагностикасы
Byssinosis
Мақта немесе жұт шаңынан туындайтын кәсіби өкпе ауруы – биссиноз. Симптомы, себептері, қауіп тобы (теміржойшылар, тігіштер) және АҚШ статистикасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Биссиноз – мақта немесе джут тозаңын жеткіліксіз желдетілетін жұмыс ортасында тыныс алу нәтижесінде туындайтын кәсіптік өкпе ауруы. Бұл ауру, уақыт өте келе, қайталама әсерге ұшырағанда дами алады. Қазіргі кезде темекі шегетін адамдар биссинозға шалдығу қаупіне ұшырайды немесе биссинозға байланысты асқынулар туындауы мүмкін. Бұл ауру көбінесе өнеркәсіптік революция дәуірінде жиі кездесетін. Көбінесе мақта фабрикаларында немесе басқа тоқыма өндіріс орындарында жұмыс істейтін жас қыздар бұл ауруға шалдыққан. АҚШ-та 1996-2005 жылдар аралығында Солтүстік Каролина штаты биссиноздан қайтыс болғандардың шамамен 37%-ын құрады (31 жағдай), одан кейін Оңтүстік Каролина (8) және Джорджия (7) штаты болды. Төмен және орташа табысты елдерде (ТӨЕ) биссиноздың таралуы және салдары туралы мәліметтер жетіспейді. Дегенмен, әлемде өндірілетін 25 миллион тонна мақтаның үштен екісі Үндістан, Пәкістан және Қытай сияқты ТӨЕ елдерінен келеді. ТӨЕ елдерінде орналасқан көптеген тоқыма фабрикалары мен талшық өндіретін зауыттарда биссинозға байланысты созылмалы тыныс алу ауруларының жоғары деңгейі байқалады. Биссинозты мақташының өкпесі, фабрикалық қызба, қоңыр өкпе ауруы және дүйсенбілік қызба деп те атайды.
Byssinosis is an occupational lung disease caused by inhalation of cotton or jute dust in inadequately ventilated working environments and can develop over time with repeated exposure. Current smokers are also at risk for developing byssinosis or having complications relating to byssinosis. This disease often occurred in the times of the Industrial Revolution. Most commonly young girls working in mills or other textile factories would be affected by this disease. In the United States, from 1996 to 2005, North Carolina accounted for about 37% of all deaths caused by byssinosis, with 31, followed by South Carolina (8) and Georgia (7). There is a lack of information regarding the prevalence and impact of byssinosis in low and middle income countries (LMIC) despite the fact that of the 25 million tons of cotton produced worldwide, about two thirds of this production comes from LMICs like India, Pakistan, and China. Many textile mills and fiber producing factories located in LMICs have high rates of chronic respiratory disease caused by byssinosis. Byssinosis is also referred to as cotton worker's lung, mill fever, brown lung disease, and Monday fever.
Тарих
1971 жылы Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты сақтау басқармасы (OSHA) жұмыс орындарындағы мақта тозаңына қатысты рұқсат етілген ең жоғары шекті концентрацияны (PEL) 1 мг/м3 (жалпы шаң) деп белгіледі. Кейін 1978 жылы OSHA мақта тозаңы стандартын жасады, оның мақсаты қызметкерлердің медициналық тексерулері арқылы биссиноз сияқты кәсіби тыныс алу ауруларының алдын алу болды.
In 1971, the Occupational Safety and Health Administration (OSHA) set a permissible exposure limit (PEL) of 1 mg/m3 (total dust) for cotton dust in work places. Later in the 1978 OSHA developed the Cotton Dust Standard which aimed to prevent occupational respiratory disease, such as byssinosis, through medical monitoring of employees.
Симптомдары
Биссиноздың белгілері: Науқастарға тыныс алуға көмектесу үшін оттегі қажет болуы мүмкін, сондай-ақ оларға физикалық жаттығулар жасау қиын болуы мүмкін. Оны ЖХҚС (әрекетсіздікке байланысты тыныс алу жеткіліксіздігі) немесе астма деп жаңылыстыру мүмкін.
Symptoms of byssinosis can include: Patients may require oxygen to assist with breathing and may also have difficulty exercising. It can be misdiagnosed as COPD or asthma.
Диагностика
Қазіргі уақытта биссинозды ресми түрде диагностикалаудың бір түрі жоқ. Биссинозға шалдыққан пациенттің симптомдары басқа тыныс алу ауруларына, мысалы, созылмалы обструктивті өкпе ауруына (СОӨА), астмаға немесе бронхитке ұқсас болғандықтан, дұрыс диагноз қою қиын болуы мүмкін. Биссинозды басқа пневмокониоздармен шатастыру мүмкін, сондықтан биссиноз болуы мүмкін пациентті дұрыс диагностикалау үшін кеуде рентгені және/немесе өкпе функциясын тексеру қажет. Биссинозды басқа тыныс алу ауруларынан ерекшелейтін негізгі фактор – бастапқыдағы әсер ету. Биссинозбен ауыратын пациенттер көбінесе ұзақ уақыт бойы мақтаға немесе жай ғана шаңға ұшыраған және кеудеде қысылу мен жөтел сияқты белгілерді сезінеді. Пациенттің анамнезінде мақта, зығыр, қымыз немесе джут шаңына ұшырағандығы анықталуы керек. Диагностика үшін жұмыс сменасының басында және соңында өкпе функциясының өлшенетін өзгерісі маңызды. Биссинозбен ауыратын пациенттерде жұмыс сменасы кезінде FEV1 көрсеткіші айтарлықтай төмендейді. Кеуде рентгенінде өкпе паренхимасының фиброзына байланысты көлеңкелі аймақтар көрінеді. Диагностиканың тағы бір тәсілі – пациенттің жұмыс сменасы кезіндегі симптомдарын бақылау. Шаңды жұтқаннан туындаған биссинозға шалдыққан пациенттер дүйсенбі күні жұмысқа келгенде жағымсыз белгілерді сезінеді, содан "дүйсенбілік қызба" деген термин пайда болған.
There is currently no official form of diagnosing an individual with byssinosis. It can be difficult to accurately diagnose a patient with byssinosis due to symptoms that are similar to other respiratory diseases such as chronic obstructive pulmonary diseases (COPD), asthma, or bronchitis. Byssinosis can be misdiagnosed as other pneumoconioses therefore a chest x ray and/or lung function test is needed to accurately diagnose a patient who may have byssinosis. The main distinction of byssinosis from other respiratory diseases comes from the initial exposure. Patients who have byssinosis have typically been exposed to cotton or just dust for an extended period of time and experience symptoms of chest tightness and coughing. Patient history should reveal exposure to cotton, flax, hemp, or jute dust. Measurable change in lung function before and after working shifts is key to diagnosis. Patients with byssinosis show a significant drop in FEV1 over the course of work shift. Chest radiographs show areas of opacity due to fibrosis of the pulmonary parenchyma. Another form of diagnosis is observing patient symptoms throughout their work shift. Patients with byssinosis due to dust inhalation will experience adverse symptoms when they begin their work shift on Monday which is where the term Monday Fever comes in.
Емдеу
Бұл жағдайға ұшыраған жұмысшыларға басқа жұмыс ұсынылуы керек. Өңдеу және тоқыма өнеркәсібіндегі жұмыс берушілер жұмысшылардың жұмыс кезінде шаң мен мақтаға тым көп мөлшерде ұшырамауын қамтамасыз ету үшін алдын алу шараларын қабылдауы тиіс, себебі бұл биссинозға себеп болатын басты фактор. Ұзақ уақыт бойы әсер ету тұрақты белгілердің пайда болуына және FEV1 көрсеткішінің төмендеуіне алып келеді. Шаңды бақылау шаралары тоқыма өндірісіндегі жұмысшылардың биссиноз ауруын дамыту қаупін азайтуға көмектеседі. Биссиноз және басқа да кәсіптік өкпе аурулары туралы білуді арттыруға бағытталған оқу материалдары тоқыма өнеркәсібіндегі жұмысшылар мен басшыларға, сондай-ақ кәсіподақтар мен басқа да медицина қызметкерлеріне пайдалы болуы мүмкін. Оқу материалдары биссиноздың белгілері мен симптомдарына, сондай-ақ басқа диагностикалық әдістерге негізделуі керек.
Affected workers should be offered alternative employment. Employers in the manufacturing and textile industry should take preventative measures to ensure workers are not exposed to excessive dust and cotton during their work shifts as this is the main cause of byssinosis exposure. Continued exposure leads to development of persistent symptoms and progressive decline in FEV1. Dust control measures can also help reduce the risk of textile workers developing byssinosis. Educational content aimed to raise awareness about byssinosis and other occupational lung diseases can be useful to inform workers and managers in textile industry as well as unions, and other health professionals. Educational content should be based on signs and symptoms of byssinosis as well as other diagnostic measures.