Кіріспе

1814–1848 жылдардағы Франциядағы саяси фракция.

Бурбон реставрациясы (1814–1830) және шілде монархиясы (1830–1848) кезінде доктриналдар – монархияны Франция революциясымен және билікті еркіндікпен үйлестіруді үміттенген француз роялистерінің тобы болды. Ройер Коллард басқарған бұл либералды роялистер конституциялық монархияны жақтады, бірақ сайлау құқығы халық санағы бойынша қатаң шектелген болды. Таққа қайта келген Людовик XVIII француздарға Лордтар палатасы мен Депутаттар палатасы бар жарғы берді (сол кезде шамамен 100 000 француздың ғана дауыс беру құқығы болған). Доктриналдар – орталықшыл, сондай-ақ консервативті-либералдық топ болды.

Шілде монархиясы кезінде олар Оппозиция партиясының ішіндегі интеллектуалдық және саяси топ болды. Броль герцогы мен Франсуа Гизо басқарған доктриналдар Людовик Филипп билік еткен жылдары маңызды лауазымдарға тағайындалды. Брогли (1835–1836) және Гизо (1847–1848) Францияның премьер-министрлері болды, бірақ Гизо мен доктриналдар маршал Жан де Дью Соулттың (1840–1847) премьер-министрлігі кезінде саяси аренада басымдық танытты.

Шығу тегі

Доктринаторлар алғаш рет 1816 жылы 1815 жылғы «табылмайтын палатада» Ultra royalists-тердің зорлық-зомбылығынан қорқып қалған Людовик XVIII-нің қолдауын алды. Бірақ, Ультралар граф де Вилле басшылығымен үкіметке қайта оралды. Доктринаторлар оппозицияға өтті, бірақ үкіметке, әсіресе кейбір мемлекеттік қызметтерді атқарған Деказеске жақын болды. Доктринаторлардың сол жағында республикашылар мен либералдар, ал оң жағында ультралар қарсы болды. Ақырында, Доктринаторлар Людовик XVIII-нің реакциялық мұрагері Карл X тарапынан жойылды. Карл өзінің министрі етіп ультра-принц де Полиньякты тағайындады. Бұл тағайындама 1830 жылғы шілде революциясына ықпал етті, оның кезінде Доктринаторлар орлеанистерге бірікті, олар ешқашан принциптік тұрғыдан бөлініп көрмеген. Рене Ремондтың Франциядағы оңшыл топтарды жіктеуі бойынша, орлеанистер легитимистерден кейін пайда болған екінші оңшыл дәстүрге айналды, ал легитимистер шілде революциясынан кейін ультраларға қатысты қолданылатын термин еді.

Доктринаторлар, тез арада қайтадан пайдаланған қорлаушы сөз

Партиялық атаулар сияқты, бұл атау да бастапқыда есқарақылықпен, жау тарапынан берілді. 1816 жылы Брюссельде Бонапартшыл және либералдық эмигранттар жариялаған француз газеті "Найн jaune réfugié" Ройер Коллардты "доктринар" деп, сондай-ақ "Пьер Ройер Коллард де ла доктрина христиан" деп атауға кірісті. Бұл есім Ройер Коллардтың 1592 жылы Сезар де Бус құрған және "доктринарлар" деп белгілі болған француз діни орденінің "Prêtres de la doctrine chrétienne" мектебінде оқығандығынан туындады. "Найн jaune réfugié" газетінің журналистері Ройер Коллардқа лақап ат қойғандары үшін мақтауға лайық, өйткені ол өзінің ілімін уағыздау және ортодоксияны сақтауды өзінің міндеті деп білетін адам еді. Бұл термин тез танымал болып, Ройер Коллардтың түрлі бағыттан келген әріптестеріне тарады. Герцог де Ришелье мен Геркуле де Серре революциялық және империялық кезеңде корольдік эмигранттар болып табылды.

Монархияны ұлтқа айналдыру және Францияны патшалыққа айналдыру

Ройер Коллардтың өзі, Жан Максимилиан Ламарк және Мэн де Биран революциялық Ассамблеяларда отырды. Паскье, граф де Бьюгно, барон де Баранте, Жорж Кувье, Мунье, Гизо және Деказ империялық шенеуніктер болған, бірақ олар саяси принциптермен және әдіс-тәсілдердің ұқсастығымен тығыз байланысты болды. Олардың кейбіреулері, әсіресе Гизо мен Мэн де Биран, үкімет принциптерінің теоретиктері және түсіндірушілері болды. Барон де Баранте - көрнекті әдебиет қайраткері. Барлығының да принциптерінің доктриналық сәйкестігімен және аргументтерінің диалектикалық қатаңдығымен ерекшеленді. Болашақ герцог Деказ анықтаған партияның мақсаты – «монархияны ұлттықтандыру және Францияны патшалыққа айналдыру» болды. Ескі тәртіп кезінде Францияның королі болған король, шілде монархиясы кезінде француздардың королі болды. Бұл патшалардың құдайдан келген құқығынан ұлттық егемендікке өтуді көрсетті, себебі егемендік енді Құдайдан емес, халықтан туындады. Олар осы мақсатқа жету үшін Людовик XVIII берген Хартияны адал түрде қолдануға және корольдің француз революциясының саяси және әлеуметтік жетістіктерін жоюға тырысқан ультрароялисттер – контрреволюционерлердің тобын жеңу үшін олармен тұрақты ынтымақтастыққа түсуді үміттенеді. Доктринаторлар корольге министрлерді таңдауда және ұлттық саясатты жүргізуде кең өкілеттік беруге дайын болды. Олар парламенттік жауапкершілік принципін қабылдамады, яғни палатадағы қарсы дауысқа байланысты министрлерді қызметтен босатуға рұқсат беруге қарсы болды. Шын мәнінде, олардың идеалы – революцияның нәтижелерін ашық мойындаған және либералдық рухта басқарған король, сондай-ақ өте шектеулі сайлау округінде сайланған палатаның кеңесімен басқару болды, онда мүлік иелері мен білімді адамдар сайлаушылардың көпшілігін құрады. Мұндай король Луи-Филипптің шілде монархиясы кезінде ғана табылды. Гизо 1816 жылы жариялаған «Өкілдік үкімет және Францияның қазіргі жағдайы» атты еңбегінде доктринаторлардың идеологиясын баяндады. Партияның баспасөз органдары «Indépendant» (1817 жылы «Constitutionnel» деп қайта аталды) және «Journal des Débats» болды. Доктринаторларға негізінен монархиялық үкіметтің қажеттілігіне сенген, бірақ Наполеонның билігін және Ескі тәртіпті – саудагерлерді, өндірушілерді және либералдық мамандықтардың өкілдерін, әсіресе заңгерлерді жақсы есте сақтаған империяның бұрынғы шенеуніктері қолдау көрсетті.

Ағылшынша терминология

Доктринарий сөзі ағылшын терминологиясында қалыптасып, теориямен айналысатын адамды, іс жүзіндегі іскер адамнан ерекшелей қарауда сәл сыни мағынада қолданылады.

Сайлау нәтижесі

Депутаттар палатасы Сайлау жылы Жалпы дауыс саны Жалпы дауыс үлесі Жалпы жеңген орын саны +/- Лидер18155,200 (2-ші) 12.5 Жаңа Пьер Пол Ройер Коллард181649,820 (1-ші) 52.7 Пьер Пол Ройер Коллард182042,300 (1-ші) 44.7 Эли Деказес18243,760 (2-ші) 4.0 Пьер Пол Ройер Коллард182737,600 (2-ші) 39.5 Лафайетт графы183046,060 (2-ші) 49.3 Лафайетт графы183176,805 (1-ші) 61.4 Казимир Периер