Кіріспе

Хэммерсмит пен Фулхамның Лондон ауданындағы түрме, Ұлыбритания. HM Prison Wormwood Scrubs (халық арасында "Скрабс" деп аталады) – Англияның Батыс Лондонындағы Уайт-Ситиде, Дю Кэйн жолындағы Хаммерсмит ауруханасы мен W12 конференция орталығының жанында орналасқан B санатындағы, ерлерге арналған жергілікті түрме. Түрмені Ұлыбританияның Түрмелер қызметі басқарады.

Тарих

Түрме сол аттас ежелгі саябақтың оңтүстік шетінде жатыр. "Скрабс" атауы бұталы жерді білдіреді, ал шалфей (Wormwood) – Artemisia absinthium – құрғақ жерлерде өсетін сұр жапырақты жартылай бұта, дәстүрлі түрде паразит құрттарды емдеу үшін қолданылатын шөп.

19 ғасыр

1874 жылдың қысында толқынды темірден жасалған шағын түрме және күзетшілер казармасы ретінде уақытша сарай салынды. Арнайы таңдалған 9 тұтқын, босатылуға бір жыл қалғандар, ғимараттарды аяқтады, содан кейін екінші уақытша түрме блогын салу үшін тағы 50 тұтқын жеткізілді. Тұрақты түрме құрылысы басталды, кірпіштер орналасқан жерде өндірілді. 1875 жылдың жазына қарай түрменің бірінші блогын салуға жеткілікті кірпіш дайындалды және қыс басталғанда оның бірінші қабаты аяқталды. Құрылысы 1891 жылы аяқталды. Түрменің авторы – сэр Эдмунд Фредерик Дю Кейн, ол түрме жолына өз атын берді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бұл түрмеде Бірінші дүниежүзілік соғыста саналы түрде әскери қызметтен бас тартқан бірнеше адам қамалды, олардың бірі – квакер журналист Хьюберт В. Пит, 112 күндік қажырлы еңбек (1917) атты кітабында ондағы жағдайды сипаттады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түрме Соғыс министрлігіне берілді және тұтқындар басқа түрмелерге шығарылды. Қауіпсіздік қызметі (МИ5) 1939 жылдан 1940 жылға дейін Вормвуд Скрабс түрмесінде орналасқан.

Қазіргі заман

1966 жылғы 22 қазанда КГБ қос агенті Джордж Блейк Вормвуд Скрабстан қашып, Кеңес Одағына қашты. 1979 жылы ИРА тұтқындары басылымға келу құқығын талап етіп, үйдің шатырында наразылық акциясын ұйымдастырды. 60 тұтқын және бірнеше түрме қызметкері жарақат алды. 1982 жылы өткізілген тергеу түрме басшылығының кемшіліктерінің көп бөлігіне себеп болғанын көрсетті. Түрме басшысы Джон Маккарти көтеріліс басталар алдында қызметтен кетіпті. "Таймс" газетіне жазған хатында ол Вормвуд Скрабсты "жазалау қоқыс саласы" деп сипаттады. 1990 жылдары қызметкерлердің қатыгездік көрсеткені туралы айыптаулар бойынша жүргізілген полиция тергеуі 27 түрме қызметкерінің жұмыстан босатылуына және алты адамның шабуыл жасағаны үшін сотталуына әкелді, бірақ кейін үшеуі сот шешіміне шағымданып жеңіске жетті. Түрме қызметі бұрынғы тұтқындармен соттан тыс келісімге келіп, қатыгездікке ұшырады деген айыптамалар бойынша үш миллион фунттан астам төледі. Бас инспектор түрмедегі жағдай туралы сынды баяндама жасады, онда түрмені жақсартуға немесе жабуға талап қойылды. 2004 жылғы наурыз айында бас инспектордың тағы бір баяндамасында Вормвуд Скрабстың негізгі өзгерістер жасағаннан кейін айтарлықтай жақсарғаны айтылды. Түрмедегі тұтқындардың үштен екісі қызметкерлердің оларға құрметпен қарағанын айтты, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары. Алайда, баяндамада тұтқындардың көп уақытын камерада өткізетіні және олардың 36 пайызы ғана білім алуға немесе жұмыс істеуге қатысатыны көрсетілді. 2008 жылғы қарашада бас инспектордың тағы бір баяндамасында соңғы тексеруден кейін Вормвуд Скрабстағы жағдай нашарлағаны айтылды. Түрмедегі қылмыстық топтардың белсенділігі күшейді және тұтқындардың 20 пайызы есірткіге қарсы тесттен өтпеді. Түрме камералары II санатқа жатады, ал қақпа ғимараты II* санатқа жатады. 2013 жылы түрме басқаруында маңызды құрылымдық өзгерістер болды. 2014 жылы Түрме инспекциясының тағы бір есебі түрмеге сынды баға беріп, оны "ластанған" деп сипаттады. Инспекторлар сондай-ақ түрмелер мен пробация омбудсменінің өзін-өзі өлтіру және өзін-өзі зақымдау туралы ұсынымдарын іске асырмағанын мәлімдеді. Жазалау реформасы жөніндегі Говард лигасының бас директоры: "Мен мемлекеттік қызметтің осылай тез және терең нашарлағанын ешқашан көрген емеспін", - деді. 2017 жылы түрме тығыздығынан асып, кейбір аймақтар қоқысқа толып, тышқандар мен тарақандармен толы болды. Кейбіреулері күніне 23 сағат бойы камерада отырды. Түрме қызметкерлері мен тұтқындар үшін қауіпті болды және офицерлер өз қауіпсіздігіне алаңдады. Ай сайын 40-50 зорлық-зомбылық оқиғасы тіркелді. Бас инспектор Питер Кларк "өте алаңдатарлық картинаны" сипаттады, оның ішінде 2014 жылғы бұрынғы тексерулерден бері жалғасып келе жатқан "шешілмейтін кемшіліктер" бар еді. 2018 жылы бір тұтқын пышақталды және оның өліміне қатысқан деп үш тұтқын айыпталды. 2018 жылғы 30 тамызда тұтқын Уинстон Августин екі күн бойы душсыз, тамақсыз камерада және бүйрек тастарынан туындаған ауырсынуға арналған трамадолсыз өзін-өзі өлтірді. Ас-судың жетіспеуінен ол кетоацидозға ұшырады. 2021 жылғы сот тергеуі түрменің тамақ пен дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етпеуінің өлімге себеп болғанын анықтады; мекеменің қауіпсіздік бөлімінің басшысы тергеуде болған "қателікке" қатты өкініш білдірді. 2019 жылы Түрме инспекциясы түрмені қауіпсіз ету үшін жақсартулар жасалғанын, бірақ "жұмыстардың нәтижелерге жеткілікті әсер етуі үшін толыққанды енгізілмегенін" анықтады. 2021 жылы өткізілген келесі тексеруде жақсарулар сақталғаны және зорлық-зомбылық деңгейі төмендегені хабарланды, бірақ бұл ішінара көптеген тұтқындар күні бойы камерада болғандықтан болды. Тексеру кезінде 1079 тұтқын тіркелді.