Кіріспе

Чарльз Фрэнсис Поттер (28 қазан 1885 - 4 қазан 1962) – американдық юнитaриан дін қызметкері, теолог және жазушы. 1923 және 1924 жылдары ол фундаменталист христиан Джон Роуч Стратонмен өткен пікірталастар сериясы арқылы бүкіл елге танымал болды. Олар жақын арада "Киелі кітап үшін күрес", "Эволюция мен жаратылыс арасындағы тартыс", "Құдайдың анасы – шындық па, әсте сатыр ма?" және "Мәсіх – адам да, Құдай да болды ма?" атты төрт томдық кітап ретінде жарық көрді.

Соттың ауқымы

1925 жылы ол Кларенс Дарроуға Джон Томас Скопстың сабақтарында эволюция тақырыбын оқытты деген айыппен қорғау ісінде Киелі кітап мәселесі бойынша кеңесші болды.

Білім

Ол Марлборо, Массачусетс штатында дүниеге келді, әкесі аяқ киім фабрикасында жұмыс істеді, ал ол Бакнелл университетінде, Браун университетінде және Ньютон теологиялық институтында білім алды. Баптист пасторы ретінде мансабын бастағаннан кейін, либералдық теологиялық көзқарастарының артуы оны қызметтен кетуге және унитариандыққа өтуге әкелді. 1920 жылы ол Нью-Йорктегі Вест-Сайд унитариан шіркеуіне шақырылды, бұрын бірнеше қауымда қызмет еткен болатын. Дегенмен, ол 1925 жылы қызметінен кетті, себебі, оның түсіндіруінше, тіпті либералдық мінбер де толық сөз бостандығын қамтамасыз етпеді. Келесі жылы ол Антиохия колледжінде салыстырмалы дінтану профессоры қызметін атқара бастады.

Гуманизм

1927 жылы Поттер Манхэттеннің Үсті-Батыс жағында орналасқан Универсалистік қауымның "Құдайлық Әкелік" шіркеуіндегі қызметіне қайта оралды. 1929 жылы оның прогрессивті идеялары оны лауазымынан кетуге және Нью-Йорктің бірінші гуманистік қоғамын құруға жетеледі, оның кеңесшілер кеңесіне Джулиан Хаксли, Джон Дьюи, Альберт Эйнштейн және Томас Манн кірді. Поттер Дьюимен бірге 1933 жылы алғашқы Гуманистік манифестке қол қойған 34 адамның қатарында болды. "Гуманизм – діннің жойылуы емес, шынайы діннің бастауы. Дінді табиғаттан тыс күштерден босату арқылы ол бұрын тоқтатылған зор күштердің мол қорын ашады. Адам баласы Құдайдың өзі істеуге тиіс нәрсені жасауын күтіп келді, бірақ ол мұны өзі де істей алады", - деп цитата келтірілді Поттер. Ол былай деді: "Бұл – ақылға негізделген дін, ал адамның басты мақсаты – өзін жеке тұлға ретінде де, түр ретінде де жетілдіру". Ескертудегі ақпараттың бір бөлігі қайшылыққа толы.