Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Cegléd (; Zieglet) – Венгрияның Пест округіндегі қала, Венгрия астанасы Будапешттен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен орналасқан.
Cegléd (; Zieglet) is a city in Pest county, Hungary, approximately southeast of the Hungarian capital, Budapest.
Атауы
Қаланың атауының шығу тегі даулы. Атау "szeglet" сөзінен ("бұрыш" деген мағынада) бірнеше маңызды бағыттардың қиылыс нүктесі болғандықтан туындаған болуы мүмкін, сонымен қатар ол жеке есімнен, яғни "Cegléd" деген есімді адамның атынан алынған деуге де болады. Ең сенімді түсіндірме атауды "cigle" немесе "cegle" есімінен шығарады, бұл өзен жағасында өсетін ескі венгр шатырының аты.
The name of the town is of disputed origin. The name may be derived from the word "szeglet" (meaning "corner") due to its being a junction point of several important routes, while it may also have been derived from a proper name, i. e. from the name of a man called "Cegléd". The most likely explanation derives the name from the noun "cigle" or "cegle", the old Hungarian name of a riverbank willow.
Тарих
Оның аумағы Мыс дәуірінен бері қоныстанған. Алғаш рет 1290 жылы Венгрияның Ладислав IV жарлығында есімдері тілге алынған. Арпад әулеті тұсында қала гүлденген, бірақ 13 ғасырдағы моңғол шапқыншылығы оны қиратқан. Кейіннен қайта жанданып, 1364 жылдың 8 мамырында Венгрияның Людовик I қалаға кеден салығынан босатылған. Патша қаланы әйелі Элизабетке сыйлаған, ол оны Кларисса әпкелеріне тапсырған. 1514 жылғы Дьёрдь Дожаның шаруалар көтерілісі кезінде Цеглед көтеріліс ошағы болды және оларды ынталы түрде қолдады. Мохач шайқасының (1526) салдарынан Цеглед Энингтен Балинт Төрек билігіне қарады. Реформация қалаға жылдам тарады, ал кальвинистер 1687 жылға дейін, түріктер қуылғанға дейін Кларисса әпкелерінің ескі шіркеуіне ие болды. 18 ғасырдың басында Цеглед Ференц Ракоци басқарған азаттық күресін қолдады, бірақ тұрғындары Габсбург әскерлерінен бірнеше рет қашуға мәжбүр болды. Төзімділік шартынан кейін олар өздері мен реформаттар үшін шіркеу салуға рұқсат алды. Бұл шіркеу 1834 жылғы үлкен өртте қирады. Келесі жылы Жозеф Хильдтің жобасы бойынша жаңа құрылыс басталды. Шіркеу 1870 жылы аяқталып, қаланың символына айналды. Цегледтің тағы бір символы – Лайос Кошут. 1848 жылы әскерге шақыру наурызында ол Цегледтің базар алаңында танымал сөз сөйледі. Оның сөзінен кейін 5000-нан астам адам жеңіс үшін оның армиясына қосылды. Кейін оның ұлы Ференц Кошут Венгрия парламентінде Цегледтің депутаты болды. 1848-1849 жылдардағы тәуелсіздік соғысы кезінде Бедеде (қаланың қазіргі шеткі ауданы), Цегледге жақын жерде шайқас болды, онда Мур Перцельдің революциялық әскерлері Оттингер басқарған Габсбург әскерлерін жеңді. 1849 жылдың шілдесінде саяси жағдайға байланысты Цеглед бір апта бойы Венгрияның революциялық үкіметінің орналасқан жері болды. Қаланың алтын ғасыры 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында болды. Қала қарқынды қалалық дамуға ұшырады, орта мектеп ашылды және көптеген маңызды қоғамдық нысандар салынды. 1902 жылы Цегледте Венгриядағы алғашқы ұжымдық шаруашылық құрылды (сол кезде ерікті негізде). 1944 жылдың 29 тамызында 15-ші Әскери Әуе Күштері / 301-ші бомбалау тобы Цегледтің пойыз станциясын бомбалады, бұл қалаға зиян келтірді. Алайда, тұрғындардың арқасында саябақтар мен көшелер тез жаңартты. Яһудилер 19 ғасырдың бірінші жартысында Цегледке қоныстанды, 1869 жылы неолог қауымын құрып, 1910 жылы ең көп санына жетті. Холокостқа дейін еврей мектебі жұмыс істеді және 1905 жылы синагог салынды. 1941 жылы қауымдағы барлық ер адамдар Украинадағы мәжбүрлі еңбек лагерлеріне жіберілді, олардың көпшілігі сол жерде қайтыс болды. 659 яһуди қалды. 1944 жылдың маусымында Кечкеметке жер аударылғаннан кейін олар Аушвицке депортацияланды. 1946 жылы 150 аман қалған адам қауымды қайта құрды. 1956 жылғы революция кезінде Цеглед бірнеше күн бойы революциялық күштердің басқаруында болды, оларды негізінен жергілікті Кошут Лайос орта мектебінің оқушылары ұйымдастырды. Коммунистік режим кезінде ауыл шаруашылығы мен жеңіл өнеркәсіпке басымдық берілді, ал режим құлағаннан кейін бұл салалар төмендеді, ал тұрғындардың көпшілігі ірі қалаларға көшіп кетті. Алайда, қазіргі уақытта қала туризм мен термалды суының есебінен қайта жанданып келе жатқандай көрінеді.
Its area has been inhabited since the Copper Age. It was first mentioned in 1290 in a decree by Ladislaus IV of Hungary. The town prospered under the Árpád dynasty until the 13th century Mongol invasion of Hungary left it in ruins. It was reinhabitated later, and on May 8, 1364 Louis I of Hungary relieved the town from paying customs. The king gave the town to his queen, Elisabeth, who ceded it to the Clarissa sisters. During the 1514 György Dózsa peasant uprising, Cegléd was a very important hive for rebellions, and one of the biggest supporters of them. After the catastrophe of the Battle of Mohács (1526) Cegléd came under the power of Bálint Török of Enying. The Reformation rapidly spread through the town, and the Calvinists owned the old church of the Clarissa sisters till 1687, when the Turks were forced out. At the beginning of the 18th century, Cegléd supported the fight for freedom led by Ferenc Rákóczi, although inhabitants were repeatedly forced to flee by Habsburg troops. After the Treaty of Tolerance, they were allowed to construct a church for themselves and the reformed community. This church was doomed by the Great 1834 Fire. By the next year a new construction was started under the plans of József Hild. The church was finished in 1870, and became the symbol of the town. The other symbol of Cegléd is Lajos Kossuth. During his 1848 conscription tour, he told his famous speech in the Market Place of Cegléd. By his words more than 5000 men joined his army for the victory. Later his son, Ferenc Kossuth became the deputy of Cegléd in the Hungarian parliament. During the 1848 1849 war of independence, one battle passed next to Cegléd, in Bede (today one of the outskirts of the town), when the revolutionary troops of Mór Perczel defeated the Habsburgs, led by Ottinger. In July 1849, due to the political situation, Cegléd was the seat of the Hungarian revolutionary government for a week. The golden age of the town were the last years of the 19th and the first ones of the 20th century. The town went through a quick urbanisation, got a secondary school and many important public facilities were built. Cegléd also saw the organisation of the first ever Hungarian collective farm in 1902 (based on free will back then). On 29 August 1944, the Cegléd marshalling yard was bombed by 15th AF / 301st BG, which caused damage to the town. However, parks and streets were fairly quickly rebuilt, thanks to the inhabitants. Jews settled in Cegléd in the first half of the 19th Century, forming a Neologist congregation in 1869 and reaching a peak in 1910. A Jewish school was in operation until the Holocaust and a Synagogue was built in 1905. In 1941 all men in the community were sent to forced labor camps in Ukraine where most died. 659 Jews remained. They were deported to Auschwitz after being expelled to Kecskemet in June 1944. In 1946 150 survivors reestablished the community. During the 1956 revolution, for a couple of days Cegléd was governed by revolutionary forces, organised mainly by pupils of the local Kossuth Lajos Secondary School. During the Communist regime, agriculture and light industry were made priorities, and after the fall of the regime, these features started to decline, and many of the inhabitants moved to bigger towns. Today, however, the town seems to have refound itself on the base of tourism and its thermal water.
География
Цеглед Дуна және Тиса өзендері арасында, Кискунсагтың солтүстігінде, Ұлы Венгрия жазығының батыс бөлігінде орналасқан. Географиялық орнына байланысты, ол көбінесе "Ұлы жазықтың қақпасы" деп аталады. Гёделло төбелерінің сілемдері қаланың батыс жағымен созылып жатыр. Герже арнасы Цегледтің оңтүстік бөлігінен өтеді. Қаланың төңірегінде негізінен жеміс-жидектер (жүзім, шие және апта) мен көкөністер (сары бұрыш) өсірілетін егістік жерлер мен сиресіп орналасқан коттедждері бар бірнеше шеткі елді мекендер қоршаған.
Cegléd is situated between the Duna and Tisza rivers, north of Kiskunság, at the western part of the Great Hungarian Plain. Due to its location, it is often called "the gate of the Great Plain". A shoulder of the Gödöllő hills runs along the western part of the town. The Gerje stream crosses the southern part of Cegléd. The town is surrounded by farmland producing mostly fruit (plums, cherries and apricot) and vegetables (yellow peppers) and has several outskirts with scattered cottages.
Мәдени өмір және жергілікті БАҚ
Сегледте Мәдени сарай немесе Коссут қоғамдық орталығы деп аталатын қоғамдық мәдени орталық бар, оны бастапқыда Сеглед шеберлер одағы эклектикалық стильде салған. Орталықта көптеген актерлік труппалар өнер көрсеткен театр бар. Сегледтің өзінің актерлік труппасы мен актриса Ирма Паткос есімімен аталған актерлік мектебі бар, ол Сегледте тұрған танымал актриса. Орталықта жергілікті суретшілердің фотосуреттері мен картиналарын көруге болатын Сеглед галереясы орналасқан. Қалада жыл сайын өткізілетін джаз фестивалі – Барабан және перкуссиялық галасы, сондай-ақ жыл бойы көптеген джаз концерттері ұйымдастырылады. Танымал венгр рок-тобы :hu:Zanzibar-дың негізін қалаушылары Сегледтен шыққан. Қаланың музыкалық өмірін Ференц Эркель консерваториясы және Михай Танчич атындағы бастауыш мектеп көркейтіп, онда музыка мен ән салу Кодалы әдісімен оқытылады. Қалада екі жергілікті телеарна бар: Cegléd TV жергілікті билік тарапынан қолдау алады, ал Club TV коммерциялық арна. Жергілікті радиостанция "Cegléd Rádió" (бұрын Rádió 88) деп аталады. Баспа баспасөз құралдарына қатысты айтсақ, Сегледте апта сайын шығатын "Kék Újság" (Көк газет) атты жергілікті газет және "Ceglédi Panoráma" (Сеглед панорамасы) журналы бар. Бұрын "Gerjepart" (Герже жағалауы) атты мерзімді мәдени шолу жарық көрген.
Cegléd has a community cultural centre called Cultural Palace or Kossuth Community Centre, originally built by the Cegléd Craftsmen's Union in eclectic style. The centre has a theater, where many acting companies have played. Cegléd also has its own acting company and acting school named after the famous actress Irma Patkós, who lived in Cegléd. The centre gives place to the Cegléd Gallery, where mainly photos and paintings of local artists can be seen. The town features the annual Drum and Percussion Gala, which is a jazz event, as well as numerous jazz concerts throughout every year. Founding members of the popular Hungarian rock band :hu:Zanzibar are from Cegléd. The musical life of the town is also made colourful by the Ferenc Erkel conservatory and the Mihály Táncsics Primary School, where the teaching of music and singing is done by the Kodály method. The town has two local television channels, Cegléd TV is backed by the local authority, while Club TV is a commercial one. The local radio station is called "Cegléd Rádió" (formerly Rádió 88). As for the printed media, Cegléd has a weekly local paper called Kék Újság (Blue Newspaper), as well as a magazine, Ceglédi Panoráma (Panorama of Cegléd). A periodical cultural review used to appear under the name "Gerjepart" (Bank of the Gerje).
Спорт
Қаланың футбол командасы — Ceglédi VSE.
The town's football team is Ceglédi VSE.
Көлік
4-ші басты жол Сегледтен Будапештке солтүстік-батыс бағытында, ал Дебреценге шығыс бағытында өтеді, ал 441-ші жол қаламен Кечкеметті байланыстырады. Тас жолға ең жақын қосылу Альбертирса жанында, Сегледтің солтүстік-батысында, M5 тас жолы арқылы іске асырылады. Қала Будапештпен тікелей пойыз қатынасы арқылы байланысады, сондай-ақ Нирегихаза және Сегед бағыттарының торабы болып табылады.
The main road number 4 passes Cegléd towards Budapest to the Northwest, and Debrecen to the East, while the road number 441 connects the town with Kecskemét. The closest connection to a highway can be reached near Albertirsa, some Northwest of Cegléd, where the highway M5 passes. The town features a direct connection to Budapest via train, also being a junction point of the Nyíregyháza and Szeged lines.