Кіріспе

Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағы, Франция

Кассис (kasi; Окситан: Cassís) – Францияның оңтүстігіндегі Француз Ривьерасы деп аталатын жағалауда орналасқан, Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағындағы Буш-дю-Рон департаментінде Марсельден шығысқа қарай жатқан коммуна. Бұл – танымал туристік орын, биік жартастарымен (falaises) және қорғалған шағын шығанақтарымен (calanques) әйгілі. Кассис шараптары ақ және розе түрінде болады, оларды креме де кассиспен шатастырмау керек – ол Бургундияның қара құлпынайдан (cassis) жасалған арнайы өнімі, коммунаның аты емес. Бұл фильмдерге түсірілім алаңы ретінде де қолданылған, атақты «Француз байланысы» фильмінде героин контрабандисі Ален Шарньенің үйі осы жерде салынған.

География

Қала Жерорта теңізі жағалауында, Марсельден шығысқа қарай орналасқан. Кассис пен Ла-Сиотат ("цивитас") арасындағы Кап-Каналь – Еуропадағы ең биік теңіз жартастарының бірі, мыңжылдықтар бойы теңізшілерге белгілі нүкте болып табылады. Ол Марсельден шығысқа қарай және Буш-дю-Рон департаментінің құрамында орналасқан. Оның негізгі жағажайларының бірі "Бестуан" деп аталады, ол карстық бұлақтардың әсерінен салқын болады.

Тарих

Кассистің қазіргі орнына алғаш рет б.з.д. 600-500 жылдар аралығында Лигур тайпасы қоныстанды, олар Бау Редонның үстінде бекінілген тұрғын үй салды. Бұл халық балық аулау, аң аулау және шаруашылықпен айналысты. Кассистің қазіргі орнында гректер де тұрған болуы мүмкін, бірақ оны растайтын дәлел әлі табылмаған. Рим дәуірінде Кассис император Антонин Пий жасаған теңіз жолының бір бөлігі болды. Бұл Арена және Кортон жағалауларының маңында орналасқан шағын ауыл еді. Негізгі күнкөріс көзі – балық аулау және Солтүстік Африка мен Таяу Шығыспен теңіз саудасы болды. Бұл туралы бірнеше археологиялық жаңалықтар куәлік етеді. 5-10 ғасырларда шетелдік тайпалардың шапқындары тұрғындарды 1223 жылы Ле Бо де Прованс билігіне өткен қамалдану қаласына паналауға мәжбүр етті. 15 ғасырда Кассис Прованс графтарына өткізілді, содан кейін Анжулік Рене қаланы 1789 жылғы революцияға дейін билік еткен Марсель епископтарына сыйлады.

Өнеркәсіптік революция

Сегізінші ғасырда Кассис бекіністі қаланың қабырғаларынан тыс және портының төңірегінде дамуға бастады. Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін, мұнда балықты кептіру, зәйтүн майы және киім-кешек өндіру, кораллдан бұйым жасау, шарап жасау және жергілікті тас (цемент, әк тас) өндірісі сияқты жаңа салалар пайда болды. Кассис тасы, ежелгі заманнан бері қазылып келгендіктен, қаланың атынан танымал болды. Ол Жерорта теңізіндегі ірі порттардың (Александрия, Алжир, Пирей, Марсель және Порт-Саид) құрылысында қолданылды. Нью-Йорктегі "Еркіндік мүсінінің" негізінде қолданылған деген кең тараған пікір шындықтан алыс екені дәлелденді. Бүгінде тас көбінесе үй шаруалығына, мысалы, раковиналар мен каминдер жасауға қолданылады. ХХ ғасырда осы өнеркәсіптер жойыла бастағанда, жұмыс күші туризм және шарап жасауға көшті. Кассис 1936 жылы енгізілген appellation d'origine contrôlée (бақыланатын тектік белгі) артықшылығын алған алғашқы үш шарап жасау аймағының бірі болды.

Атаудың шығу тегі

Ең көне түрі - Tutelæ Charsitanæ, бірінші ғасырдан бері куәландырылған. Кейін ол Carsicis (15 ғасыр) және Castrum Cassitis (1323 жыл) түріне өтеді. Бұл жер аттары тас немесе жартас деген мағына беретін, Индоеуропа тіліндегі *Kar сөзінен туындаған "Кар" тақырыбын көрсетеді, оған -ite жұрнағы қосылған. Француз тілі классикалық және Мистраль стандартында бірдей провансальдық Cassis жазуын сақтап қалды. Провансаль тілінің жергілікті диалектісінде, басқа диалекттерден айырмашылығы, соңғы "s" әрпі айтылмайды. Соңғы "s" әрпінің айтылуы қаланың ұранында кездеседі, ол Париж, Кассис және "vist" сөзін бір-бірімен рифмалайды (провансаль тілінде "mistralien" айтылуы: /pa.ʁis/, /ka.sis/, /vis/). Француз тілінде екі айтылу нұсқасы да бар. Коммунаның Фредерик Мистралға жатқызылатын провансальдық ұраны: "Qu'a vist Paris, se noun a vist Cassis, n'a rèn vist" – "Парижді көрген, бірақ Кассисті көрмеген, ештеңе көрмеген".

Атақты тұрғындар

Жан Жак Бартельмей (1716-1795), жазушы және нумизматик, Кассис қаласында дүниеге келді. Анри Кремье, сахна және кино актері Кассистегі үйінде қайтыс болды. Анри Кремье аллеясы оның құрметіне аталған. Джером Хилл (1905 - 1972), американдық кинорежиссер және қайырымдастық корларының меценаты. Рене Лерише (1879-1955), көрнекті хирург, Кассисте қайтыс болды. Профессор Рене Лериш даңғылы оның құрметіне аталған. Руди Риччоти (1952 жылы туған), архитектор, оның еңбектеріне Еуропа және Жерорта теңізі өркениеттері мұражайы және Жан Кокто мұражайы кіреді, 2012 жылдан бастап Кассис қаласында тұрады. Жан Пьер Тейссер (1940 жылы туған), саясаткер және Экс-ан-Прованс университетінің саяси ғылымдарының зейнеткер профессоры, 1995 жылдан 2008 жылға дейін Кассис қаласының мэрі болды. Мишель Платини (1955 жылы туған), футболшы, менеджер және әкімші. Памела Андерсон (1967 жылы туған), канадалық-американдық актриса және жануарлар құқықтарын қорғау қозғалысының белсендісі. Адил Рами (1985 жылы туған), марокколық француз кәсіби футболшысы, француз клубы «Олимпик де Марсель» клубында орталық қорғаушы ретінде ойнады.