Кіріспе

Форталезадағы банк тонауы, Бразилия

2005 жылғы 6 тамызда Бразилияның Сеара штатындағы Форталеза қаласында орналасқан Banco Central филиалының қассасынан шамамен 160 миллион Реал ұрланды. Бұл әлемдегі ең ірі тонаулардың бірі. Тонаудан кейін, күдікпен ұсталған 25 адамның ішінде 2005 жылдың соңына дейін тек 8-і ғана тұтқындалды және 20 миллион Реал қайтарылды. Сонымен қатар, топтың бірнеше мүшесінің ұрланып кеткені хабарланды, ал операцияның бас ұйымдастырушысы деп саналатын Луис Фернандо Рибейро, төлем жасалғаннан кейін ұрлаушылар тарапынан өлтірілді. Тұтқындаулар, ақшаны қайтару, сондай-ақ қылмыскерлердің ұрлануы мен өлтірілуі әлі де жалғасуда. Барлығы 129 адам тұтқындалып, 32 миллион Реал қайтарылды. Бразилия Федералды полициясы Netflix-тегі "3 Tonelada$: Assalto ao Banco Central" деректі фильмінде көрсетілгендей, басқа да тонаулардың алдын алды.

Ұрлық

2005 жылғы 6 тамызда банктің ішіне тоннель қазып кірген қарақшылар тобы 50 дана нақты ақшадан тұратын бес контейнерді алып кетті. Олардың жалпы құны шамамен 164 755 150 реал (2005 жылғы айырбас бағамы бойынша 71,6 миллион АҚШ доллары), ал салмағы 3,5 тоннаға жуық болды. Ақша сақтандырылмаған, банк өкілі сақтандыру сыйлықақыларын төлеуге қажетті тәуекелдің тым төмен екенін мәлімдеді. Қарақшылар банктың ішкі дабылын және сенсорларын бұзуға немесе істен шығаруға қол жеткізді, ал ұрлық келесі дүйсенбі күні банк жұмысын бастағанға дейін анықталмады. Banco Central – Бразилияның ақша айналымын бақылаумен жүктеліген орталық банкі. Қазынадағы ақшаны қайта айналымға жіберуге не жоюға болатынын анықтау үшін тексеруге тиіс болды. Ақша белгілері тізбектеп нөмірленбегендіктен, оларды іздеуге болмайтын еді.

Жоспарлау

Ұрлыққа үш ай бұрын қылмыскерлер қала орталығындағы коммерциялық ғимаратты жалға алып, екі қалалық блоктың астынан 78 метрге (256 фут) тоннель қазып, банктың астына жеткен. Топ ғимаратты жөндеп, табиғи және жасанды шөп, сондай-ақ өсімдіктер сататын ландшафт дизайны компаниясы екенін көрсететін табель орнатқан. Алтыдан онға дейін адамнан тұратын топты көршілер күн сайын жүк көліктерімен топырақ шығарылып жатқанын байқаған, бірақ оны бизнестің қалыпты жұмысы деп түсінген. Тоннельдің көлемі шамамен 70 см (2.3 фут) шаршы және жер бетінен 4 метр (13 фут) тереңдікте салынған. Ол ағаш және пластикпен жабдықталған, сондай-ақ жарықтандыру және кондиционерлеу жүйелерімен жабдылған.

Атқару

Соңғы демалыс күндері топ 1,1 метр (3,6 фут) қалыңдығындағы темірбетонды бұзып, банк сақтау бөлмесіне кірді. Алынған ақшаның көлемі мен салмағына байланысты оны алып шығу мен тасымалдауға едәуір уақыт керек болар еді.

Тергеу

"Олар бірнеше ай жұмыс істеді", - деді полиция. "Бау-бақшамен айналысатын компания наурыз айынан бері жұмыс істеп келді. Оларда GPS сияқты заманауи жабдықтар болды және олар математика, инженерия және қазба жұмыстары саласында сарапшылар еді". Полиция жалға алынған мүліктен Grama Sintética (Синтетикалық шөп) логотипі бар жүк көлігін тапты. Қамбаның ішінде де, бос үйдің ішінде де, бұранда кескіш, газбен кесуге арналған құрал, электрлік ара және бетон тосқауылды бұзу үшін қолданылған басқа да құралдар табылды. Мүлік саусақ іздерін жасыру үшін өртелген әкпен жабылған.

Күдіктілер

Бразилия Федералды полициясы Форталезадағы ұрылар мен автокөлік сатушылар арасындағы мүмкін байланысты тергеп отыр. 2005 жылдың 10 тамызында Минас-Жерайс штатының әскери полициясы Минас-Жерайс штатының Белу-Оризонти қаласына жақын, Сете-Лагуас қаласында жүк таситын машинамен келе жатқан екі адамды ұстады. Тасымалдандырылып жатқан үш жүк көлігінен 2,13 миллион реадан астам ақша табылды. 2005 жылдың 28 қыркүйегінде 5 адам 5,22 миллион реа ақшасымен ұсталды және олар полицияға туннельді қазуға көмектескендерін айтты. 18 күдікті әлі де іздеуде. Прокурорлар бұл топтың тонаудан бірнеше күн бұрын елден ақшаны шығарып жіберу үшін шағын ұшақты жалдауға тырысқанын мәлімдеді. 2005 жылдың 20 қазанында Рио-де-Жанейродан батысқа қарай 320 шақырым қашықтықтағы Камандукайя маңындағы жолдан 26 жасар Луис Фернандо Рибейроның денесі табылды. Оған жеті рет оқ атылған және білегінде қолшап іздері болған. Минас-Жерайс полициясының бір қызметкері, өзін тек Корпорал Леонино деп таныстырды, "Бұл әлбетте тонаудың салдарынан болды" деді. Рибейро тонаудан кейін Форталезадан Сан-Паулуға қашқан және 2005 жылдың 7 қазанында ұрланған. Оның отбасы 893 600 реа төлеген, бірақ ол босатылмаған. Полиция қызметкерлерінің ұрлауға және өлтіруге қатысы бар деген күдік туды, олардың үшеуі ұсталды. 2005 жылдың 28 қазанында ұрлыққа қатысы бар бұрынғы күзетшімен байланысы бар адам 85 100 реамен ұсталды, ал 10 қарашада тағы үш күдікті ұсталды. 2005 жылдың 22 қазанынан 2006 жылдың 13 сәуіріне дейін полиция осы тонаумен байланысты болған алты ұрлау оқиғасын анықтады және барлық жағдайда құрбандардың туыстары құн төледі. 2006 жылдың 1 тамызында Бразилияның Рио-Гранде-ду-Норте штатының Натал қаласындағы үйден 178 100 реа көмілген күйі табылды. Туннель ішінде алдын ала төленген телефон картасы табылды. Федералды полиция оған байланысты ұялы телефонды тауып, тыңдап бақылады. 2006 жылдың 1 қыркүйегінде "Operação Facção Toupeira" (Моль Фракциясы операциясы) атты арнайы операция басталды, нәтижесінде тонауға қатысы бар деген күдікпен 43 адам, соның ішінде болжамды қылмыскерлердің бірі ұсталды және 275 100 реа ақша қайтарылды. 2006 жылдың 3 қазанында тағы бір күдікті Эвандро Хосе дас Невес Сан-Паулудағы фавелада өлтірілген күйі табылды. 2007 жылдың 28 қаңтарында тағы бір күдікті Марсио Рафаэль Пьер Сан-Паулуда ұсталды. 19 сәуірде, сондай-ақ Сан-Паулуда, Edson Pereira de Queiroz есімді күдікті ұсталды. Қазірге дейін билік 54 күдікті ұстады және Федералды полиция барлығы 20 миллион реа ғана қайтарып алды.