Кіріспе

Шри-Ланкадағы өзін-өзі басқару қозғалысы

Сарводая Шрамадана қозғалысы – Шри-Ланкадағы өзін-өзі басқару қозғалысы, ауылдарға жан-жақты даму және қақтығыстарды шешу бағдарламаларын ұсынады. Бұл сонымен қатар 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісінен туған цунамиден кейін қайта құру жөнінде жұмыс істейтін ең ірі жергілікті ұйым. 1958 жылы А.Т. Арияратне "Наланда колледжінен" қырық орта мектеп оқушысы мен он екі мұғалімді "білім беру тәжірибесіне" алып, Каталуа ауылына барып, ауыл тұрғындарына оны жөнге келтіруге көмектесті. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, Сарводая қызметкерлері мен бағдарламалары Шри-Ланканың 38 000 ауылының шамамен 15 000-да (бірнеше) белсенді жұмыс істейді. Ұйымның есебуынша, оның бағдарламаларының бірінен 11 миллион азамат жеке пайда көреді. Ұйым 1,6 миллиард рупиялық қаржы резервтік банктен қаражат бөліп береді.

Этимология

Бұл қозғалыс буддизм және Ганди принциптеріне негізделген. Мохандас Ганди ұсынған "сарводая" ("баршаның игілігі") және "сварадж" ("өздік басқару") терминдері қолданылады. "Шрамадана" сөзі "еңбек сыйы" дегенді білдіреді.

Тарих

1958 жылы әлеуметтік жағынан шеттетілгендер мен қаңғыбаздар тұратын, назарсызда қалған Родия ауылына үйлерді жөндеу, құдықтар мен дәретханалар қазу, қоғамдық бақтар құру секілді көмек көрсетілді; сондай-ақ білім беру бағдарламалары мен жеке кәсіпкерлікке көмек беру іске қосылды. Ұйымдастырушы – Шри-Ланканың Ауылдық даму департаментінің қызметкері Д. А. Абейсекера, осындай қауымдар үшін шешімдер іздеу барысында еріктілерден күтілетін көмекті сипаттау үшін «Шрамадана» терминін енгізді, яғни «еңбек сыйы». Бұл бірлескен жұмыстың алғашқы пайдасын Қаталуа ауылы көретін болды. Ахангамаге Тюдор Арияратне, сол кезде Коломбодағы Наланда колледжінің жас мұғалімі, ол «білім беру тәжірибесі» деп атаған іске қатысқан мұғалімдер мен студенттер тобын жетекшілік етті. Бұл «тәжірибе» басқа ауылдарда да қайталанып, Ауылдық даму департаментінен тәуелсіз дамығаннан кейін, Шри-Ланкадағы дамуды ілгерілететін ең ірі ұйым – «Сарводая Шрамадана» қозғалысы құрылды.

Он негізгі қажеттілік

Арияратне бастаған белсенділер ауыл тұрғындарының нақты қажеттіліктерін қанағаттандыруға тырысты. Осы мақсатта олар 600 ауылда зерттеу жүргізіп, тұрғындардан ең маңызды он қажеттілігін тізімдеп, оларды шұғылдығы бойынша реттеуді сұрады. Сауалнама нәтижесінде төмендегі қажеттіліктер тізімі құрылды:

Цунамиден зардап шеккендерге көмек

2004 жылдың 26 желтоқсанында таңғы сағат 9-да Хамбантота балықшы қалашығын толқындар шайып кетті. Сарводаядағы тұрақты егіншілік институтының директоры Нандана Джаясинге трагедия орнынан шамамен бір сағаттық қашықтықта, Удавалаве ұлттық паркінің жанындағы Танамалвила ауылында болды. 6 сағаттан кейін ол азық-түлік, су, жамылғы және басқа да тіршілік құралымен толы үш 10 тонналық жүк көлігімен қалаға жетті. Одан кейінгі күндері ол келесі жөнелтпелерді ұйымдастырды, халыққа уақытша тұрақ берді және қозғалыстағы басқа еріктілермен бірге трагедиядан кейін қаланы тазалауға және қайта құруға көмектесті. Бұл қозғалыс цунамиден кейін де көп жылдар бойы аймаққа көмектесуде қатысты. Цунами Сарводая қозғалысына қарасты 226 ауылды қиратты. Барлығы, қозғалыс цунами құрбандары үшін 1104 үй, 5593 дәретхана, 2274 құдық, 2450 қоқыс компостері, 185 су резервуары және 85 ойын алаңы салды. Сарводая қозғалысы көмек алушылардың өзіне көмектесуге тырысты, осылайша олар жауапкершілік сезініп, өз өмірін қайта құруға қатысуы үшін.